Hoofdtekst
In wat manieren si dat Heilighe Sacrament naer voertganc haers levens plach te ontfanghen ende van dat ghecruyste Kint Dat si eens sach. Capitel XVI
Al was dese heileghe maghet also cranc van siecten, dat si gheen of luttel spise en mochte eten, nochtan en mochte si die gheestelike spise als dat weerde Lichame Ons Heeren Jhesu Christi niet derven. Maer hoe si crancker wart van lichame, soe si min lichameliker spise nam ende meer in verduldeghen lijden ende doechden voert ghinc. Ende also creech si meerre begheerte te ontfanghen dat [224Vb] Heileghe Sacrament. Ende alsi dat ontfanghen hadde so wort si meer ghesterket inden gheeste ende levede gheesteliker. Ende hier om in dat beghin van harer siecten plach sij eens in dat jaer op ten heileghen Paesch dach dat Heileghe Sacrament te ontfanghen. Ende daer na by dat beghin haerre gheesteliker consolaciën twee reysen. Daer na omtrent harer moeder doot ontfinc si also groote begheerte toten Heileghen Sacramente, dat si Dat vijf of ses reysen des jaers plach te ontfanghen.
Doemen screef MCCCC ende seven of achte, wort uuten clooster van Sente Mariën Waerde tot Sciedam ghesent een nieuwe cureyt, gheheeten her Andries, die in voergaenden tijden seere verwonderde van deser maghet dat si dese siecte also verduldelike leet. Maer niet wel en conste hijt ghelooven, dat si van also luttel natuerliker spisen mochte leven. Op dien tijt wart hi ghebeden van haer dat hijse soude monighen na hare ghewoente, maer daer was hi seere onwillich toe; ende daer was si seer rouwich om. Ende dat duerde omtrent drie of vier jaer. Als hij haer bichte hoorde, so plach hi seer wonder[225Ra]like dinghen van haren state te vernemen die hy niet en gheloefde, ende daer om dachte hi dat hyse eens tempteren woude om te vernemen of sy also vander graciën Gods leefde also si plach te segghen. Hier na - doe men screef MCCCC ende XII - openbaerde die heileghe ynghel deser maghet ende seide haer dat die cuereyt haer soude tempteren. Ende cort daer na - omtrent die hoochtijt van Onser Liever Vrouwen Gheboerte - soe sende si Willem, haren brueder, toten cureyt dat hi soude comen ende gheven haer dat Heileghe Sacrament. Die cureyt quam ende hoorde haer haer biechte ende gaf haer een hostie die niet en was gheconsacreert, want hi hadde ghemeent dat si dat wel soude moghen in nemen, maer sij coorde te hant ende gaf die hostie weder over. Doe grimmede die cureyt of hi tornich hadde gheweest ende berespte haer recht ofte si al willens dat Heileghe Sacrament hadde overghegheven, maer sij antworde manlike ende seide weder:
- “Heere, meyndi dat ic also onredelijc ben gheworden, dat ic niet en can ondersceeden tusschen broot ende dat Heileghe [225Rb] Sacrament. Ghi en sult my niet meer aldusdanighe ongheconsacreerde hostie gheven. Want al eest dat ic dat Heileghe Sacrament wel mochte nutten, nochtan dat slechte broet en mach ic niet in ghebringhen ende daer om gheve ic dat weder over.”
Doe waert die cureyt seere bescaemt, want hi sach wel dat hi ghevanghen was, ende ghinc ter kerken weert metten Heileghen Sacramente ende Liedewy bleef in grooten drucke ende verdriete om des cureyts ongheloevicheit ende om die dervenesse des Heileghen Sacraments. Ende in desen drucke bleef sij tot die heileghe hoochtijt van Onser Vrouwen Ontfanghenisse. Onder die vroemisse quam die heileghe ynghel in haer camer met grooter claerheit. Doe hiet haer die inghel dat si te vreden soude wesen ende seide dat si in dat XVII jaer haerer siecten soude op die tijt met haren lichameliken oghen sien Onsen Heere Jhesum Cristum, haren Scepper, in vleesche ende in bloede, Die om hare ghecruset was ende ghestorven, om dat haer die cureyt ghegheven hadde slecht broot voer dat Heileghe [225Va] Sacrament. Ende dit liet Liedwy condeghen te hans den cureyt op dat hy voertaen te bat soude gheloeven die gracie Gods die in haer wrochte.
Op dien tijt woenden in die voercamer van haren huus somighe menschen die des selve daghes raet aen Liedwy hadden ghenomen om een kint te cureren ende waren weder van haer ghegaen. Ende te hans saghen si groot licht in haer camer of daer brant hadde gheweest ende quamen haestelijc weder om dat te blusschen. Maer Liedewy belyëde dat dat by haer geschiet was ende sendese weder thuus.
Hierna op eenen maendach die was des daechs voer Sente Thomaes avont - des avonts tusschen VIII ende IX uren - so quam een groote claerheit in haer camer die sij ghevoelde met besloten oghen, becommert in haer gheestelike oeffeninghe. Doe sloech si haer oghen op ende sach opten voeten van haren betstede recht als een olyecruys ende daer aen hanghede een levende kint in vleesche ende in bloede met vijf wonden. Te hans begreep si daer toe groote reverencie als tot Onsen Heere Jhesum Christum ende dancten dat Hi Hem aldus openbaerde. [225Vb]
Doe dit ghesciede sat haer vader buten voer haer camer ende bewaerdese ende quam in die camer om te siene wie met haer sprac. Ende te hants clam dat ghecruuste kint opwaert tot die solre toe daer sij onder lach. Doe Liedewy dit sach, so riep si vroylijc ende seide:
- “Och, Lieve Heere, sij Dy dit Die mi dus heeft gheopenbaert, so biddic U dat Ghi my een warachtich teeken laten wilt tot eenen teeken der waerheit daer ic U mede mach ghedincken.”
Te hants daelde dat ghecruuste kint weder op haer ende wort verwandelt in een ghelijkenesse eenre hostie - een luttel grooter dan daermen mede plach te monighen - ende was ghecirculeert met blinkenden radiën ende hinc in die lucht een luttel boven die dwael daer sij mede ghedect was. Die hostie hadde V wonden in die handen ende voeten ende aen de rechte side ende die rechter side wonde was gheronnen bloet also groot omtrent als een arwete half. Doe si die ostie aensach, spranc haer herte also seere van onsprekeliker vroechden ende si was also seere om dat springhen by haer borsten benauwet dat si meende dat si [226Ra] ghestorven soude hebben. Maer een reckelikevrouwe Katrijne, Symons des berbieren wijf, leide haer hant op Liedewyens borsten ende soe wort si van dier pinen verlicht.
Doe haer vader in die camer quam - alst gheseyt es - ende vraechde of si yet begheerde, doe antworde si ende seide:
- ‘Lieve vader, staet op van den bedde, want ic hebbe hier by my ligghende Onsen Heere ghecruust.’
Doe was die vader seere vervaert ende stont op ende sach die ostie daer ligghen met vijf wonden, met Willem Peeters soen, sijn sone. Ende Katrijn voerseit, Liedewijs nichte, sach die ostie in vier steden bebloet ende uut dier sijde wonde ende rechte voet bloet lopen ende op die slincke voet gheronnen bloet. Ende die ostie gheliken groot alsmen in die messe plach te consacreren. Twee andere vrouwen, gheheeten Margriet ende Ecketgen, saghense in vier steden bebloet ende een ander, geheten Wiven, in vijf steden.
Doe dit ghesciede hadde Liedewy Willem, haren brueder, ghesonden om den cureyt te condeghen dat haer ghesciet was. Doe hi dat hoorde en [226Rb] gheloefde hijs niet wel, maer nochtans stont hi op ende quam met onghewaschen handen tot haer ende sach die ostie met vijf wonden. Doe jaghede hi alle die andere uut ende sloet die camer al vast toe ende beswoer Liedewy by dat ordeel Gods dat sijt nyement segghen en soude dat haer ghesciet was.
Doe begheerde Liedewy die ostie te ontfanghen van hem, mer hy seyde dat hi haer gheerne wilde gheven dat Heileghen Sacrament, hadde sijt begheert. Maer dese hostie en gaf hi haer niet gheeren, want hi en wiste niet wattet ware. Doe bat Liedewy seere om die teghenwordeghe hostie. Ende die cureyt gafse haer als een ongheconsacreerde ostie, maer sy ontfincse voer Ons Heeren warachtich lichaem. Ende die ostie ghinc binnen inne waerts sonder eenich wederstoet ende in haer mont als dat Heileghe Sacrament plach te doene.
Des anderen daechs onder die vroemisse bat die cureyt den volke in die kerke, dat si voer Liedewy bidden souden als voer den ghenen die in die voerleden nacht becoort hadde gheweest vanden duvel ende die haer sinnen niet wel en hadde. Ende hiet eenen yegheliken voer haer lesen [226Va] eenen pater noster ende enen Ave Maria om haer te verlossen van des viants becoringhen ende volstandich te wesen in verduldicheit. Te hants ghinc hi tot haeren huse metten Heileghen Sacramente ende vele volcs volghede hem ende verwonderde hem seere. Doe hy in haer camer quam, hiet hi den volcke dat een yeghelijc op sijn kniën soude spreken eenen pater noster ende Ave Maria ter eeren Gods ende Lyedewys salicheit. Ende seide:
- ‘Weet alle, ghy goede liede die hier sijn, dat de duvel te nacht hier heeft gheweest ende dese maghet heeft becoert ende heeft by haer ghelaten een slechte ostie die God niet en es. Ende daer vore wil ic my laten bernen in een vier. Maer siet hier: in dit Heileghe Sacrament es waerlijc God ende mensche met vleesche ende bloede ende daer vore willic my laten bernen ende dat wil ic haer gheven op dat si des duvels becoringhe vromelijc mach wederstaen ende bidde u dat ghi een pater noster wilt lesen dat si dat tot harer salicheit mach ontfanghen.’
Doe hi dit ghesproken hadde, so ghinc hy by haer sitten ende sy sprac hem vriendelike toe ende seyde:
- ‘Heere, ghi en hebt niet wel ghe[226Vb]sproken ende ten es des duvels werc niet dat my ghesciet es. Want eer my dat ghesciede, haddict u gheseit dattet my die heileghe ynghel Gods hadde voerseit op dat ghijt te bat sout ghelooven. Ende vele andere dinghen hebbeic u dicwile gheseit op dat ghijt te bet sout gheloeven der graciën Gods die met my werket. Ende daer om biddic u dat ghi mi niet meer en segghet dattet des duvels becoringhe es of werc.’
Na dese worde ende vermaninghe tot verduldicheit gaf hi haer dat Heileghe Sacrament ende ghinc weder ter kerken.
Hier en tusschen wort dat volc also tornich op den cureyt dat hi niet uut der kerken noch thuus en dorste gaen. Doe quam tot hem die scoutet ende scepenen metten rade van Sciedam op dat kerckhof ende begheerden van hem die waerheit van den dinghen die daer ghesciet waren. Doe seide die cureyt dat die duvel die maghet becoert hadde ende om haer te bedrieghen hadde hy by haer een ostie ghelaten die hi voert hadde ghebrant. Doe dat volc dese worde van den cureyt hoorde, so worden si seere tornich ende seiden dat hi teghen de waerheit hadde ghesproken, als goede mannen ende vrouwen warachtelijc [227Ra] souden tughen. Doe ghinghen sij weder ende seiden den cureyt dat dat volc seere op hem vertorent waer om dat hi die waerheit niet en seide, ende rieden hem dat hij niet openbaerlijc onder dat volc comen en soude. Also dat die cureyt sijn eerste worde verwandelde ende seide dat hij die ostie int water hadde gheworpen.
Hier en tusschen wart dat gherucht also groot buten die stede, dat her Jan die Clerc, die proviseur was van Scielant, quam te Sciedam metten bisscop Mathijs ende met veel anderen priesteren ende gheestelike personen uut Hollant om te ondersoeken voer baliu, scoutheit ende scepenen ende den raet van Sciedam die waerheit der dinghen die daer ghesciet waren. Doe dit die cureyt sach so wort hi seere ghestoort ende cleynmoedich. Ende want hy hem selven niet hulpen en mochte, so bad hi Liedewy bi eenen heymeliken bode dat sy sijn onbekentheit om Gods wille wijselic ende minlijc soude ontsculdeghen ende hem uut den laste hulpen. Doe namen die bisscop ende die provisoer den cureyt, die seere weende, ende ghinghen met vele gheesteliker ende weerliker mannen tot Liedewy ende begheerden van haer [227Rb] te weten die waerheit van dien dinghen die haer ghesciet waren. Maer Liedewy en woude dat niet doen: die bisscop en soude haer eerst orlof gheven te segghen dat haer by dat ordeel Gods gheboden was te swighen, ende voert gheloeven met alden ghenen die daer met hem by haer waren - als si die waerheit wisten - dat si den cureyt also langhe alsi levede niet en souden lichamelijc scaden oft uut sijnder kerken steken. Ende al dat si segghen soude, in biechten bliven soude. Doe die bisscop ende aldie ander heeren dit hadden ghedaen, batsi datmen alle die weerlike liede soude laten uutgaen om des cureyts scande mede te bedecken ende seyde dat sy bereet ware voer die rechte waerheit te sterven van dien dinghen die si soude segghen. Ende sprac aldus:
- ‘Onse Lieve Heere Jhesus Christus heeft hier by my gheweest volcomelike in vleesche ende in bloede als een ghecruust kint met vijf wonden ende met grooter claerheit ten ynde van minen voeten. Ende doe mi dochte dat Hi van my sceyden woude, seidic tot hem: ‘Och, Lieve Heere, wildi wech gaen, so laet my een teeken daer ic U mede mach ghedincken.’ Ende te hants quam Hi weder neder ende verwandelde Hem in een ostie, maer alluttel minre dan daer [227Va] men messe mede doet ende stont recht op tusschen mijn kniën ende mijn lijf. Ende doe ic die ostie begheerde te nutten, so gafse my her Andries, die cureyt. Waer om ic u bidde dat ghijt hem vergheven wilt, of hi hem in enighen stucken heeft ontgaen.’
Doe Liedewy ghesproken hadde voer den raet dese woerde, ende die heeren van Sciedam gheroepen hadden haren vader ende haren brueder ende ander vrouwen die voerseit sijn, ende si swoeren op haer eet - als hen dat gheheeten was - dat si ghesien hadden in die ostie int jaer Ons Heeren MCCCC ende XII des vriendaechs na Sinte Thomas dach die dages was voer Kersavont.
In dien selve jaere loesde Liedewy stucken van longhe ende lever met vele darmen ende haer rechten arm wart bi na ghelosset van harer scouder.
Hier na ontfinc si also groote begheerte tot dat Heileghe Sacrament dat si dat alle vertienachten menich jaer lanc plach te ontfanghen, ende daer moeste die priester seere voersienich in wesen ende haer dat seer subtijlike gheven, want anders en soude sijt niet moghen in ghebringhen, ende dan gaf hy haer een luttel waters. Mer dat gorghelde also seere in haer kele dat [227Vb] sy dat menichwerf moeste achterlaten om vreese dat sijt weder uut keeren mochte. Aldus ontfinc sy dat Heileghe Sacrament tot den jare toe van XXI.
Van dier tijt voert tot harer doot toe hadde si ghemeenlic die corts over den vierden dach ende by wilen alle daghe om die zielen uut den vaghevier te verlossen. Ende si plach van grooter begheerten te ontfanghen dat Heileghe Sacrament twee daghe na malcandere die sij in die quarteyn plach quijt te gaen. Die godlike consolacie plach haer te wesen een spijse des lichaems ende der zielen. Ende daer om als sij die niet en ghevoelde, wert si inden lichaem also cranc, dat si om haer siele ende lichame te stercken plach dat Heileghe Sacrament te ontfanghen also dicke als si den corts niet en ghevoelde. Ende als sij dat hadde ontfanghen wert si also seere inwendelijc verlicht, dat sij haer inwendicheden also wel plach te siene overmits die crachten des Sacraments als uutwendighe dinghen met haren vleescheliken oghen. Dit plach haer mede te ghescien in haer gheestelike bescouwinghe. Ende namaels als sy dit licht niet en ghevoelde, plachsij al weenende te segghen:
- ‘Och, waer [228Ra] sijn nu die daghen daer ic met minen inwendighen oghen my selven van binnen plach te sien, als ic met minen oghen uutwendighen dinghen plach te siene.’
Al was dese heileghe maghet also cranc van siecten, dat si gheen of luttel spise en mochte eten, nochtan en mochte si die gheestelike spise als dat weerde Lichame Ons Heeren Jhesu Christi niet derven. Maer hoe si crancker wart van lichame, soe si min lichameliker spise nam ende meer in verduldeghen lijden ende doechden voert ghinc. Ende also creech si meerre begheerte te ontfanghen dat [224Vb] Heileghe Sacrament. Ende alsi dat ontfanghen hadde so wort si meer ghesterket inden gheeste ende levede gheesteliker. Ende hier om in dat beghin van harer siecten plach sij eens in dat jaer op ten heileghen Paesch dach dat Heileghe Sacrament te ontfanghen. Ende daer na by dat beghin haerre gheesteliker consolaciën twee reysen. Daer na omtrent harer moeder doot ontfinc si also groote begheerte toten Heileghen Sacramente, dat si Dat vijf of ses reysen des jaers plach te ontfanghen.
Doemen screef MCCCC ende seven of achte, wort uuten clooster van Sente Mariën Waerde tot Sciedam ghesent een nieuwe cureyt, gheheeten her Andries, die in voergaenden tijden seere verwonderde van deser maghet dat si dese siecte also verduldelike leet. Maer niet wel en conste hijt ghelooven, dat si van also luttel natuerliker spisen mochte leven. Op dien tijt wart hi ghebeden van haer dat hijse soude monighen na hare ghewoente, maer daer was hi seere onwillich toe; ende daer was si seer rouwich om. Ende dat duerde omtrent drie of vier jaer. Als hij haer bichte hoorde, so plach hi seer wonder[225Ra]like dinghen van haren state te vernemen die hy niet en gheloefde, ende daer om dachte hi dat hyse eens tempteren woude om te vernemen of sy also vander graciën Gods leefde also si plach te segghen. Hier na - doe men screef MCCCC ende XII - openbaerde die heileghe ynghel deser maghet ende seide haer dat die cuereyt haer soude tempteren. Ende cort daer na - omtrent die hoochtijt van Onser Liever Vrouwen Gheboerte - soe sende si Willem, haren brueder, toten cureyt dat hi soude comen ende gheven haer dat Heileghe Sacrament. Die cureyt quam ende hoorde haer haer biechte ende gaf haer een hostie die niet en was gheconsacreert, want hi hadde ghemeent dat si dat wel soude moghen in nemen, maer sij coorde te hant ende gaf die hostie weder over. Doe grimmede die cureyt of hi tornich hadde gheweest ende berespte haer recht ofte si al willens dat Heileghe Sacrament hadde overghegheven, maer sij antworde manlike ende seide weder:
- “Heere, meyndi dat ic also onredelijc ben gheworden, dat ic niet en can ondersceeden tusschen broot ende dat Heileghe [225Rb] Sacrament. Ghi en sult my niet meer aldusdanighe ongheconsacreerde hostie gheven. Want al eest dat ic dat Heileghe Sacrament wel mochte nutten, nochtan dat slechte broet en mach ic niet in ghebringhen ende daer om gheve ic dat weder over.”
Doe waert die cureyt seere bescaemt, want hi sach wel dat hi ghevanghen was, ende ghinc ter kerken weert metten Heileghen Sacramente ende Liedewy bleef in grooten drucke ende verdriete om des cureyts ongheloevicheit ende om die dervenesse des Heileghen Sacraments. Ende in desen drucke bleef sij tot die heileghe hoochtijt van Onser Vrouwen Ontfanghenisse. Onder die vroemisse quam die heileghe ynghel in haer camer met grooter claerheit. Doe hiet haer die inghel dat si te vreden soude wesen ende seide dat si in dat XVII jaer haerer siecten soude op die tijt met haren lichameliken oghen sien Onsen Heere Jhesum Cristum, haren Scepper, in vleesche ende in bloede, Die om hare ghecruset was ende ghestorven, om dat haer die cureyt ghegheven hadde slecht broot voer dat Heileghe [225Va] Sacrament. Ende dit liet Liedwy condeghen te hans den cureyt op dat hy voertaen te bat soude gheloeven die gracie Gods die in haer wrochte.
Op dien tijt woenden in die voercamer van haren huus somighe menschen die des selve daghes raet aen Liedwy hadden ghenomen om een kint te cureren ende waren weder van haer ghegaen. Ende te hans saghen si groot licht in haer camer of daer brant hadde gheweest ende quamen haestelijc weder om dat te blusschen. Maer Liedewy belyëde dat dat by haer geschiet was ende sendese weder thuus.
Hierna op eenen maendach die was des daechs voer Sente Thomaes avont - des avonts tusschen VIII ende IX uren - so quam een groote claerheit in haer camer die sij ghevoelde met besloten oghen, becommert in haer gheestelike oeffeninghe. Doe sloech si haer oghen op ende sach opten voeten van haren betstede recht als een olyecruys ende daer aen hanghede een levende kint in vleesche ende in bloede met vijf wonden. Te hans begreep si daer toe groote reverencie als tot Onsen Heere Jhesum Christum ende dancten dat Hi Hem aldus openbaerde. [225Vb]
Doe dit ghesciede sat haer vader buten voer haer camer ende bewaerdese ende quam in die camer om te siene wie met haer sprac. Ende te hants clam dat ghecruuste kint opwaert tot die solre toe daer sij onder lach. Doe Liedewy dit sach, so riep si vroylijc ende seide:
- “Och, Lieve Heere, sij Dy dit Die mi dus heeft gheopenbaert, so biddic U dat Ghi my een warachtich teeken laten wilt tot eenen teeken der waerheit daer ic U mede mach ghedincken.”
Te hants daelde dat ghecruuste kint weder op haer ende wort verwandelt in een ghelijkenesse eenre hostie - een luttel grooter dan daermen mede plach te monighen - ende was ghecirculeert met blinkenden radiën ende hinc in die lucht een luttel boven die dwael daer sij mede ghedect was. Die hostie hadde V wonden in die handen ende voeten ende aen de rechte side ende die rechter side wonde was gheronnen bloet also groot omtrent als een arwete half. Doe si die ostie aensach, spranc haer herte also seere van onsprekeliker vroechden ende si was also seere om dat springhen by haer borsten benauwet dat si meende dat si [226Ra] ghestorven soude hebben. Maer een reckelikevrouwe Katrijne, Symons des berbieren wijf, leide haer hant op Liedewyens borsten ende soe wort si van dier pinen verlicht.
Doe haer vader in die camer quam - alst gheseyt es - ende vraechde of si yet begheerde, doe antworde si ende seide:
- ‘Lieve vader, staet op van den bedde, want ic hebbe hier by my ligghende Onsen Heere ghecruust.’
Doe was die vader seere vervaert ende stont op ende sach die ostie daer ligghen met vijf wonden, met Willem Peeters soen, sijn sone. Ende Katrijn voerseit, Liedewijs nichte, sach die ostie in vier steden bebloet ende uut dier sijde wonde ende rechte voet bloet lopen ende op die slincke voet gheronnen bloet. Ende die ostie gheliken groot alsmen in die messe plach te consacreren. Twee andere vrouwen, gheheeten Margriet ende Ecketgen, saghense in vier steden bebloet ende een ander, geheten Wiven, in vijf steden.
Doe dit ghesciede hadde Liedewy Willem, haren brueder, ghesonden om den cureyt te condeghen dat haer ghesciet was. Doe hi dat hoorde en [226Rb] gheloefde hijs niet wel, maer nochtans stont hi op ende quam met onghewaschen handen tot haer ende sach die ostie met vijf wonden. Doe jaghede hi alle die andere uut ende sloet die camer al vast toe ende beswoer Liedewy by dat ordeel Gods dat sijt nyement segghen en soude dat haer ghesciet was.
Doe begheerde Liedewy die ostie te ontfanghen van hem, mer hy seyde dat hi haer gheerne wilde gheven dat Heileghen Sacrament, hadde sijt begheert. Maer dese hostie en gaf hi haer niet gheeren, want hi en wiste niet wattet ware. Doe bat Liedewy seere om die teghenwordeghe hostie. Ende die cureyt gafse haer als een ongheconsacreerde ostie, maer sy ontfincse voer Ons Heeren warachtich lichaem. Ende die ostie ghinc binnen inne waerts sonder eenich wederstoet ende in haer mont als dat Heileghe Sacrament plach te doene.
Des anderen daechs onder die vroemisse bat die cureyt den volke in die kerke, dat si voer Liedewy bidden souden als voer den ghenen die in die voerleden nacht becoort hadde gheweest vanden duvel ende die haer sinnen niet wel en hadde. Ende hiet eenen yegheliken voer haer lesen [226Va] eenen pater noster ende enen Ave Maria om haer te verlossen van des viants becoringhen ende volstandich te wesen in verduldicheit. Te hants ghinc hi tot haeren huse metten Heileghen Sacramente ende vele volcs volghede hem ende verwonderde hem seere. Doe hy in haer camer quam, hiet hi den volcke dat een yeghelijc op sijn kniën soude spreken eenen pater noster ende Ave Maria ter eeren Gods ende Lyedewys salicheit. Ende seide:
- ‘Weet alle, ghy goede liede die hier sijn, dat de duvel te nacht hier heeft gheweest ende dese maghet heeft becoert ende heeft by haer ghelaten een slechte ostie die God niet en es. Ende daer vore wil ic my laten bernen in een vier. Maer siet hier: in dit Heileghe Sacrament es waerlijc God ende mensche met vleesche ende bloede ende daer vore willic my laten bernen ende dat wil ic haer gheven op dat si des duvels becoringhe vromelijc mach wederstaen ende bidde u dat ghi een pater noster wilt lesen dat si dat tot harer salicheit mach ontfanghen.’
Doe hi dit ghesproken hadde, so ghinc hy by haer sitten ende sy sprac hem vriendelike toe ende seyde:
- ‘Heere, ghi en hebt niet wel ghe[226Vb]sproken ende ten es des duvels werc niet dat my ghesciet es. Want eer my dat ghesciede, haddict u gheseit dattet my die heileghe ynghel Gods hadde voerseit op dat ghijt te bat sout ghelooven. Ende vele andere dinghen hebbeic u dicwile gheseit op dat ghijt te bet sout gheloeven der graciën Gods die met my werket. Ende daer om biddic u dat ghi mi niet meer en segghet dattet des duvels becoringhe es of werc.’
Na dese worde ende vermaninghe tot verduldicheit gaf hi haer dat Heileghe Sacrament ende ghinc weder ter kerken.
Hier en tusschen wort dat volc also tornich op den cureyt dat hi niet uut der kerken noch thuus en dorste gaen. Doe quam tot hem die scoutet ende scepenen metten rade van Sciedam op dat kerckhof ende begheerden van hem die waerheit van den dinghen die daer ghesciet waren. Doe seide die cureyt dat die duvel die maghet becoert hadde ende om haer te bedrieghen hadde hy by haer een ostie ghelaten die hi voert hadde ghebrant. Doe dat volc dese worde van den cureyt hoorde, so worden si seere tornich ende seiden dat hi teghen de waerheit hadde ghesproken, als goede mannen ende vrouwen warachtelijc [227Ra] souden tughen. Doe ghinghen sij weder ende seiden den cureyt dat dat volc seere op hem vertorent waer om dat hi die waerheit niet en seide, ende rieden hem dat hij niet openbaerlijc onder dat volc comen en soude. Also dat die cureyt sijn eerste worde verwandelde ende seide dat hij die ostie int water hadde gheworpen.
Hier en tusschen wart dat gherucht also groot buten die stede, dat her Jan die Clerc, die proviseur was van Scielant, quam te Sciedam metten bisscop Mathijs ende met veel anderen priesteren ende gheestelike personen uut Hollant om te ondersoeken voer baliu, scoutheit ende scepenen ende den raet van Sciedam die waerheit der dinghen die daer ghesciet waren. Doe dit die cureyt sach so wort hi seere ghestoort ende cleynmoedich. Ende want hy hem selven niet hulpen en mochte, so bad hi Liedewy bi eenen heymeliken bode dat sy sijn onbekentheit om Gods wille wijselic ende minlijc soude ontsculdeghen ende hem uut den laste hulpen. Doe namen die bisscop ende die provisoer den cureyt, die seere weende, ende ghinghen met vele gheesteliker ende weerliker mannen tot Liedewy ende begheerden van haer [227Rb] te weten die waerheit van dien dinghen die haer ghesciet waren. Maer Liedewy en woude dat niet doen: die bisscop en soude haer eerst orlof gheven te segghen dat haer by dat ordeel Gods gheboden was te swighen, ende voert gheloeven met alden ghenen die daer met hem by haer waren - als si die waerheit wisten - dat si den cureyt also langhe alsi levede niet en souden lichamelijc scaden oft uut sijnder kerken steken. Ende al dat si segghen soude, in biechten bliven soude. Doe die bisscop ende aldie ander heeren dit hadden ghedaen, batsi datmen alle die weerlike liede soude laten uutgaen om des cureyts scande mede te bedecken ende seyde dat sy bereet ware voer die rechte waerheit te sterven van dien dinghen die si soude segghen. Ende sprac aldus:
- ‘Onse Lieve Heere Jhesus Christus heeft hier by my gheweest volcomelike in vleesche ende in bloede als een ghecruust kint met vijf wonden ende met grooter claerheit ten ynde van minen voeten. Ende doe mi dochte dat Hi van my sceyden woude, seidic tot hem: ‘Och, Lieve Heere, wildi wech gaen, so laet my een teeken daer ic U mede mach ghedincken.’ Ende te hants quam Hi weder neder ende verwandelde Hem in een ostie, maer alluttel minre dan daer [227Va] men messe mede doet ende stont recht op tusschen mijn kniën ende mijn lijf. Ende doe ic die ostie begheerde te nutten, so gafse my her Andries, die cureyt. Waer om ic u bidde dat ghijt hem vergheven wilt, of hi hem in enighen stucken heeft ontgaen.’
Doe Liedewy ghesproken hadde voer den raet dese woerde, ende die heeren van Sciedam gheroepen hadden haren vader ende haren brueder ende ander vrouwen die voerseit sijn, ende si swoeren op haer eet - als hen dat gheheeten was - dat si ghesien hadden in die ostie int jaer Ons Heeren MCCCC ende XII des vriendaechs na Sinte Thomas dach die dages was voer Kersavont.
In dien selve jaere loesde Liedewy stucken van longhe ende lever met vele darmen ende haer rechten arm wart bi na ghelosset van harer scouder.
Hier na ontfinc si also groote begheerte tot dat Heileghe Sacrament dat si dat alle vertienachten menich jaer lanc plach te ontfanghen, ende daer moeste die priester seere voersienich in wesen ende haer dat seer subtijlike gheven, want anders en soude sijt niet moghen in ghebringhen, ende dan gaf hy haer een luttel waters. Mer dat gorghelde also seere in haer kele dat [227Vb] sy dat menichwerf moeste achterlaten om vreese dat sijt weder uut keeren mochte. Aldus ontfinc sy dat Heileghe Sacrament tot den jare toe van XXI.
Van dier tijt voert tot harer doot toe hadde si ghemeenlic die corts over den vierden dach ende by wilen alle daghe om die zielen uut den vaghevier te verlossen. Ende si plach van grooter begheerten te ontfanghen dat Heileghe Sacrament twee daghe na malcandere die sij in die quarteyn plach quijt te gaen. Die godlike consolacie plach haer te wesen een spijse des lichaems ende der zielen. Ende daer om als sij die niet en ghevoelde, wert si inden lichaem also cranc, dat si om haer siele ende lichame te stercken plach dat Heileghe Sacrament te ontfanghen also dicke als si den corts niet en ghevoelde. Ende als sij dat hadde ontfanghen wert si also seere inwendelijc verlicht, dat sij haer inwendicheden also wel plach te siene overmits die crachten des Sacraments als uutwendighe dinghen met haren vleescheliken oghen. Dit plach haer mede te ghescien in haer gheestelike bescouwinghe. Ende namaels als sy dit licht niet en ghevoelde, plachsij al weenende te segghen:
- ‘Och, waer [228Ra] sijn nu die daghen daer ic met minen inwendighen oghen my selven van binnen plach te sien, als ic met minen oghen uutwendighen dinghen plach te siene.’
Beschrijving
Pastoor die verbaasd is dat Liedewij haar lijden geduldig draagt, stelt haar op de proef met een ongewijde hostie die ze uitspuugt. Een tijd later ziet ze een kruis waaraan een kind met vijf wonden hangt, dat als ze vraagt of het
Jezus Christus is daarvan een teken wil geven, neerdaalt en in een hostie verandert. De pastoor schildert haar af als door de duivel bezeten, maar krijgt geen bijval. Liedewij vertelt de waarheid aan de bisschop, maar eist dat de pastoor geen straf krijgt.
Jezus Christus is daarvan een teken wil geven, neerdaalt en in een hostie verandert. De pastoor schildert haar af als door de duivel bezeten, maar krijgt geen bijval. Liedewij vertelt de waarheid aan de bisschop, maar eist dat de pastoor geen straf krijgt.
Bron
Het leven van Liedewij, de maagd van Schiedam. Ed. Ludo Jongen en Cees Schotel. 2e dr. Hilversum: Verloren, 1994
Commentaar
Tekst en informatie: http://www.dbnl.org/tekst/_lie002lied01_01/
Naam Overig in Tekst
Liedewy
Liedewy 
Jezus Christus
Jezus Christus
Heilig Sacrament
Heilig Sacrament
Andries
Andries
Sente Mariën Waerde
Sente Mariën Waerde
Sint Thomas
Sint Thomas
Katrijn Symons
Katrijn Symons
Ecketgen
Ecketgen
Margriet
Margriet
Aagje
Aagje
Willem
Willem
Ave Maria
Ave Maria
Jan die Clerc
Jan die Clerc
Schielant
Schielant
Matthijs
Matthijs
Lidwina
Lidwina
Liedwy
Liedwy
Lieve Heere
Lieve Heere
Sente Thomas
Sente Thomas
Hem
Hem
Onser Liever Vrouwe Gheboerte
Onser Liever Vrouwe Gheboerte
Naam Locatie in Tekst
Sciedam
Sciedam
Hollant
Hollant
Schielant
Schielant
Plaats van Handelen
Schiedam
Schiedam
Kloekenummer in tekst
K003p
K003p
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21