Hoofdtekst
498. Ende hevet in ziere herten onwaert
499. Ende het dochte hem overdaet
500. Dat yement soude sijn so quaet
501. Ende dat hem Reynaert hoenen soude.
502. Dor den keer van eenen woude
503. Quam hi gheloepen dor eene wostine,
504. Daer Reynaert hadde de pade sine
505. Ghesleghen crom ende menichfoude,
506. Also als hi huten woude
507. Hadde gheloepen om sijn bejach.
508. Beneden der woestinen lach
509. Een berch oech ende lanc.
510. Daer moeste Bruun sinen ganc
511. Te middewaerde over maken,
512. Sal hi te Manpertus gheraken.
513. Reynaerd hadde so menich huus,
514. Maer die casteel Manpertus
515. Dat was die beste van sinen borghen.
516. Daer trac hi in als hi in zorghen
517. Ende in noede was bevaen.
518. Nu es Brune die beere ghegaen
519. Dat hi te Manpertuus es comen.
520. Daer hi de porte hevet vernomen
521. Daer Reynaerd hute plach te gane,
522. Doe ghinc hi voer die barbecane
523. Sitten over sinen staert
524. Ende sprac : "Sidi in huus, Reynaert?
525. Ic bem Bruun, des coninx bode,
526. Die hevet ghezworen bi sinen Gode,
527. Ne comdi niet ten ghedinghe
528. Ende ic hu niet voer mi bringhe
529. Recht te nemene ende te ghevene
530. Ende in vreden voert te levene,
531. Hi doet hu breken ende raden.
532. Reynaerd, doet dat ic hu rade
533. Ende gaet met mi te hove waert."
534. Dit verhoerde al nu Reynaert,
535. Die voer sine poerte lach
536. Daer hi vele te ligghene plach
537. Dor waremhede van der zonnen.
538. Bi der tale die Bruun heeft begonnen
539. Bekenden alte hant Reynaert
540. Ende tart bet te dale waert
541. In sine donckerste haghedochte.
542. Menichfout was zijn ghedochte
543. Hoe hi vonde sulken raet
544. Daer hi Bruun, den fellen vraet,
545. Te scherne mede mochte driven
546. Ende selve bi ziere eeren bliven.
547. DOe sprac Reynaert over lanc :
548. "Huwes goets raets hebbet danc,
549. Heere Bruun, wel soete vrient.
550. Hi hevet hu qualic ghedient
551. Die hu beriet desen ganc
552. Ende hu desen berch lanc
553. Over te loepene dede bestaen.
554. Ic soude te hove sijn ghegaen,
555. Al haddet ghi mi niet gheraden,
556. Maer mi es den buuc so gheladen
557. Ende in so utermaten wijse
558. Met eere vremder niewer spise.
559. Ic vruchte in sal niet moghen gaen,
560. Inne mach sitten no ghestaen;
561. Ic bem so utermaten zat."
562. "Reynaert, wat haetstu, wat?"
563. "Heere Brune, ic hat crancke have.
564. Arem man, dan nes gheen grave,
565. Dat mooghdi bi mi wel weten.
566. Wi aerme liede, wi moeten heten,
567. Hadden wijs raet, dat wi node haten.
568. Goeder versscher honich raten
569. Hebbic couver arde groet.
570. Die moetic heten dor den noet,
571. Als ic hel niet mach ghewinnen.
572. Nochtan als icse hebbe binnen,
573. Hebbicker af pine ende onghemac."
574. Dit hoerde Brune ende sprac :
575. "HElpe, lieve vos Reynaert,
576. Hebdi honich dus onwaert?
577. Honich es een soete spijse
578. Die ic voer alle gherechten prijse
579. Ende icse voer alle gherechten minne.
580. Reynaerd, helpt mi, dat ics ghewinne.
581. Edele Reynaert, soete neve,
582. Also langhe als ic sal leven
583. Willic hu daer omme minnen.
584. Reynaerd, helpt mi, dat ics ghewinne."
585. "Ghewinnen? Bruun, ghi hout hu spot!"
586. "In doe, Reynaert, so waer ic zot,
587. Hildic spot met hu, neen ic, niet."
588. Reynaert sprac : "Bruun, mochtijs yet,
589. Of ghi honich moghet heten,
590. Bi huwer trauwen, laet mi weten.
591. Mochtijs yet, ic souts hu saden.
592. Ic saels hu so vele beraden,
593. Ghine hatet niet met hu tienen,
594. Waendic hu hulde daer met verdienen."
595. "Met mi tienen? Hoe mach dat wesen?
596. Reynaert, hout huwen mont van desen
597. Ende sijts seker ende ghewes :
598. Haddic al thonich dat nu es
599. Tusschen hier ende Portegale,
600. Ic haet al up teenen male."
601. REynaerd sprac : "Bruun, wat sechdi?
602. Een dorper, heet Lamfroit, woent hier bi,
603. Hevet honich so vele te waren,
604. Ghine hatet niet in VII jaren.
605. Dat soudic hu gheven in hu ghewout,
606. Heere Brune, wildi mi wesen hout
607. Ende voer mi dinghen te hove."
608. Doe quam Brune ende ghinc gheloven
609. Ende sekerde Reynaerde dat,
610. Wildine honichs maken zat
611. - Des hi cume ombiten sal -
612. Hi wilde wesen over al
613. Ghestade vrient ende goet gheselle.
614. Hier omme louch Reynaert, die felle,
615. Ende sprac : "Bruun, heelt mare,
616. Verghave God dat mi nu ware
617. Also bereet een goet geval,
618. Alse hu dit honich wesen sal,
619. Al wildijs hebben VII hamen."
620. Dese woort sijn hem bequame,
621. Bruun, ende daden hem so sochte.
622. Hi louch dat hi nemmee ne mochte.
623. Doe peinsde Reynaerd daer hi stoet :
624. "Bruun, es mine avonture goet,
625. Ic wane hu daer noch heden laten
626. Daer ghi sult lachen te maten."
627. NA dit peinsen ghinc Reynaert huut
628. Ende sprac al over luut :
629. "Oem Bruun, gheselle, willecome!
630. Het staet so, suldi hebben vrome,
631. Hier ne mach zijn gheen langher staen.
632. Volghet mi ic sal voeren gaen.
633. Wi houden desen crommen pat.
634. Ghi sult noch heden werden zat,
635. Saelt na minen wille gaen.
636. Ghi sult noch heden hebben, sonder waen,
637. Also vele als ghi moghet ghedraghen."
638. Reynaert meende van groten slaghen :
639. Dit was dat hi hem beriet.
640. Die keytijf Bruun ne wiste niet
641. Waer hem Reynaerd die tale keerde,
642. Die hem honich stelen leerde,
643. Dat hi wel seere sal becoepen.
644. Al sprekende quam dus gheloepen
645. Reynaert met sinen gheselle Brune
646. Tote Lamfroits bi den tune.
647. Wildi horen van Lamfreyde?
648. Dat waer was, eist somen mi seide,
649. Een temmerman van goeden love
650. Ende hadde bi sinen hove
651. Eene eecke brocht huten woude
652. Die hi ontwee clieven soude
653. Ende hadde twee wegghen daer in ghesleghen,
654. Also temmermans noch pleghen.
655. Die eecke was ontdaen wel wijde.
656. Des was Reynaert arde blide.
657. Te Brunen sprac hi ende louch :
658. "Siet hier hu grote ghevouch,
659. Brune, ende nemet wel goem.
660. Hier in desen selven boem
661. Es honichs utermaten vele.
662. Prouft of ghijs in huwe kele
663. Ende in huwen buuc moghet bringhen.
664. Nochtan suldi hu selven dwinghen :
665. Al dincket hu goet die honich raten,
666. Hetet te zeden ende te maten,
667. Dat ghi hu selven niet verdervet.
668. Ic ware ontheert ende onthervet,
669. Wel soete oem, mesquame hu yet."
670. Brune sprac : "Reynaert, ne sorghet niet.
671. Waendi dat ic bem onvroet?
672. Mate es tallen spele goet."
673. "Ghi secht waer," sprac Reynaerd,
674. "Waer omme bem ic oec vervaert?
675. Gaet toe ende crupet daer in."
676. Reynaert peinsde om zijn ghewin
677. Ende Brune liet hem so verdoren,
678. Dat hi thoeft over die horen
679. Ende die twee voerdere voete in stac
680. Ende Reynaert poghede dat hi brac
681. Die wegghen beede huter eecken.
682. Die daer te voren ghinc so smeeken,
683. Bruun, bleef ghevanghen in den boem.
684. Nu hevet de neve sinen oem
685. In boesheden bracht met sulker achte,
686. Dat hi met liste no met crachte
687. In gheere wijs ne can ontgaen
688. Ende biden hoefde staet ghevaen.
689. Wat raeddi Brunen te doene?
690. Dat hi was sterc ende coene
691. Sal hem niet ghehelpen moghen.
692. Hi sach wel hi was bedroghen.
693. Hi began briesschen ende dulen.
694. Hi was ghegrepen bi zier mulen
695. So vaste ende bi den voeten voren :
696. Al dat hi pijnde was verloren.
697. Hine waende nemmermeer ontgaen.
698. Van verren was Reynaert ghestaen
699. Ende sach commen Lamfreyde,
700. Die up sinen hals brochte beide
701. Een scaerpe haex ende eene baerde.
702. Hier mooghdi horen van Reynaerde
703. Hoe hi sinen oem ghinc rampineeren :
704. "Oem Brune, vaste gaet mineeren!
705. Hier comt Lamfroyt ende sal hu scijncken.
706. Haddi gheten, so souddi drincken!"
707. NA der talen so ghinc Reynaert
708. Weder te sinen casteele waert
709. Sonder orlof, ende mettien
710. Hevet Lamfroyt den beere versien
711. Ende vernam dat hi was ghevaen.
712. Doe ne was daer gheen langher staen.
713. Hi liep wech metter haest
714. Daer hi die hulpe wiste naest,
715. Daer dat naeste dorp stont
716. Ende dede hem allen cont
717. Dat daer stont ghevaen een beere.
718. Doe volchde hem een mekel heere :
719. Int dorp ne bleef man no wijf.
720. Den beere te nemene sijn lijf,
721. Liept al dat loepen mochte.
722. Sulc was die eenen bessem brochte,
723. Sulc eenen vleghel, sulc een rake,
724. Sulc quam gheloepen met eenen stake,
725. So si quamen van haren werke.
726. Selve die pape van der kerke
727. Brochte eenen cruus staf,
728. Die hem de coster noede gaf.
729. Die coster drouch eene vane
730. Mede te stekene ende te slane.
731. Des spapen wijf, vrauwe Julocke,
732. Quam gheloepen met haren rocke
733. Daer so omme hadde ghesponnen.
734. Voer hem allen quam gheronnen
735. Lamfroyt met eere scerper haex.
736. Al hadde Brune lettel ghemaex,
737. Hi ontsach meer ongheval
738. Ende sette al jeghen al.
739. DOe hi dat gheruchte hoorde,
740. Hi spranc up so dat hem scorde
741. Van sinen aensichte al die huut.
742. Al brochte Brune dat hoeft huut
743. Met aerbeide ende met pinen,
744. Nochtan liet hi daer van den zinen
745. Eene oere ende beede sine lier.
746. Nye maecte God so leelic dier.
747. Hoe mochte hi zeerre sijn mesrocht.
748. Al haddi thoeft hute brocht,
749. Eer hi die voete conde ghewinnen,
750. Blever alle die claeuwen binnen
751. Ende sine twee anscoen beede.
752. Dus gherochte hi huut met leede.
753. Hoe mochte hi zijn ontheert meer?
754. Die voete waren hem so zeer,
755. Dat hi tloepen niet conste ghedoghen.
756. Dat bloet liep hem over die hoghen,
757. Dat hi niet wel conste ghesien.
758. Hine dorste bliven no vlien.
759. Hi sach suut onder die zonne
760. Lamfroyt commen gheronnen;
761. Daer na die priester, die heere.
762. Hi quam gheloepen vele zeere;
763. Daer na die coster metter vane,
764. Daer na alle die prochiane,
765. Die houde lieden metten jonghen.
766. Daer na quam up haren stap ghespronghen
767. Sulke quene die van houden
768. Cume eenen tant hadde behouden.
769. Wie so wille, wachte hem dies :
770. Die scade hevet of verlies
771. Ende groet ongheval,
772. Over hem so willet al.
773. Dit sceen arem man Brunen wel.
774. Sulc dreechdem nu an sijn vel
775. Die des ghesweghen hadde stille,
776. Hadde Bruun ghestaen tsinen wille.
777. Dit was beneden eere riviere,
778. DAt Brune, onsalichst alre diere,
779. Van meneghen dorper was beringhet.
780. Doe was daer lettel ghedinghet.
781. Hem naecte groet onghemac :
782. Die een slouch, die ander stac,
783. Die een slouch, die ander warp.
784. Lamfroyt was hem alre scaerpst.
785. Een hiet Lottram Lanc Voet.
786. Hi drouch eenen verboerden cloet
787. Ende stacken emmer na dat hoghe.
788. Vrauwe Vulmaerte, scerpe loghe
789. Ghinckene koken met eenen stave.
790. Abelquac ende mijn vrauwe Bave
791. Laghen beede onder die voete
792. Ende streden beede om eene cloete.
793. Ludmoer metter Langher Nese
794. Drouch eenen loedwapper an een pese
795. Ende ghincker met al omme zwinghen.
796. Ludolf metten Crommen Vingheren
797. Dede hem alles te voren,
798. Want hi was best gheboren,
799. Sonder Lamfroy alleene.
800. Hughelijn metten Crommen Beene
801. Was zijn vader, dat weet men wale,
802. Ende was gheboren van Abscale
803. Ende was sone vrauwe Ogernen,
804. Eens hout makigghe van lanternen.
805. ANder wijf ende ander man,
806. Meer dan ic ghenomen can,
807. Daden Brunen groet onghemac
808. So dat hem zijn bloet huut lac.
809. Brune ontfinc al sulc payment
810. Als hem elc gaf daer omtrent.
811. Die pape liet den cruus staf
812. Ghestichte slaen, slach in slach,
813. Ende die coster metter vane
814. Ghinc hem vastelike ane.
815. Lamfroyt quam ter selver wijlen
816. Met eere scerper bijlen
817. Ende slouchene tusschen hals ende hoeft,
818. Dat Brune wart zeere verdoeft,
819. Dat hi verspranc vanden slaghe
820. Tusschen der riviere enter haghe
821. In eenen trop van houden wiven
822. Ende warper een ghetal van viven
823. In die riviere die daer liep,
824. Die wel wijt was ende diep.
825. Des papen wijf wasser eene.
826. Des was spapen bliscap cleene.
827. Doe hi zijn wijf sach in die vliet,
828. Doene luste hem langher niet
829. Bruun te stekene no te slane.
830. Hi riep : "Siet, edele prochiane,
831. Ghindre vloot vrauwe Julocke
832. Beede met spillen ende met rocke.
833. Nu toe, die haer helpen mach.
834. Ic gheve hem jaer ende dach
835. Vul pardoen ende aflaet
836. Van alre sondeliker daet."
837. BEede man ende wijf
838. Lieten den aermen keytijf
839. Brune ligghen over doot
840. Ende ghinghen daer die pape gheboot
841. Beede met stringhen ende met haken.
842. Die wijle datsi die vrauwe huut traken,
843. So quam Brune in die riviere
844. Ende ontswam hem allen sciere.
845. Die dorperen waren alle gram :
846. Si saghen dat hem Brune ontswam,
847. Datsi hem niet mochten volghen.
848. Upt touver stonden si verbolghen
849. Ende ghinghen na hem rampineren.
850. Bruun die lach in die ryviere
851. Daer hi vant den meesten stroem.
852. Al dryvende bat hi dat God den boem
853. Moeste verdrouven ende verwaten
854. Daer hi zijn hoere in hadde ghelaten
855. Ende beede sine lier.
856. Voert vloucte hi dat felle dier,
857. Den boesen vos Reynaerde,
858. Diene met sinen brunen baerde,
859. So diepe in die eecke dede crupen.
860. Daer na Lamfroyt van der stupen
861. Daer hi hem so leede dede.
862. In aldustanen ghebede
863. Lach Brune also langhe wijle,
864. Dat hi wel een halve mile
865. Van der stede was ghedreven
866. Daer die dorpers waren bleven.
867. Hi was verpijnet ende moede
868. Ende onder commen van den bloede,
869. So dat hi hadde crancke vaert.
870. Doe zwam hi te lande waert
871. Ende croep ligghen in dat hoever.
872. Ghine saghet noint droever
873. Gheen dier no gheenen man.
874. Hi lach jammerlic ende stan
875. Ende slouch met beede sinen lancken.
876. Des mochte hi al Reynaerde dancken.
877. NU hoert wat Reynaert heeft ghedaen!
878. Hi hadde een vet hoen ghevaen
879. Bi Lamfroyts an der heyden,
880. Eer hi danen was versceiden.
881. Hi hadt up eenen berch ghedreghen
882. Verre huut allen weghen,
883. Daer het eenlic was ghenouch.
884. Dat was wel zijn ghevouch.
885. Dor dat daer was niemens ganc
886. Ende hi dor niemens bedwanc
887. Sine proye dorste rumen.
888. Doe hi dat hoen toten plumen
889. Hadde gheleit in sine male,
890. Doe ghinc hi neder te dale
891. Eenen verholenliken pat.
892. Hi was utermaten zat.
893. Dat weder was scone ende heet.
894. Hi hadde gheloepen dat hem dat zweet
895. Neder liep neven die liere.
896. Daer omme liep hi ter riviere,
897. Dor dat hi hem vercoelen soude.
898. In bliscap arde menichfoude
899. Was sijn herte doe bevaen.
900. Hi hopede wel, al sonder waen,
901. Dat Lamfroyt hadde den beere versleghen
902. Ende hine thuus waert hadde ghedreghen.
903. Doe sprac hi : "Hets mi wel ghevaren.
904. Die mi te hove meest soude daren,
905. Die hebbic doot in desen daghe.
906. Nochtan wanic sonder claghe
907. Ende sonder wanconst bliven.
908. Ic mach te rechte bliscap driven."
909. DOe Reynaert was in dese tale,
910. Sach hi neder waert te dale
911. Ende vernam Bruun daer hi lach.
912. Enten eersten als hine sach,
913. Hadde hijs rauwe ende toren.
914. Daer die bliscap was te voren
915. Daer lach in thoren ende nijt
916. Ende sprac : "Vermalendijt,
917. Lamfroyt, moet dijn herte sijn!
918. Du best dulre dan een zwijn!
919. Lamfroyt, ergher puten sone,
920. Lettel eeren bestu ghewone.
921. Hoe es di dese beere ontgaen,
922. Die di te voren was ghevaen?
923. Hoe menich morseel leghet der an,
924. Dat gherne hetet menich man.
925. O wy, Lamfroyt, verscroven druut,
926. Hoe rikelike een beere huut
927. Heefstu heden verloren,
928. Die di ghewonnen was te voren!"
929. DIt scelden hevet Reynaert ghelaten
930. Ende ghinc neder bi der straten
931. Dor te siene hoet Bruun stoet.
932. Doe hine sach ligghen al een bloet
933. Ende ziec ende onghesont
934. Den aermen beere, te dier stont,
935. Dat sach Reynaert arde gherne.
936. Doe bescalt hine te sinen scherne :
937. "Siere, priester, dieu vo saut.
938. Kendi Reynaert, den rybaut?
939. Wildine scauwen, so siettene hier.
940. Den roden scalc, den fellen ghier.
941. Seght mi priester, soete vrient,
942. Biden Heere dien ghi dient,
943. In wat ordinen wildi hu doen,
944. Dat ghi draghen roeden capproen?
945. So weder sidi abd so pryhore?
946. Hi ghinc hu arde na den hore
947. Die hu dese crune hevet bescoren.
948. Ghi hebt huwen top verloren.
949. Ghi hebt hu anscoen af ghedaen.
950. Ic wane ghi wilt zinghen gaen
951. Van huwen complete dat ghetijde.
952. Dit hoerde Brune ende wert omblijde,
953. Want hine const doe niet ghewreken.
954. Hem so dochte sijn herte breken
955. Ende slouch weder in die riviere.
956. Hine wilde van den fellen diere
957. Nemmeer hoeren die tale.
958. Hi liet hem neder daer te dale
959. Metten strome dryven te hant
960. Ende ghinc ligghen up dat zant.
961. HOe sal nu Brune te hove comen?
962. Al mocht hem al de weerelt vromen,
963. Hine ghinghe niet over sine voete.
964. Hi was ghenoopt so onsoete
965. In die eecke, daer hi te voren
966. Van tween voeten hadde verloren
967. Alle die claeuwen ende dat vel.
968. Hine conste niet ghepeinsen wel
969. Hoe hi best ten coninc gaet.
970. Nu hoert, hoe hi die vaert bestaet.
971. Hi zat over sine hamen
972. Ende began met groter scamen
973. Rutsen over sinen staert.
974. Ende als hi dus moede waert,
975. So wentelde hi dan eene wile.
976. Dus dreef hi meer dan eene mile
977. Eer hi tes coninx hove quam.
978. Doemen Brune vernam
979. In derre wijs van verren comen,
980. Wart ghetwifelt van hem zomen
981. Wat daer quam ghewentelt zoe.
982. Dien coninc wart de herte onvroe,
983. Die Brune bekende te hant,
984. Ende seide : "Dit es mijn serjant,
985. Brunen. Hem es dat hoeft so roet.
986. Hi es ghewont toter doot.
987. Ay God, wie heeftene so mesmaect?"
988. Binnen desen so was Brune ghenaect
989. Dat hi den coninc claghen mochte.
990. Hi stan ende versuchte onzochte
991. Ende sprac : "Coninc, edel heere,
992. Wreket mi dor hu selves eere
993. Over Reynaerde, dat felle dier,
994. Die mi mine scone lier
995. Met ziere lust verliesen dede
996. Ende daer toe mine hoeren mede
997. Ende hevet mi ghemaect als ghi siet."
998. Die coninc sprac : "Of ic dit niet
999. Ne wreke, so moetic zijn verdoomt!"
Onderwerp
AT 0038 - Claw in Split Tree   
ATU 0038 - Claw in Split Tree.   
VDK 0038 - Claw in Split Tree   
Beschrijving
Bron
Commentaar
Naam Overig in Tekst
Bruun   
Reinaert   
Reynaerde   
Reinaerde   
Reynaert   
Maupertuus   
Manpertus   
Manpertuus   
Portegale   
Lamfroit   
Lamfreit   
Lamfreyde   
Julocke   
Lottram Lanc Voet   
Vulmaerte   
Abelquac   
Ludmoer metter Langher Nese   
Ludolf metten Crommen Vingheren   
Hughelijn metten Crommen Beene   
Abscale   
Ogernen   
Naam Locatie in Tekst
Brune   
Portugal   
Bave   
Plaats van Handelen
Gent (België)   
Kloekenummer in tekst
I241p   
