Sproken0003 - Van der Vledermuus

IV. Van der Vledermuus,
Een bispel.

Des es leden menech jaer
Dat een leu ende een aer
In discorde laghen tsamen.
Doen ghevielt dat si quamen
Beide gader tenen daghe:
Elc vermaende sine maghe.
Die leu ontboet alle die sine.
Herten, hinden, ende everswine,
Wilde perde, met groten hopen,
Quamen haestelike ghelopen
Voer den coninc van den woude.
Clene, groet, jonc, ende oude
Haesten hem, in corten stonden,
Ten coninc waert, daer sine vonden.
In deser wijs soe hadden die aren,
Valken, ende sperwaren,
Blauvoete, ende smerlen mede
Al vergadert daer ter stede.
Daer quamen menegherhande
Voghelen, uut vremden lande,
Bi den aer, alsoe mi dochte,
Ende hadden een groet gherochte.
Doen si vergadert waren beide,
Sprac die leu aldus, ende seide
Ghemeinlijc tote sinen rade:
‘Ghi heren, mi es grote scade
Nu gesciet in corten daghen:
Dit moet ic u allen claghen.
Nu, raet mi hoe ic best mach varen
Jegen desen scalken aren,
Die mi ghedaen heet dat mi smert.’
Doen antworde vloechs een hert:
‘Here, ghi selt, dat verstaet,
Ende bi u nemen uwen raet,
Ende vertrecken uwe gebreken;
Elc salder sijn best toe spreken,
Ende raden u alsoe, dat ghi
Verwaert bliven selt daer bi.’
Die aren ghinc, met goeden staden,
Op dander side hem beraden.
Hi sprac aldus tot sinen valke:
‘Wies te doene heeft jeghen scalke
Hi wort lichtelike bedroghen.’
Doe quam die vledermuus ghevloghen
Voer den aren, ende vertrac
Wat die leeu seide ende sprac,
Ende hoe dat daer gescepen stoet.
Hier bi, ghi heren, sijt wel vroet,
Wanneer ghi te rade selt gaen,
Wiese sijn die bi u staen;
Want het comt menech over vrient,
Die met quader herten dient:
Men hevet dicwile ondervonden.
De valke sprac, in corten stonden,
Toten aren ende seide:
‘Here, doer u edelheide,
Ghine selt gheloven niet te saen
Dinghen, die in twivele staen.
Werct met rade, dies ghi beghint,
Tote dat ghijt in der waerheit vint;
Dan doet al dat ghi sculdech sijt.’
Ende die vledermuus, in corten tijt,
Die ghinc hemelike sciere
Bi den leeu, onder die diere,
Ende vertrac die redene daer,
Die si gehoert hadde van den aer.
Aldus maecte sijt ten beiden
Vrient, met groten valsheiden,
Dat haer sent wel vergouden wert.
‘Her coninc, here, sprac die hert,
Soudi gheloven dinghen,
Die u die ghene vort bringhen,
Die u mascien verraden souden?
Ghi selt desen hier doen houden,
Ende proeft wat sijn meinghen sijn.’
Doen andworde die everswijn
Vorden coninc vanden woude,
Dat men des niet doen en soude;
Ende wilt men vriende niet betrouwen,
Soe mach hem den arbeit wel rouwen
Diese doen, ende hebben ghedaen.
Dat wilde pert andworde saen:
‘Het en dunct mi voghel sijn no dier.
Eert heden comen sal van hier,
Wi selen weten, sijt selter des,
Wedert vrient of viant es,
Of waer mede dat omme gaet.’
Doen droech over een die raet
Van den dieren, al te samen,
Dat si die vledermuus daer namen
Uten dieren, in een gras,
Daer niemen bi noch na en was
Dan die leeu, met sinen naesten.
Die vledermuus sprac met haesten:
‘Her coninc, laet mi leven!
Ic sal u te kinnen gheven
Waer ic met hebbe omme ghegaen.’
Die coninc andworde saen:
‘Segt anders niet dan die waerheit fijn;
Men sal uwes wel ghenadech sijn.’
‘Her coninc, ic hebbe langhe tijt
Op die voghelen ghedraghen nijt,
Om dat si mi noit en wouden
Ghereckelijc over voghel houden,
Welc tijt dat ic bi hem quam.
Her coninc, nu, als ic vernam
Dat ghi in contrarien laecht,
Hebbic tusschen beide bejaecht
Viantscap, als een verrader.’
Aldus soe maket menech quader
Tusschen heren, dant soude wesen,
Ende daden die ghelike van desen
Vledermuusen, die ic mene,
Men souder noch vinden, meer dan ene,
Op dese werelt, des sijt vroet.
Alse die coninc dat verstoet,
Datter dus mede was ghevaren,
Sende hi over, bi den aren,
Wat hem die vledermuus daer lide.
Doen warens alle die voghelen blide,
Dat hem die leeu weten liet.
Men lette ghinder langher niet,
Sine versoenden vloechs ter stede,
Ende maecten daer enen vrede
Tusschen die twee grote heren.
Aen dit exempel mach men leren,
Die den sin daer af wilt merken,
Wat verraderen dicwile werken,
Ende wat grote jammere dat si bedriven;
Oec van goeden reinen wiven,
Die na archeit niet en poghen,
Anders dan si bliscap toghen,
Uut onscalker vrier herten.
Wapene God! der groter smerten
Die menech goet wijf heeft leden,
Mids verraderen, diet hem deden,
Nochtan dat si gheen arch en meinden!
Elc behoefde dat hi hem seinden
Voer die evel vledermuse.
Hier mede slutic mine concluse.

Explicit.

De leeuw, koning van de zoogdieren, had ruzie met de arend, koning van de vogels. De vleermuis bracht aan beide partijen verslag uit en deed zich voor alsof hij behoorde bij de kant waaraan hij verslag deed. Een valk en een hert zeiden tegen hun meesters dat ze de vleermuis niet zomaar moesten geloven. De zoogdieren besloten het beest aan de tand te voelen en de vleermuis bekende dat hij kwaad was op de vogels omdat zij hem niet als een van hen wilden beschouwen. Hij wilde de tweedracht vergroten tussen de twee groepen. De leeuw liet dit weten aan de arend en al snel kwam er verzoening. Men moet uitkijken voor verraders en zich tegen de 'vleermuizen' wapenen.

J.F. Willems (red.), Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands (Zesde deel). Maatschappij tot Bevordering der Nederduitsche Taal- en Letterkunde, Gent 1842, p. 422-426

2013-03-01 14:46:21