Hoofdtekst
Negen uur naar bed.
Zekere boer met een talrijk gezin was gewoon in den wintertijd des avonds na het eten met zijn volk kaart te spelen. Dit duurde soms tot laat in den nacht, want allen waren hartstochtelijke spelers. Maar een boer, die orde in zijne zaken wil houden, behoort 's avonds te negen uren met zijn gezin ter rust te gaan, omdat men 's morgens vroeg weêr op de proppen moet zijn. Behalve dat is het kaartspel, naar men immers zegt, eene uitvinding des duivels.
Nu, bij genoemden boer gebeurde 't op een zekeren avond, toen ze weêr ijverig aan de gewone liefhebberij zaten, dat daar een vreemdeling zich kwam aanmelden, die om nachtverblijf verzocht. Dit werd niet geweigerd, en men bood hem een stoel aan bij den haard. Niet lang had hij gezeten, toen hij zeide ook een liefhebber van het kaartspel te zijn. Niemand had er tegen dat hij in den kring aan tafel werd toegelaten. Maar die man was hen allen te knap af; hij won altijd. Een poosje had het geduurd, toen er een kaart onder de tafel viel. Men nam de handlamp om op den grond te lichten. En tot hun grooten schrik ontdekten zij nu, dat die vreemdeling een paardepoot had. Hij bleef ook niet meer stil zitten, maar begon op eene erbarmelijke wijze huis te houden. Hij wierp alles het onderst boven en roste de kaartspelers een voor een duchtig af. Hierop vloog hij weg, terwijl hij riep: «'s Avonds negen uur naar bed!»
Sedert deed men daar in huis niets meer aan kaartspelen, want als men des avonds bij elkander om den haard zat, kwam er, als de tijd daar was, eene stem uit den koestal, die riep: «Negen uur!» - «Dat is goed!» antwoordde de boer dan en ieder begaf zich zoo spoedig mogelijk naar bed. Maar 't gebeurde eens, dat men daar in den wintertijd «uitvanhuizers» had. Het waren verafwonende bloedverwanten; men maakte des avonds in huis wat pret en 't jonge volkje was nog al luidruchtig. Op den gewonen tijd werd er weêr geroepen: «Negen uur!» en de boer antwoordde: «Dat is goed!» Maar zij gingen nu toch niet naar bed. Het duurde echter niet lang of de welbekende vriend kwam weêr voor den dag en begon evenals vroeger geweld te maken. Of de pretmakers zich ook haastig wegpakten en onder de dekens kropen!
Later is er op die plaats een boer komen wonen die 's avonds veelal in den bijbel zat te lezen. Toen werd dat roepen van «Negen uur!» niet meer gehoord.
Zekere boer met een talrijk gezin was gewoon in den wintertijd des avonds na het eten met zijn volk kaart te spelen. Dit duurde soms tot laat in den nacht, want allen waren hartstochtelijke spelers. Maar een boer, die orde in zijne zaken wil houden, behoort 's avonds te negen uren met zijn gezin ter rust te gaan, omdat men 's morgens vroeg weêr op de proppen moet zijn. Behalve dat is het kaartspel, naar men immers zegt, eene uitvinding des duivels.
Nu, bij genoemden boer gebeurde 't op een zekeren avond, toen ze weêr ijverig aan de gewone liefhebberij zaten, dat daar een vreemdeling zich kwam aanmelden, die om nachtverblijf verzocht. Dit werd niet geweigerd, en men bood hem een stoel aan bij den haard. Niet lang had hij gezeten, toen hij zeide ook een liefhebber van het kaartspel te zijn. Niemand had er tegen dat hij in den kring aan tafel werd toegelaten. Maar die man was hen allen te knap af; hij won altijd. Een poosje had het geduurd, toen er een kaart onder de tafel viel. Men nam de handlamp om op den grond te lichten. En tot hun grooten schrik ontdekten zij nu, dat die vreemdeling een paardepoot had. Hij bleef ook niet meer stil zitten, maar begon op eene erbarmelijke wijze huis te houden. Hij wierp alles het onderst boven en roste de kaartspelers een voor een duchtig af. Hierop vloog hij weg, terwijl hij riep: «'s Avonds negen uur naar bed!»
Sedert deed men daar in huis niets meer aan kaartspelen, want als men des avonds bij elkander om den haard zat, kwam er, als de tijd daar was, eene stem uit den koestal, die riep: «Negen uur!» - «Dat is goed!» antwoordde de boer dan en ieder begaf zich zoo spoedig mogelijk naar bed. Maar 't gebeurde eens, dat men daar in den wintertijd «uitvanhuizers» had. Het waren verafwonende bloedverwanten; men maakte des avonds in huis wat pret en 't jonge volkje was nog al luidruchtig. Op den gewonen tijd werd er weêr geroepen: «Negen uur!» en de boer antwoordde: «Dat is goed!» Maar zij gingen nu toch niet naar bed. Het duurde echter niet lang of de welbekende vriend kwam weêr voor den dag en begon evenals vroeger geweld te maken. Of de pretmakers zich ook haastig wegpakten en onder de dekens kropen!
Later is er op die plaats een boer komen wonen die 's avonds veelal in den bijbel zat te lezen. Toen werd dat roepen van «Negen uur!» niet meer gehoord.
Onderwerp
SINSAG 0917 - Teufel (in Tiergestalt) erschreckt Sünder (Fluchende, Holzdiebe, Sonntagsschänder oder Spötter). 
SINSAG 0917 - Teufel (in Tiergestalt) erschreckt Sünder (Fluchende, Holzdiebe, Sonntagsschänder oder Spötter). 
SINSAG 0904 - Der vierte Mann. Teufel als Kartenspieler erkannt am Bocksfuss (Pferdefuss).
SINSAG 0904 - Der vierte Mann. Teufel als Kartenspieler erkannt am Bocksfuss (Pferdefuss).
Beschrijving
Een boer en zijn gezin spelen in de wintertijd tot laat in de avond kaart. Dit is om twee redenen verkeerd: een boerengezin moet om negen uur naar bed gaan, omdat ze de volgende morgen weer vroeg op moeten en het kaartspel is een vinding van de duivel. Op een avond vraagt een vreemdeling om een slaapplaats en als hij ziet dat er gekaart wordt, vraagt hij of hij mee mag spelen. Steeds wint hij. Als een van de aanwezigen onder tafel kijkt om een kaart op te rapen, ziet hij dat de vreemdeling een paardenpoot heeft: het is de duivel. De duivel deelt een pak slaag uit en roept als hij wegvliegt: 'negen uur naar bed!' Sindsdien speelt men geen kaart meer en horen ze om negen uur een stem die het gezin aanspoort naar bed te gaan. Als er een keer gasten zijn, gaat het gezelschap niet om negen uur naar bed. Opnieuw komt de vreemdeling langs en wordt er een flink pak slaag uitgedeeld. Als later in hetzelfde huis een boer woont die 's avonds veel in de Bijbel leest, wordt het roepen om negen uur niet meer gehoord.
Bron
Waling Dykstra: Uit Friesland's volksleven van vroeger en later: volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen. Leeuwarden [1896], deel 2, 129-130
Motief
G303.4.5.3.1 - Devil detected by his hoofs.
G303.4.5.3.1 - Devil detected by his hoofs.