DYKFRIES2140

Ook zonder hulp van anderen bestaat er gelegenheid om een blik in de toekomst te werpen. Jongelingen of meisjes, die den nog onbekenden toekomstigen gezel of gezellin huns levens wenschen te zien, doen het volgende. Des avonds als men zal gaan slapen legt men zijne kousebanden gekruist onder het hoofdkussen. Heeft men het hoofd op dit kussen nedergelegd, dan zegt men zacht en langzaam:

«Op dezen band, dien ik hier leg,
Op deze woorden die ik zeg, —
Is er een zoetlief voor mij in 't leven,
Hoop ik, dat God mij in den droom moog' geven,
Zoo hij gaat, zoo hij staat
Al in zijn dagelijksch gewaad.»

Dan krijgt men in den droom hem of haar te zien of — een doodkist!

Men zal kunnen denken dat de Friezen het hollandsche rijmpje van elders hebben overgenomen. Dit kan waar zijn, maar ontwijfelbaar is het ook, dat het volk in zaken van geloof meer waarde toekent aan eene vreemde dan aan de eigen volkstaal. Hollandsch spreken noemt men te Holwerd sneins praten, zondagsch praten, de taal spreken die men zondags in de kerk hoort. Toen Luther den bijbel in de volkstaal overzette, werd dit door de roomsche geestelijkheid gebrandmerkt als heiligschennis. Evenmin vindt de friesche vertaling van het Evangelie van Mattheus, door J. H. Halbertsma, bijval bij echte oudgereformeerde Friezen. Ik herinner mij den tijd, toen het als eene zeer verdachte nieuwigheid werd beschouwd, dat bijbel en testament werden gedrukt met latijnsche letter. Men noemde dit «krantedruk» en vond het heiligschennend, den bijbel met dezelfde letter te drukken als de krant. De oudhollandsche letter en de spelling van 1619, de «zwarte druk», zooals men die noemde en in den zuid-oosthoek van Friesland nog noemt, wilde men behouden: aldus was de bijbel uit den hemel gevallen.

Om te weten te komen met wie je later kan trouwen, deden jongens en meisjes het volgende: voor het slapengaan legden ze hun kousenbanden gekruist onder het hoofdkussen. Daarna werd zacht het volgende rijmpje opgezegd:

«Op dezen band, dien ik hier leg,
Op deze woorden die ik zeg, —
Is er een zoetlief voor mij in 't leven,
Hoop ik, dat God mij in den droom moog' geven,
Zoo hij gaat, zoo hij staat
Al in zijn dagelijksch gewaad.»

In een droom kreeg men dan zijn of haar toekomstige geliefde te zien, of een doodskist als teken dat hij of zij alleen zou blijven.

Dat dit rijmpje niet in het Fries, maar in het Nederlands is, heeft ermee te maken dat men in geloofszaken vaak meer waarde aan een vreemde taal dan aan de eigen volkstaal hechtte.

Waling Dykstra: Uit Friesland's volksleven van vroeger en later: volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen. Leeuwarden [1896], deel 2, 188-189

T11.3.1 - Lovers meet in their dreams.    T11.3.1 - Lovers meet in their dreams.   

M302.7 - Prophecy through dreams.    M302.7 - Prophecy through dreams.   

D1273 - Magic formula (charm).    D1273 - Magic formula (charm).   

D1310.6 - Magic charm gives knowledge.    D1310.6 - Magic charm gives knowledge.   

D1063 - Magic garter.    D1063 - Magic garter.   

Onderdeel van het hoofdstuk "Duivelskunstenaars".

Friezen    Friezen   

Evangelie van Mattheus    Evangelie van Mattheus   

J.H. Halbertsma    J.H. Halbertsma   

Luther    Luther   

Hollands    Hollands   

Holwerd    Holwerd   

B009p    B009p