VOLKS034 - Van den halven Haan

Van den halven haan
Er was zoo eens een Janneken en een Mieken, en die woonden in een hutteken in een bosch. Toen hunne ouders stierven, bleven zij alleen op de waereld, en moesten de nalatenschap onder elkaar verdeelen. Maar zij waren zoo arm, zoo arm, dat zij niets bezaten dan twee kiekens en éenen haan...
De vraag was nu, hoe een eerlijke verdeeling gedaan?
"Wel," zei Mieken, "laat ons den haan in twee doen, dan heeft ieder de helft."
Zoo gezegd, zoo gedaan. Janneken kreeg den kant van den kop, en Mieken den kant van den staert. Mieken begon maar dadelijk haar stuk haan te plukken, en stak het in den pot. Maar Janneken zijn peetje was een tooverheks, en die kwam opeens langs de schouw bij hen neergedaald.
"Hoor eens," zei ze tot haar petekind, "ge moogt uwen halven haan niet in den pot steken, zulle! Ik zal hem betooveren, en dan kunt gij er al van gedaan krijgen, wat gij maar wenscht."
Daarop stak de tooverkol haar stoksken in den asschebak, mompelde woorden van de zwarte kunst, en lei haar stoksken op den kop van den halven haan. Twaalf uren sloeg de klok...
Pardaf! zei ze, en opeens was het wijf terug door de schouw verdwenen.
"Dat 's allemaal goed en wel," zei Jan tot zijn zuster, "maar wat gaan wij er nu mee aanvangen, met dien halven haan?"
Mieken, die nog al plat was, zij gedacht zoo in heur eigen: als wij geld hebben, dan kunnen wij alles! en ze zei: "Laat ons hem zenden naar het hof van meneer van Bruinkasteel, om drij beurzen met geld."
En de halve haan er seffens naar toe.
Onderweg komt hij twee dieven tegen, die hem verwonderd vroegen: "Halve haan, waar gaat ge naar toe?"
"Naar het hof van Bruinkasteel!"
"Mogen we meegaan?"
"Ja, kruipt maar onder mijn veeren!"
En de dieven schikten zich zoo gemakkelijk als ze maar konden in de pluimen van den halven haan. Een beetje verder kwamen twee vossen voorbij. Ook zij vroegen om mee te mogen gaan, en kregen hetzelfde antwoord. Eindelijk stond de haan voor een groot water, dat al even nieuwsgierig was.
"Kom maar binnen, meneer Peeters!" riep de halve haan tot den plas.
En: "kloek, kloek, kloek, kloek!" kroop het water bij de andere logeergasten.
Tingelingeling! 't Was de halve haan, die belde aan de poort van het hof.
"Ga zeggen aan uwen meester, dat ik drij beurzen met geld moet hebben!"
Wat erge Nellis, dacht de knecht, die had open gedaan. En hij ging de boodschap aan zijnen meester overbrengen.
Deze sprak: "Zet den halven haan bij de kiekens in 't kiekenkot!"
Dat gebeurde.
Maar toen het nu nacht werd, zei de halve haan tot de twee vossen: "Mannen, komt uit, en vreet al de kiekens op!"
De vossen lieten het geen twee keeren zeggen, en weg waren ze.
Toen 's anderendaags de knecht kwam zien, liep hij verschrikt tot bij zijnen meester, en stamelde: "Nu—nu zijn al—al de kiekens opgeëten — en de halve haan zit boven op den balk en—en roept maar altijd: `Koekeloerenhaantje!'"
"Wel, zet hem dan in den paerdenstal," zei de meester.
Het geschiedde; maar den volgenden nacht liet de halve haan de twee dieven te voorschijn komen, die dadelijk te paerd sprongen en als een pijl de gaten uit vlogen.
"Nu weet ik er alles van," zei de knecht den anderen morgen, en het koud zweet brak hem uit.
Ditmaal zou de booswicht niet ontsnappen: de halve haan werd in den gloeienden oven gezet. Maar, denkt ge misschien, met beter gevolg? Mis: nu kwam het water veur de pinnen, en op tijd van éen, twee, drij, was het vuur uitgebluscht. 's Anderendaags stond het water al zoo hoog en 't kwam tot aan de eerste stagie! En boven op den plas zwom heldhaftig onze halve haan, die kraaide zoo luid hij kraaien kon: `Koekeloerenhaantje!'
"Geef hem gauw de drij beurzen met geld!" zei mijnheer van Bruinkasteel: "Dat hij weg kome... Anders verrenuweert hij nog heel mijn familie!..."
De halve haan vertrok, en gaf eerlijk de centjes thuis af. En Janneken en Mieken waren rijk, schatrijk! Ze zijn heel kontent, en ze komen goed overeen. En de halve haan woont nog altijd bij hen.

AT 0715 - Demi-coq    AT 0715 - Demi-coq   

ATU 0715 - Demi-cock.    ATU 0715 - Demi-cock.   

Een broer en een zus erven een haan en twee kuikens, nadat hun ouders zijn overleden. Ze besluiten de haan te halveren. De ene halve haan wordt betoverd zodat ze ermee kunnen krijgen wat ze willen. Ze sturen de halve haan op pad naar een rijk heer om hem terug te laten komen met geld. De halve haan komt onderweg twee dieven tegen, die met hem mee gaan door onder zijn veren te kruipen. Dan komt de haan twee vossen tegen. Ook zij kruipen onder zijn veren. En ook een water kruipt bij de haan. Als de haan geld vraagt aan de rijke heer, wordt hij in het hok bij de kuikens gegooid. De haan vraagt de vossen al de kuikens op te eten. De volgende dag wordt de haan opgesloten bij de paarden. De haan laat de twee dieven tevoorschijn komen, die er snel met de paarden vandoor gaan. Dan wordt de haan in een hete oven geplaatst. De haan laat het water tevoorschijn komen en het vuur dooft. Het water stijgt. De geschrokken heer geeft snel het geld aan de haan. De haan geeft het geld aan de broer en de zus. Ze zijn niet meer arm.

Volkskunde. Tijdschrift voor nederlandsche Folklore. 1 (1888) 151-153

F311.1 - Fairy godmother.    F311.1 - Fairy godmother.   

B171.1 - Demi-coq.    B171.1 - Demi-coq.   

D915.2 - River contained under cock’s wings.    D915.2 - River contained under cock’s wings.   

F601.7 - Animals as extraordinary companions.    F601.7 - Animals as extraordinary companions.   

B435.1 - Helpful fox.    B435.1 - Helpful fox.   

D1382.8 - Magic stream quenches fire.    D1382.8 - Magic stream quenches fire.   

K481 - Demi-coq by means of his magic animals and magic water collects money.    K481 - Demi-coq by means of his magic animals and magic water collects money.   

1888

Demi-coq

Janneken    Janneken   

Mieken    Mieken   

Bruinkasteel    Bruinkasteel   

Meneer Peeters    Meneer Peeters   

Koekeloerehaantje.    Koekeloerehaantje.   

2013-03-01 14:46:20