YPFOE081 - It wie wol in dit en in dat

It wie wol in dit en in dat
Us heit wie klompmakker en doe arbeide er by âlde Marten Skoechje te Koartwâld. Jûns sa'n oere of acht kaam er thús. Der lei wat snie en doe trof er Sake Hofstee. Sake Fleisbakje neamden se him wol. Hy wie sa'n bytsje slachter en dan rûn er mei it fleisbakje by de streek. 'Dan kinne wy moai meiïnoar gean, Adam', sei Sake.
En doe wienen se de Kettingerwei del nei de Komizebosk ta—omtrint troch de Komizebosk hinne, dêr wie Sake te plak. Mar se wienen dan safler en doe sei ús heit: 'Dêr komt ek ien oan'. 'Oh, dat is ús Jetske, moatst tinke', sei Sake, 'dy giet fuort te naaien en jGns acht oere is se frij. Dêr kin ik no moai mei gean'.
Doe wienen ús heit en Sake by âlde Geart Mink, by 't loantsje. Se seagen om, en doe seagen se de gedaante noch wol. Se hie in bonte wollen skelk foar. Dat wie foarhinne in middelskelkje, dêr wienen de froulju netsjes mei. Mar doe sei Sake: 'No giet dat minske ek noch troch de Leien hinne (de Leien by it Surhústerfean). Kinst dy dat begripe—troch de snie hinne en it iis kin net hâlde! Dêr moat ik mar even hinne'.
Se gongen der hinne, heit en Sake. Se seagen har noch wol, en wat neier as se oan har kamen, wat fierder as se fan har ôf wienen. 'Och heare', sei ús heit, 'no sil 'k it dy sizze, dat kin de duvel ek wol wêze'. 'No', sei Sake, 'dêr seist wat—dat kin hiel bêst wêze'.
'Bliuw stean!' rôpen se, mar hja bleau net stean—wat neier as hja op 'e râne kaam, wat fierder as hja fan har ôf wie. En sy wâde mar troch de snie, dat seagen se klear en bleat. Se binne der hinne gongen te sjen—der wie noait in fuotstap set yn 'e snie!
Doe frege âlde Geart Mink: 'Wêr sykje jim om?'
'No', seinen heit en Sake, 'hjir wie nijs in frommis efter ús'.
'Oh', sei Geart Mink, 'dat is gjin wonder. Dy is alle nachten by my yn 'e moestún, mar ik sjoch noait in fuotstap en dêr mist noait in bledsje fan 'e moes (boerekoal) ôf. Nee, dat binne wy hjir wol wend, jonge. Sy smit (smyt) de doarren ek samar iepen, al sitte se noch sa bot op slot'.
'No', frege ús heit, 'binne jo dêr dan net bang foar, Geart?'
'Mmm, mmm', sei Geart, 'bang? Duvel jonge, ast der op sjitste, is 't krekt, of st op in peteroaljetonne sjitste. Dû kinst wol sjitte, mar dû rekkest se net'.
'No', sei âlde Sake mei de fleisbak, 'dan is dat Rikele Myt, moatst tinke, by de Skiering wei. Dat is in âld tsjoenster, sizze se—ast dêr op sjitste, dan sjitst ek op in tonne, mar dy kinst net deasjitte'.
Us heit fertelde dat yn 'e hûs en ik beloof jo, dat ús mem yn har skiterke siet. Us heit en mem wennen by ús beppe yn, it âld hûske stiet der noch. Us âlde beppe wie net benaud, dy wie nearne foar te finen. 'Ei minsken', sei se, 'dêr ha jim jim fersjoen, wat sil dat minske dêr troch de Leien en troch de lannen dwaan?' 'Ik ha 't klear sjoen, minske', sei ús heit, 'en Sake ek. As ik no allinne west hie, dan koe 't noch ferbjustering wêze'.
Us mem koe der nachts net fan sliepe. En dy treau in protte fodden yn sa'n lyts gleske, dat wie stikken. 'Dat gat wol 'k even ticht ha', sei se. De oare moarns wienen de fodden fuort. It protsje fodden miste elke kear út it finster wei. Der wie in foddejoad, dy kaam om wat fodden. Doe sei us mem: 'Nee, myn fodden wurde hjir by nacht ferkocht, mar net by dei'. De man lake. Doe fertelde ús mem dat oan ús heit. 'Wa wie dat?' frege er. No, dy en dy, hy wennet dêr by de Skiering. 'Och hea', sei heit, 'no wol 'k it wol leauwe—soenen dy nachts ek al om fodden gean sille?' 'Ja', sei mem, 'dan kostje se har teminsten neat, mar ik bin se kwyt'. 'Dan moatst it net wer dwaan'.
'Nee', sei sy, 'mar dan tink ik iderkearen mar wer oan Abrams Jetske—dy wol ik hjir nachts net graach yn 'e hûs ha'. Jetske gong foar in tsjoenster. 'Nee mar', sei heit, 'wês mar rêstich, minske, jou dy mar del. Dit is wat oars. Geart Mink seit, dizze komt alle nachten by har yn 'e moestún, mar dû sjochst der noait in fuotstap fan'. 'Dan sweeft dy', ornearre ús mem.
Letter prate heit der noch mei Sake oer. 'Ei jong', sei dy, 'doe't ik thúskaam, hie Jetske wol in oere thús west. Ik ha wol sjoen, dat dat frommis dy bonte skelk foar hie, mar ús Jetske tôget jûns de naaimasine ûnder 'e earm mei nei hûs en ik ha noait sjoen, dat dizze wat ûnder 'e earm hie. Dû wol, Adam?'
'Nee', sei ús heit, 'dat ha 'k net sjoen. It wie oars moai ljocht waar, wy koenen it goed sjen. Dus—it wie wol in dit en in dat!'

Twee mannen lopen samen door de sneeuw. Het is ijzig koud en in de verte zien ze iemand lopen waarvan ze denken dat het Jetske is. Ze gaan haar tegemoet maar zijn vlucht over het ijs. Ze willen haar waarschuwen, maar ze loopt door. Ze zien geen voetstappen in de sneeuw. De ene man merkt op dat het best ook de duivel kan zijn, en de ander geeft hem daar gelijk in. Later, wanneer ze hun verhaal doen, merkt een derde man op dat hij haar wel eens door zijn tuin had zien lopen. Ook bij hem in de tuin liet ze geen voetafdrukken achter.

Ype Poortinga: De foet fan de reinbôge. Fryske folksforhalen. Baarn [etc.], 1979, p. 102-103

2 november 1977

Jetske    Jetske   

Marten Skoechje    Marten Skoechje   

Sake Hofstee    Sake Hofstee   

Sake Fleisbakje    Sake Fleisbakje   

Kortwoud    Kortwoud   

Geart Mink    Geart Mink   

Rikele Myt    Rikele Myt   

Skiering    Skiering   

Abrams Jetske    Abrams Jetske   

Adam    Adam   

Kettingerwei    Kettingerwei   

Komizebos    Komizebos   

Koartwâld    Koartwâld   

Leien    Leien   

2013-03-01 14:46:20