Hoofdtekst
Tree zacht en wandel onbeschroomt
Hier wordt de Razernij getoont.
(Vondel)
Hendrick Pouwelsz. Boelens schonk in 1561 aan de stad f 3000,- om daarvoor een 'Dolhuys' (krankzinnigengesticht) te bouwen. Hij heeft er niet veel plezier van gehad, want in hetzelfde jaar overleed hij. In die tijd was f 3000,- wel een heel bedrag, maar toch niet voldoende om er een groot gebouw voor neer te zetten. Men volstond dus met het bouwen van enige huisjes op het terrein van het Sint Ursula klooster op de Kloveniersburgwal. Later werd de inrichting uitgebreid en bleef tot 1791 in gebruik. Daarna volgde verkoop aan de Hersteld Evangelisch-lutherse gemeente, die er een kerk bouwde.
Allemaal gewoon stadshistorie. Alleen kan men zich afvragen hoe de schenker het in z'n hoofd kreeg om geld voor een 'Dolhuys' aan te bieden. Krankzinnigen werden in die dagen niet als zieken beschouwd, maar als gevaarlijke door de duivel bezeten wezens, die goed moesten worden opgesloten. Het bezoek aan zo'n 'Dolhuys' gold als een attractie, waarvoor dan ook entree moest worden betaald!
Hoe wilder de gekken zich gedroegen, hoe mooier! Het is dan ook nauwelijks aan te nemen, dat Hendrick Pouwelsz. Boelens uit medelijden tot zijn gift kwam. Maar waardoor dan wél? Hierover wisten nakomelingen van de aanzienlijke lakenkoopman het volgende merkwaardige verhaal te vertellen.
De vrouw van Hendrick, genaamd Christina of Styne Boelens, was in blijde verwachting. Terwijl ze op straat langs een huis liep waarvan de deur openstond, kwam daaruit plotseling een vrouw met verwarde haren luid gillend de trap afrennen. Ze greep Styne bij haar keel en het zou misschien slecht met haar zijn afgelopen, als voorbijgangers de vrouw niet hadden weggetrokken. Het bleek een waanzinnige te zijn die een woedeaanval had waar Styne haast het slachtoffer van geworden was. Ze kwam er nu met de schrik af. Maar die schrik was wel zó hevig geweest dat ze vreesde, dat het kind dat ze verwachtte met een of andere afwijking zou worden geboren! In overleg met haar man heeft ze toen de gelofte gedaan dat, als ze een gezond kind zou baren, aan de stad een bedrag van f 3000,- zou worden geschonken voor het stichten van een 'Dolhuys'. Toen het ongeveer zover was kreeg Styne inderdaad een gezonde baby met alles 'erop en eraan'. Overeenkomstig de gelofte schonk het echtpaar de stad het toegezegde stichtingskapitaal zodat er met de bouw van een onderkomen voor geestelijk gestoorden kon worden begonnen.
Hier wordt de Razernij getoont.
(Vondel)
Hendrick Pouwelsz. Boelens schonk in 1561 aan de stad f 3000,- om daarvoor een 'Dolhuys' (krankzinnigengesticht) te bouwen. Hij heeft er niet veel plezier van gehad, want in hetzelfde jaar overleed hij. In die tijd was f 3000,- wel een heel bedrag, maar toch niet voldoende om er een groot gebouw voor neer te zetten. Men volstond dus met het bouwen van enige huisjes op het terrein van het Sint Ursula klooster op de Kloveniersburgwal. Later werd de inrichting uitgebreid en bleef tot 1791 in gebruik. Daarna volgde verkoop aan de Hersteld Evangelisch-lutherse gemeente, die er een kerk bouwde.
Allemaal gewoon stadshistorie. Alleen kan men zich afvragen hoe de schenker het in z'n hoofd kreeg om geld voor een 'Dolhuys' aan te bieden. Krankzinnigen werden in die dagen niet als zieken beschouwd, maar als gevaarlijke door de duivel bezeten wezens, die goed moesten worden opgesloten. Het bezoek aan zo'n 'Dolhuys' gold als een attractie, waarvoor dan ook entree moest worden betaald!
Hoe wilder de gekken zich gedroegen, hoe mooier! Het is dan ook nauwelijks aan te nemen, dat Hendrick Pouwelsz. Boelens uit medelijden tot zijn gift kwam. Maar waardoor dan wél? Hierover wisten nakomelingen van de aanzienlijke lakenkoopman het volgende merkwaardige verhaal te vertellen.
De vrouw van Hendrick, genaamd Christina of Styne Boelens, was in blijde verwachting. Terwijl ze op straat langs een huis liep waarvan de deur openstond, kwam daaruit plotseling een vrouw met verwarde haren luid gillend de trap afrennen. Ze greep Styne bij haar keel en het zou misschien slecht met haar zijn afgelopen, als voorbijgangers de vrouw niet hadden weggetrokken. Het bleek een waanzinnige te zijn die een woedeaanval had waar Styne haast het slachtoffer van geworden was. Ze kwam er nu met de schrik af. Maar die schrik was wel zó hevig geweest dat ze vreesde, dat het kind dat ze verwachtte met een of andere afwijking zou worden geboren! In overleg met haar man heeft ze toen de gelofte gedaan dat, als ze een gezond kind zou baren, aan de stad een bedrag van f 3000,- zou worden geschonken voor het stichten van een 'Dolhuys'. Toen het ongeveer zover was kreeg Styne inderdaad een gezonde baby met alles 'erop en eraan'. Overeenkomstig de gelofte schonk het echtpaar de stad het toegezegde stichtingskapitaal zodat er met de bouw van een onderkomen voor geestelijk gestoorden kon worden begonnen.
Onderwerp
TM 4901 - Schrikken tijdens zwangerschap 
TM 4901 - Schrikken tijdens zwangerschap 
Beschrijving
Een vrouw was in verwachting toen ze werd aangevallen door een 'krankzinnige'. Ze vreesde dat de schrik zo hevig was geweest dat haar kind met een afwijking zou worden geboren. Om dat te voorkomen, deed ze samen met haar man de gelofte een bedrag te schenken voor een 'Dolhuys', als hun kind gezond zou zijn.
Bron
Koord, Ch.: Oude Amsterdamse Volksverhalen. Heerlen 1981. p. 47-48
Naam Overig in Tekst
Hendrick Pouwelsz. Boelens
Hendrick Pouwelsz. Boelens
Christina Boelens
Christina Boelens
Vondel
Vondel
Naam Locatie in Tekst
Kloveniersburgwal
Kloveniersburgwal