DIVTX033 - De gesprongen bank
Een personal narrative (manuscript), dinsdag 12 november 1996
Hoofdtekst
We hebben inmiddels met Janus de Keizer en zijn vrouw kennis gemaakt. Hij was, zoals vermeld, kok-menagemeester in een rijswerkersverblijf en met zijn 75 jaren de nestor van de ploeg. Met zijn ringbaardje en zijn Hamburger schipperspet, die hij alleen afzette als hij nar bed ging, was hij een alom gewaardeerde figuur. Dit niet het minst vanwege zijn kookkunst. Die betrof niet de Franse keuken maar een stevige Hollandse burgerpot kon hij in diverse smakelijke variaties opdienen. Een kleine vergoeding voor de rijswerkers voor het gemis gedurende telkens vier weken van de eigen haard en wat daaromheen pleegt te zitten. De bouw van de afsluitdijk werd uitgevoerd door de Maatschappij tot Uitvoering van Zuiderzeewerken (M.U.Z.), een consortium van een aantal grote aannemers omdat de klus voor één aannemer te riskant was. Er gold een 48-urige werkweek. Als men niet "de beurt had" werd ook zaterdagsmorgens gewerkt. Zaterdagsmiddags waste en verschoonde men zich. Soms kon men naar Het Kompas, een ontspanningsgebouw waar sprekers en dominees kwamen. Maar men ging ook wel bij elkaar buurten. Bij gemis aan voldoende ontspanning probeerde men ook wel elkaar in het ootje te nemen. Maar het plagen bleef altijd goedaardig en beïnvloedde nooit de goede sfeer. Dat zou ook niet goed kunnen. Men was a.h.w. tot elkaar veroordeeld. Zo kwam op een zaterdagmiddag een kraandrijver op bezoek, een zekere Janus Visser (d'n dikke Janus), ook een Werkendammer. Een oersterke kerel, die destijds de kampioen-worstelaar van Rotterdam versloeg. Met zijn priemende ogen en een gezicht dat niet uit de plooi placht te gaan een indrukwekkende figuur. Hij zette zich op één van de kisten die langs de wanden waren opgesteld. Deze kisten fungeerden als stoel, als tafel, als provisiekast en als kleerkast (ondergoed). Nu was men er op de één of andere wijze achter gekomen dat Janus de Keizer zijn spaarcentjes op de Hansabank in Gorcum had staan. Dat had Janus Visser op een idee gebracht. Na samen een kop koffie gedronken en wat gepraat te hebben haalde hij een krant uit zijn zak en nam die, naar het leek, achteloos door. Totdat zijn aandacht, zoals hij dat deed voorkomen, gevangen werd door een bericht dat hij hardop voorlas. Het hield in dat de Hansabank in Gorcum "gesprongen" was (failliet gegaan). Janus de Keizer verbleekte en werd onrustig. Men deed net of men niets merkte. Maar toen hij op een gegeven moment opgewonden zei: "Ik ga naar huis" deed men hoogst verwonderd. Hoe kon hij nou zoiets doen? 't Was de beurt toch nog niet en 't was vanaf het werkeiland Kornwerderzand (bij de Friese kust) en met openbaar vervoer toch een verschrikkelijke reis? Maar Janus was niet tot andere gedachten te brengen en ging zich reisvaardig maken. Toen moest "d'n dikke Janus" wel zeggen dat het "maar" een grapje was. Janus de Keizer bleef dus. Helaas voor hem. Want een goede week later ging de Hansabank inderdaad failliet. Zij werd overgenomen door de Rotterdamse bank, maar de slotuitkering betekende voor Janus de Keizer toch het verlies van een belangrijk deel van zijn spaargeld.
Beschrijving
Op een werkeiland voor de Friese kust houden de rijswerkers elkaar wel eens voor de gek. Van een man is bekend dat hij spaargeld op de bank in Gorcum heeft staan. Een ander maakt hem wijs dat die bank failliet is gegaan. De eerste man wordt onrustig en pakt zijn spullen in om naar huis te gaan. Dan moet de ander wel zeggen dat het maar een grapje was. Helaas voor de eerste gaat de bank ruim een week later inderdaad failliet, zodat hij een groot deel van zijn spaargeld verliest.
Bron
geschreven verhaal (archief Meertens Instituut)
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21
Janus de Keizer 