Hoofdtekst
Do, eine zomer, da kump d’r ‘ne pater rónk, op d’n baedel. En det waas d’r eine van Remund, van de Kapellerlaan, waar det d’r eine. Verduld, zaet-e, wat jammer (de’k) mich det zeet, doa waoren twieë kinjer boete, twieë klein maedjes. En zweren op-e kop! D’n haorworm. Det is nut. As ‘t naor binne sjleit, dan zien ze verkoch, na, dan hemele ze, zag-e. Nou na kan ich det good geneze, zaet-e, maar ja, die deur waar gesjlote, die minse waore neet dao. Ich bin nog langer as ‘n oer dao gebleve, zaet-e, maar nae, zaet-e. ‘t Waas in d’n août, zie zulle wael aan ’t meie zien, zag-e, heej of dao, graan aan ’t meie. Kóns dich dao neet haer gaon, zaet-e, vanaovend, en dan schjrief ik ’t adres, zaet-e, dan mót dae man, dae mót komen nao Remunj, nao d’ Kapellerlaan. Dao bin ich ‘ne broeder, zaet-e, dao bin’ch in, zaet-e, beej, zaet-e, dan gaef ik ‘m de dinge mit, zaet-e. En dao hej dae det opgeschreve wat det waas ouch en wit ge wat det waar, veur d’n haorworm, veur die klein kinjer, hu? Van die wild vergeet-me-nietjes, die naeve die beeke wassen, die blaedjes daovan en die blumkes, en die mótten ze koken in de milk en die milk oe.. die kinjer oet laoten drinken en .. d’haorworm is eweg. Noow zeg ge ens. Dae zag zoeë: idder plant wat op de werld is, haet zien doel.
Dao heb ge die wild kastanjes, die sjtaon..in de zomerdaag is det get fijn, as die bleuje, geweldig, en kastanje kómme dao op, woa, en dieke. Noow, det waas toen in d’n oorlog, en dao was eine Pruus, w’ haaj’n altied inkwartiering, en dao waas d’r eine Pruus beej dae waar zeek. Jao, d’n dokter ónderzóch ‘m. Ja, verkoudheid kan neet, zaet-e. Ha-je die poejer ook, zaet-e, voor de verkoudheid? Jao, zaet-e. Noow. Hej dae zó’n ‘nuuezel klein duueske. En dae Pruusen dokter dae zag ens wat det waar. Det is de millesien, dao heb ge de buim sjtaon, zag-e. Die wild kastanje, zaet-e, druuege, en riëve, dae poejer, trek maar [oe?] ógge naas. Al ziet ge nog zoeë verkoud, ge gaot nao boete toe en det kump d’r geliek oet, zaet-e, en weg is ‘t, gedaon is ‘t, zag-e. Noow zaes-te ens. En det hebbe we prebeerd en det waas waor. En dan zien d’r ouch ’n minse en die komme zich die mei oprape veur de gicht, de jicht, ouch al. Of det doel haet weit ich neet, hè. Da.
[Vertaling
Eén zomer kwam er een pater langs, op bedeltocht. En dat was er één uit Roermond, van de Kapellerlaan, was dat er één. Verduld, zei hij, zo jammer wat ik daar zag, er waren daar twee kinderen buiten, twee kleine meisjes. En een zweren op hun hoofd! De haarworm. Dat is naar. Als het naar binnen slaat dan zijn ze verkocht, dan overlijden ze, zei hij. Nou kan ik dat goed genezen, zegt hij, maar ja, de deur was gesloten, die mensen waren er niet. Ik ben nog langer dan een uur daar gebleven, zegt hij, maar nee, zegt hij. Het was in augustus, die zullen wel aan het maaien zijn, zei hij, hier of daar, graan aan het maaien. Kun jij daar niet heen gaan, zegt hij, vanavond, en dan schrijf ik het adres op, zegt hij, dan moet die man, die moet naar Roermond komen, naar de Kapellerlaan. Daar ben ik een broeder, zegt hij, daarin, daarbij, zegt hij, dan geef ik hem de dingen mee, zegt hij. En toen heeft hij ook opgeschreven wat dat was en weet u wat dat was, voor de haarworm, voor die kleine kinderen, hu? Van die wilde vergeet-me-nietjes die langs de beek groeien, de blaadjes daarvan en de bloemetjes, en die moeten ze koken in melk en die melk o.., die kinderen laten opdrinken en… de haarworm is weg. Nou zegt u eens. Hij zei zo: iedere plant op de wereld heeft zijn doel.
Dan heb je de wilde kastanjes, die staan…. in de zomer is dat zo mooi, als die bloeien, geweldig, en kastanjes komen daar aan, woa, en dikke. Nou, dat was toen in de oorlog, en er was een Duitser, we hadden altijd inkwartiering, en er was een Duitser bij die was ziek. Ja, de dokter onderzocht hem. Ja, verkoudheid kan niet, zegt hij. Heb je dat poeder ook, zegt hij, voor de verkoudheid? Ja, zegt hij. Nu. Had-ie zo’n onnozel klein doosje. En die Duitse dokter die vertelde wat dat was. Dat is het medicijn, u heeft de bomen daar staan, zei hij. Wilde kastanjes, zegt hij, drogen en raspen, dat poeder, snuif dat maar. Al bent u nog zo verkouden, u gaat naar buiten toe en het komt er gelijk uit, en weg is het, gedaan is het, zei hij. Nou zeg eens. En dat hebben we geprobeerd en dat was waar. En dan zijn er ook mensen, die rapen soms kastanjes op voor de gicht, de jicht, ook al. Of dat nut heeft weet ik niet, hè. Da.]
Dao heb ge die wild kastanjes, die sjtaon..in de zomerdaag is det get fijn, as die bleuje, geweldig, en kastanje kómme dao op, woa, en dieke. Noow, det waas toen in d’n oorlog, en dao was eine Pruus, w’ haaj’n altied inkwartiering, en dao waas d’r eine Pruus beej dae waar zeek. Jao, d’n dokter ónderzóch ‘m. Ja, verkoudheid kan neet, zaet-e. Ha-je die poejer ook, zaet-e, voor de verkoudheid? Jao, zaet-e. Noow. Hej dae zó’n ‘nuuezel klein duueske. En dae Pruusen dokter dae zag ens wat det waar. Det is de millesien, dao heb ge de buim sjtaon, zag-e. Die wild kastanje, zaet-e, druuege, en riëve, dae poejer, trek maar [oe?] ógge naas. Al ziet ge nog zoeë verkoud, ge gaot nao boete toe en det kump d’r geliek oet, zaet-e, en weg is ‘t, gedaon is ‘t, zag-e. Noow zaes-te ens. En det hebbe we prebeerd en det waas waor. En dan zien d’r ouch ’n minse en die komme zich die mei oprape veur de gicht, de jicht, ouch al. Of det doel haet weit ich neet, hè. Da.
[Vertaling
Eén zomer kwam er een pater langs, op bedeltocht. En dat was er één uit Roermond, van de Kapellerlaan, was dat er één. Verduld, zei hij, zo jammer wat ik daar zag, er waren daar twee kinderen buiten, twee kleine meisjes. En een zweren op hun hoofd! De haarworm. Dat is naar. Als het naar binnen slaat dan zijn ze verkocht, dan overlijden ze, zei hij. Nou kan ik dat goed genezen, zegt hij, maar ja, de deur was gesloten, die mensen waren er niet. Ik ben nog langer dan een uur daar gebleven, zegt hij, maar nee, zegt hij. Het was in augustus, die zullen wel aan het maaien zijn, zei hij, hier of daar, graan aan het maaien. Kun jij daar niet heen gaan, zegt hij, vanavond, en dan schrijf ik het adres op, zegt hij, dan moet die man, die moet naar Roermond komen, naar de Kapellerlaan. Daar ben ik een broeder, zegt hij, daarin, daarbij, zegt hij, dan geef ik hem de dingen mee, zegt hij. En toen heeft hij ook opgeschreven wat dat was en weet u wat dat was, voor de haarworm, voor die kleine kinderen, hu? Van die wilde vergeet-me-nietjes die langs de beek groeien, de blaadjes daarvan en de bloemetjes, en die moeten ze koken in melk en die melk o.., die kinderen laten opdrinken en… de haarworm is weg. Nou zegt u eens. Hij zei zo: iedere plant op de wereld heeft zijn doel.
Dan heb je de wilde kastanjes, die staan…. in de zomer is dat zo mooi, als die bloeien, geweldig, en kastanjes komen daar aan, woa, en dikke. Nou, dat was toen in de oorlog, en er was een Duitser, we hadden altijd inkwartiering, en er was een Duitser bij die was ziek. Ja, de dokter onderzocht hem. Ja, verkoudheid kan niet, zegt hij. Heb je dat poeder ook, zegt hij, voor de verkoudheid? Ja, zegt hij. Nu. Had-ie zo’n onnozel klein doosje. En die Duitse dokter die vertelde wat dat was. Dat is het medicijn, u heeft de bomen daar staan, zei hij. Wilde kastanjes, zegt hij, drogen en raspen, dat poeder, snuif dat maar. Al bent u nog zo verkouden, u gaat naar buiten toe en het komt er gelijk uit, en weg is het, gedaan is het, zei hij. Nou zeg eens. En dat hebben we geprobeerd en dat was waar. En dan zijn er ook mensen, die rapen soms kastanjes op voor de gicht, de jicht, ook al. Of dat nut heeft weet ik niet, hè. Da.]
Onderwerp
TM 4302 - Volksgeneeskunde
TM 4302 - Volksgeneeskunde 
Beschrijving
Een pater uit Roermond op bedeltocht zag twee kleine meisjes die zweren op hun hoofd hadden; ze hadden last van haarwormen. Dat kan gevaarlijk zijn als het “naar binnen slaat”. De meisjes zouden eraan kunnen overlijden. De pater schrijft vergeet-me-nietjes voor tegen de haarwormen. De blaadjes en bloemetjes daarvan moeten worden gekookt in melk en die melk moeten de meisjes opdrinken. Volgens de pater heeft elke plant op de wereld zijn nut.
Zo ook wilde kastanjes. In de oorlog was er een ingekwartierde Duitser die ziek was. De Duitse dokter die hem kwam onderzoeken, gebruikte poeder van gedroogde, wilde kastanjes bij verkoudheidsklachten. Je moest het poeder snuiven.
Kastanjes worden door sommige mensen ook gebruikt bij jicht, maar de verteller weet niet of dat nut heeft.
Zo ook wilde kastanjes. In de oorlog was er een ingekwartierde Duitser die ziek was. De Duitse dokter die hem kwam onderzoeken, gebruikte poeder van gedroogde, wilde kastanjes bij verkoudheidsklachten. Je moest het poeder snuiven.
Kastanjes worden door sommige mensen ook gebruikt bij jicht, maar de verteller weet niet of dat nut heeft.
Bron
Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)
Naam Overig in Tekst
Roermond
Roermond
Duitser
Duitser
Kapellerlaan
Kapellerlaan