YPFOE133b - It kleaster fan 'e Reahelle en de joaden

It kleaster fan 'e Reahelle en de joaden
In twadde ferhaal dat ik by oerlevering ha en dêr't dy greve fan Eastersee yn foarkomt, dat giet oer de Tsjûkemar. Yn 'e midsieuwen waarden de joaden tige ferfolge. Sadwaande kamen se op dat kleaster yn 'e Reahelle ta en fûnen dêr ûntwyk. Doe moatte se ris frege hawwe, oft se de Tsjûkemar net droechmeitsje koenen, dan woenen se dêr in frijstêd yn bouwe. En dy greve fan Eastersee, dat wie in wreden hont; dy sei: 'Dat kin wol, mar dan moatte jimme op it djipste plak yn 'e Tsjûkemar safolle goud stoarte, dat it boppe de weagen útkomt. En dan is dy Mar foar jimme'.
De joaden hawwe it der net ôfrêden. Dêr binne ek wer twa lêzingen oer. Guon sizze, safolle goud koenen se net byinoar bringe; oaren sizze, dat hie dy liepert fan in greve goed útsocht; want foarhinne rûn der in wei ûnder de Tsjûkemar lâns en dêr liet er dat goud wer opskeppe, sadwaande waard du, heap noait sa heech, dat er boppe wetter kaam.

Tijdens de jodenvervolgingen in de Middeleeuwen komt een groep joden in een klooster terecht. Ze willen dat het meer waaraan het klooster ligt wordt drooggelegd, zodat ze daar een vrijstaat kunnen stichten. De graaf van het gebied, een wrede man, adviseert hen dat ze op de diepste plek in het meer zoveel goud moeten storten, dat het boven het water uitkomt. Het meer zou dan voor hun zijn. Er zijn twee lezingen over de afloop. De één zegt dat de joden het goud niet bij elkaar konden krijgen. De ander zegt dat de slimme graaf wist dat er vroeger op die plaats in het meer een weg heeft gelopen, zodat hij het goud dat de joden erin schepten, er iedere keer weer uit kon halen. Op die manier kwam het goud nooit boven het water uit.

Y.Poortinga: De foet fan de reinbôge. Fryske Folksferhalen. Baarn (etc.) 1979, p. 141

7 november 1975

Eastersee    Eastersee   

Tsjûkemar    Tsjûkemar   

2013-03-01 14:46:20