Hoofdtekst
HIER BEGINT EEN ESBATEMENT VANDE SCHUYFMAN
De parsonages sijn dese
SCHUYFMAN, een fiel.
SLOEF, oock een fiel.
Een dove vrouw.
De sone vant lijckhuijs.
Een Pastoor.
SCHUYFFMAN.
Och noijt meerder honger.
SLOEFF.
Och noijt meerder dorst.
SCH.
Ghans lijff, ick slockte wel een olifants longere.
SL.
En ick adt wel van een paerde een worst.
SCH.
5 Och die nu hadt een huijssbacken broot geschorst,
Twaer recht om onsen mont mee te maecken.
SL.
Ghans lijff, mijn lippen beginnen te spaecken
Van dorst; noijt duypen so qualijck gestelt.
SCH.
Wij hebben geen gelove.
SL.
10 Broot noch gelt.
Tis al verscheurt, rock en caproen.
SCH.
Wij en hebben gheen pluijsteringhe.
SL.
Coussen noch schoen.
Gans oogen, tmach ons wel verdrieten.
SCH.
15 Igo sulck heerschap als ter zee mach vlieten!
Maer wij sijnder nu aff; ick ben lichter dan een vinck.
Och, dat riemen, dat riemen!
SL.
Och ogen, dats al te vuijlen dinck!
En dien stockvis te eeten, het docht mijn schande!
20 Ick come niet meer te water!
SCH.
Tjan, ick blijff oock liever te lande.
Verbernen moet mast, schip, seijl en schuijt!
SL.
En alst dan qualijck gaet, veijn?
SCH.
So machmen achter niet vuyt,
25 Men moet tsolaes vanden crabben genieten.
SL.
Ja wadt gaen wij maecken?
SCH.
Hertchiers worden; wij willen schieten,
Want wij moeten onsen honger blusschen.
SL.
Wadt dingen? Rotganssen?
SCH.
30 Neen, huijsmusschen.
Wij sellent wel maecken, meuchdij swijgen.
SL.
Ke, wij sellen nergens niet een leur crijgen.
SCH.
Tvolck sal seggen, ducht ick, bij gans doot...
SL.
Wadt sellen sij seggen?
SCH.
35 Wech stercke boven, verdient u broot!
Ons en sal nergens deucht geschien.
SL.
Wij, wij sellen bidden om twee arme schiplien,
Wiens schip en scheer op de zee versoncken,, is
En seggen, dat het altemael verdroncken,, is.
40 Dus swijcht! wij sullense wel verdoven.
SCH.
Verdroncken? dat en soudense niet geloven,
Het sou aen ons gemerckt seer schier,, sijn.
SL.
Ja wel, dan?
SCH.
Maer tsou juijst quaet bier,, sijn.
45 Tvolck ging ons alomme met steenen,, an
Wij moeten ijet anders vinden.
SL.
So sullen wij ontlenen,, dan
En worden ergens petere, opdat wijt beseffen willen,
Van een borse met gelde.
SCH.
50 Hoe? soudijsse dan heffen willen?
So werden wij oock verheven als van grooter waerden.
SL.
Hoe soo?
SCH.
Tusschen hemel en aerden.
Certeijn, wij blevender met die proije.
SL.
55 Hou veijn! ick vind en sie ginder een schaepskoije.
SCH.
Een schaepskoije? daer maeckt ghij mij mede confuijs.
Besietet wel, tis een dorphuijs.
Daer mosten wij na den cost gaen sien.
Wie sal ons in dese lange heij bespien?
60 Mijn strotgadt verworgt van honger, dats claer.
Ou! seg, ou!
EEN DOVE VROU.
Godt weet, dats waer,
De groesse was wel te tije afgesmeten.
SL
Och rebben, her casenbroot, laet ons eten!
65 Wij en connen van honger niet gespreecken!
Teten, t'eten, hou seck!
VROU.
Dat wordt te sincxen elff weecken,
Dat mijn man de papegaij aff schoot.
SCH.
Wadt, dit wijff raest. Her een huijsbacken broot!
70 T'eten! eten in onsen ijdelen sack!
VROU.
Hoe? wanneer? doemen die torven stack,
Doemen die heij meijde, die noch op d'aerde leijt.
SL.
Ick hoorde mijn dagen noijt sotter bescheijt.
Houtse coutende, ick sal daer binnen verseijsen
75 En, vind ick ijet, wij sullen tsamen preijsen.
Wij moeten eeten, dus sijt vast inde weere.
En hebdij geen botermelck?
VROUWE.
Mijnen man trouden ick wel eere
Int jaer voor d'oorloch van loreijne.
80 Godt heb sijn lieve siel....
SCH.
Ick wou, dat ghij inden vijver saet oft inde fonteijnne
Oft aen een watermolen recht after dwiel.
SL.
Tuert, baes, tuert!
SCH.
Parijst u, fiel!
85 Al en hoort sij niet, nobis haeren mots sou loncken.
SL.
En hebdij niet, goeij vrou, dat wij eens droncken?
Onssen dorst en honger wort lancks so grover.
SCH.
En hebdij geen speck?
VROU.
Wadt! ginder over
90 Daer heb ick huijden een broot verworven,
Want de vrouwe vanden huijsse is daer gestorven.
Godt heb haer siele in allen doen!
Men doet daer veel deuchden.
SL.
Ghans lijff! daer moeten wij henen spoen.
95 Noijt beter tijdinge, siet, bij gants doot.
SCH.
Wij crijgen elck wel noch een broot,
Daer sellen wij ons honger mee slissen.
SL.
Loopt seer! wij en mogen daer niet missen,
Int lijckhuijs daer geeftmen witten hoeff.
100 Loopt darwaerts Schuijffman!
SCH.
Ou, haest u! Sloeff,
Want dees mare heeft niet, t'isser al ebbe,
Maer int lijckhuijs ist al volle crebbe.
VROU.
Mij is leet, dat ick niet noch eenen tant en hebbe,
105 Ick sou noch houwen, al moet ick nu swijgen.
Ick sou noch eenen jongen knispaert crijgen,
Al sout mijn corten mijnen pels terstont.
Mij smelt noch wel boter in mijnen mont.
Al schijn ick out, ick en heb maer negenwerff thien.
110 Ick plach so gaeren den dans te sien
En noch doe, al word ick verstooten,
Om dat ick niet na en can getrooten.
Maer nietemin ick mocht noch wel verfroijen.
Adieu! ick wil mijnen pels gaen vloijen.
Inne.
DE SONE VANT LIJCHUIJS.
115 Och, och, de profundis!
DOCHTER.
Och jae, voor alle doijen!
Godt wil haerder sielen ontfermen!
Eylaes! eylaes!
SONE.
Wij en crijchgense niet weer, ten baet geen kermen.
120 Sij heeft betaelt, dat wij schuldich„ sijn.
Maer laet ons met haeste gaen sorchvuldich,, sijn,
Datse gekist waere en morgen begraven,
Ende noch doen backen, dat wij om goodswillen gaven
Voor haer siele ten eersten als vooren.
125 Godt salt al versien.
DOCHTER.
Och, wij hebbense veel te vroech verlooren!
Och moertgen, moertgen, ay mij eijlaes!
Ghij waert ons so vrindelijck.
SONE.
Wat baetet immers gebaert! tis al dwaes!
130 Sij most eens sterven, dus maeckt goeijen moet.
Hebben wij haer verlooren, so hebben wij tgoet.
En sij hadt veel gelts; elcks dies vroet„ is .
Dats nu al onse.
DOCHTER.
Dats waer, hoet,, is,
135 Te bedt dat ick den rou verduere.
Maer het deert mij nochtans.
SONE.
Waij, dats de natuere!
Dus en doet u selven niet meer gequels.
Eest niet beter een sack vol gelts
140 Dan een out wijff, hier sittende in d'asschen,
Diemen heffen en leggen moet, wasschen en plasschen,
Die niet doet dan crochgen, steenen en bulssen,
Knuetteren en schuddebollen, niessen en hulssen?
T'is quaet gequelt te sijn met ouwe vrouwen.
DOCHTER.
145 Sij heeft lang nu gegaen.
SONE.
Ick hoop, sij sal sijn behouwen.
Dus moeten wij gaen ons vrienden ontbieden
Ende oock wel vreemde lieden
Tijlijck, tegen morgen, voor alle saecken,
150 Om duytvaert te doen.
DOCHTER.
Ja, en wij moeten oock lijck erreten maecken
En bereijen die koecken wel, want, t'is claer,
t' Moeter al blijven eetene.
SONE.
Trouwen, dat is waer,
155 Al macht wadt costen, dats de manier.
T'en sal niet meer te doen sijn.
DOCHTER.
Gaet en versiet ons van bier,
En doet een ham en tvleesch te vier.
Des eens doot is dickwils des anders vrame.
SONE.
160 Nu, men moetse gaen kisten.
DOCHTER.
Och ja, oft sij weder quame,
So verlooren wij tgelt en haer kateijlen.
Men moet oock lijckbroot backen.
SONE.
Dats waer, om deijlen.
165 Dlijck moet wech in d'aerde metten mollen zeijlen
Morgen vroech; wat sout hier maecken?
DOCHTER.
Wij moeten te nacht immers waecken
Dlijck! ick come te nacht niet op pluijmen,
Dat seg ick u.
SONE.
170 Tis de costuymme.
Lieten wijt, schande soude in ons krielen.
Dus gaen wij bidden voor allen sielen.
Inne .
SLOEFF.
Loopt, Lepaert, loopt!
SCHUIJFFMAN.
Hou, schuijm der fielen!
175 Mijn strotgadt verhangt van honger puere.
SL.
Ick gaff u vlus een stuck broots.
SCH.
Dats over lang duere.
Ick schocktte noch een paer baerssen wel ter kuere,
Al aet ick een vercken, ten sou mij niet versaen.
SL.
180 En oft ghij al mocht, wie sout u braen?
Ghij schocktet, peijs ick, wel een vlaemsche kase.
SCH.
En ghij sijt gepurgeert als een ijdel blase.
Ghij schocktet wel op een halven osse
En een vierendel biers.
SL.
185 Ick en sou, maer had ick den beecker met den rosse,
Ick souwen eens cussen sonder veel kouts.
T is tonsent al ebbe.
SCH.
So soudij wel thien hoorenen mouts
Drincken teenen sitten sonder veel gesnaters,
190 Want ghij sijt schoontooch.
SL.
Ghij seijlt ook qualijck met luttel waters,
Dat soud ick met u selven wel pijnen te tuijgen.
SCH.
Die schiplien plegen gaern te suijgen.
SL.
Alsse int diepste sijn, so ist al geluck en heijl.
195 Daert vuijt schaij gaet, ist al keij,, veijl.
SCH.
Dan begietmen tseijl.
Daer pleech ick gaern mijn ancker te sincken.
SL.
Wa, ghij wint alomme den tap met drincken
Tot allen karmissen aen elcken cant.
200 Ghij sijt een biervliege.
SCH.
Her, her, geeft mijn de hant,
Want ghij sijt gaeren bijden watere.
SL.
En ghij opt lant.
SCH.
Dats waer, daer de visschen stijgen.
SL.
205 Nu fiel, al clappende sullen wij niet crijgen.
Wij mosten naer ons proije gaen spien.
Waer is dlijckhuijs?
SCH. Ick hebt gesien.
Daer willen wij met haesten heen gaen trooten.
SL.
210 Gans bloet, t'isser noch al gesloten.
Wie waert toch, die hier vreucht in schiepe?
En woonter niemant, peijnsick?
SCH.
Sij hebben sorge, oft lijck ontliepe.
Wij willen gaen bidden, als diet behoeven.
215 Waer op sullen wij bidden?
SL.
Maer, op twee stercke boeven.
So seggen wij die waerheijt sonder jock.
Wij sullen wadt crijgen.
SCH.
Dats waer, een grooten stock
220 Op ons ribben; maer dat willen wij vlien.
Wij willen bidden op twee schamele schiplien
En seggen hen so, so sullen wijse best verdoven,
Dattet al verdroncken is.
SL.
Ja, ja, dats best, dat sullense best geloven,
225 Want wij verdroncken eens de schoenen uijt onse hyelen.
SCH.
,,Och, goeij vrienden, geeft wadt voor alle sielen:
Twee arme schiplien, diet al gelaten hebben,
Schip en scherve, doen de zee ginck ebben,
Daer sij om haering souden vaeren.
SL.
230 Ja den biertap....
SCH.
Wa, swijcht! godt geeff u veel droever jaeren!
Off bidt selve, godt moet u schinden!
SL.
Och, geeff wadt, eedel hertelijcke vrinden!
- dat u nimmermeer en moet deucht geschien -
235 Wij hebbent toch al verloren.
SCH.
So ghij moocht sien.
SL.
En doet u charitate.
SCH.
Och ja ghij, eerbaer lien.
SL.
Dat geluck en gesontheijt moet van u vlien!
240 Helpt toch ons arme capuijnen ter noot.
DOCHTER.
Hout, waer sijde? daer is een broot!
Bidt voor de ziele van onse moedere.
SCH.
Wadt, waa, niet dan broot?
SL.
Wa vleijsch toe goedere!
245 Dat u allen u tanden moeten loteren!
SCH.
Gheeft ons een thienschen kaese.
SL.
Ja, oft een cop botere,
Ja, oft een stuck verckenvleijs, hoort ons bediet.
DOCHTER.
Godt help u, men geeft anders niet.
250 Veel gevens staet tot grooten berespe.
Dus bidt voor de ziele.
SL.
Wij sellen, geeft ons dan een hespe,
Want hierme maecken wij lepen chiere.
SCH.
Och, geeft ons toch een cruijck met biere,
255 Wij jagense met twee teugen, dats„ claer,
Door onse strotgadt.
SONE.
Wie kijfter, suster, wadts daer, wadts,, daer?
Compt in huijs, wil u versnellen!
Wat isser gaens ?
DOCHTER.
260 Tsijn twee gesellen,
Die willen een hespe hebben hier veure
Om godswillen.
SONE.
Godt help u, godt help u, sluijt toe de deure!
Tsijn ruijters, sij steecken vol van liste.
T is al gegeven.
SL.
265 Ick wilde gij beyd bijt lijck laecht inde kiste.
Wij hebben ons hebbinge, gaen wij vrij fluijten.
SCH.
Ick wou wijsse enichsins mochten beguijten.
Godt sal u oock so vuijt sijn hemelrijck sluijten,
So ghij ons arme menschen doet, siet, hij gans roock!
SL.
270 Dat sal hij ons mee.
SCH.
Dat schadt ick oock.
Comen wijder niet, so comen wijder nalijck.
SL.
Igo, alsmen derwaerts reijst, so gater qualijck.
Tis veel te hooge; al best hier neer.
275 Die daer gaet, fiel....
SCH.
Die en compt niet weer,
Gelijckmen doet van Ceulen oft van Spiers.
SL.
Ick had liever te sijn voor een vadt biers,
Daer noijt tap en was vuijt getrocken.
SCH.
280 Ghij segt waer, fiel.
SL.
Och dermen, ick sou so meesterlijck schocken:
Ik ate een claverbladt metter lelijen
Van labaijs broot.
SCH.
Wij zullen niet crijgen, bij gans martelijeen,
285 Al meugen wij lange hier staen haecken.
SL.
De deure is gesloten.
SCH.
Wadt mogen sij maecken?
Gaet, betuertet heijmelijck neffens geen codt,, wadt.
SL.
Hier is geen splete.
SCH.
290 Ick sie deur tslotgadt.
Compt, kijckt, ghij saecht u dagen noijt sulck abuijs.
Daer staet een baere te midden int huijs.
SL.
Benedictije! dits immers een vuijl bedrijff!
Gans longeren, ick souwer mij aff vereenen.
SCH.
295 En ick en sie daer niemant, noch man noch wijff.
Gans longeren! ick souwer mij oock aff verenen.
SL.
Sij sijn beij doot, sou ick menen,
So crijgen wij al ons hertsen gebruijcken.
T'is best, dat wij een luttel duijcken
300 En besien, hoet keeren sal eer een ure.
SCH.
Waer mochten wij ons bergen?
SL.
Achter dees schuere.
Wij crijgen te botten noch sonder dralen.
Duijckt! twijff mocht ons te muijsemeel malen.
DOCHTER.
305 Die doot is, men canse niet weer halen.
Dus wil ick de wijssheijt gaen besorgen
Aen onssen prochiaen tegen morgen,
Dat duijtvaert eerlijcke werde volbracht.
Hij compt hier gaende, ick heb recht gewacht.
310 Ick wilt hen seggen, al mach ick mij schamen.
Heer, goeijen avont!
PASTOOR.
Et in secula seculorum amen!
Belieft u ijet, ick ben voor cleijn en groot.
Wadts u begeren?
DOCHTER.
315 Och, mijn moertgen is doot!
Godt behoedse vanden helssche gecriele!
PASTOOR.
Wachermen isse doot? godt heb haer ziele!
Sijt te vreden, wij moeten al eens sterven,
Soude wij d'euwige crone verwerven.
320 Maer het deert mij met allen seere.
Wanneer sterff sij ?
DOCHTER.
Huijden morgen, heere,
Recht als de coster dwijwater droech.
PASTOOR.
Wanneer wildij se begraven?
DOCHTER.
325 Maer morgen vroech.
Wij willense desen nacht gaen waecken.
PASTOOR.
Wel, ick sal gaen het graff doen maecken
Van onsen coster; tsal al bereet wesen
Tegen morgen.
DOCHTER.
330 Wel, hout daer heere, wilt misse requiem lesen.
Daer sijn thien stuijvers een voor al,
En voor de siele wilt bidden.
PASTOOR.
Requiescant in pace! wel, wel, ick sal.
Ick wil al doen wat ick vermach.
335 Gans longeren, quam dit alden dach!
Maer neent, dus gae ick na d' oude zee
Vigilie lesen, parce michi domine.
Inne.
SCHUIJFFMAN.
Gaet henen noch eens bekijcken!
SLOEFF.
So compt dan mee!
340 Ick weet niet, watter ick vuijt mach vermoeijen.
SCH.
Ick en hoorder niemant spreecken noch loeijen.
Ick moet immers kijcken, watse bedrijven.
SL.
Ick verseeker u, datse niet en kijven.
Men salsse opt hooren niet betrapen,
345 Sij dragent wel eens.
SCH.
Wa, sij leggen en slapen.
Sij hebben te ruste geleijt hen hoot.
SL.
Liggense en slapen?
SCH.
Jase, bij gans doot,
350 Nevent lijck; compt, haest u en besiet
Door geen cleijn spleetgen.
SL.
Tis waer, en men wecktense niet,
Al hieltmen hen handen en benen aff.
Hoortse doch roncken!
SCH.
355 Gelijck de joden neven tgraff,
So leggensse gestreckt langs beijder baeren.
SL.
Gans dagen, off wijder inne waeren,
Wij soudender thonen ons costuijmen.
SCH.
Wij souden de schaeppraije immers ruijmen,
360 Want ick come van honger uijt mijnen sinne.
Isser nergens geen gadt?
SL
Siet geen veijnster! dat moeten wij inne.
Ick salder na climmen, geeff mijn den voet!
En dan sal ick de deure open doen.
SCH.
365 Ghans lijff, soo doet!
Meugen wij botten, dat sal mij wel behagen.
Ick schranse te minsten voor drie dagen,
Was ickker in; ick weet wadt ick peijsse.
SL.
De stadt is gewonnen, tis al behouwen reijsse.
370 Dlijck staet hier, compt inne, wilt vreucht hantieren.
SCH.
Beijt fiel, wij moeten wadt vreemts versieren.
Ick hoope, ons compter aff vreucht en bate.
Wilt na mijn wachten hier op strate.
Ghij hoorden u dagen noijt sotter bestel
375 Dan mij daer vooren compt.
SL.
Ghans longeren, wel!
Her, her, geringe sonder enich dralen!
Ja, wadt ist nu?
SCH.
Ginder staet een veulen, dat gae ick haelen.
380 Geen beter, rasch doet mij tdoot wijff vuijte!
Ontdoet de kiste!
SL.
Gans doot, dit wordt een lepe cluijte.
Wel, wel, al sout ons noch rouwen tinden.
Wat sellen wij beginnen gaen?
SCH.
385 Siet hier tveulen, helpttet mij ontbinden.
Gans lijff, noijt quader boeverije.
Her de coorde! houwet veulen ghije!
Tsal vlus een vremde personage wesen.
SL.
Bijder doot, vrou ghijben die is verresen!
390 Tsou eenen in drome comen te vooren.
Nu bindtdet anden rinck vander dooren,
So salt staen huppelen, smijten en goijen,
En opten drempel sullen wij coren stroijen
En dan salt riecken, dus salt staen rammelen
395 Aende deure. Nu laeten wijt sammelen!
Sij sullen wonderlijck sien, als sij ontwecken.
SCH.
Gans doot, dats waer, dus laet ons vertrecken
Ergens achter; noijt beter dinck om schoppen.
Noijt volck en mochtmen badt bestoppen.
SONE.
400 Wie is daer veure? wat dient dat cloppen
Dus spaij bij nachte? ghij doet mij an vaer.
Wie is daer? ou! wie is doch nu daer?
Ghelooffdij, spreekt, oft het sal u verdrieten,
Ick sal u van boven met stenen begieten .
405 Wadt manieren sijn dit! hoe tierdij aldus?
DOCHTER.
Och, och, benedijste Dominus!
Och moeder gods, ick loop mijnder vaerde!
SONE.
Wat isser noch?
DOCHTER.
Ons moeder is te paerde!
410 Compt, sietet, ick en weet niet wattet meent!
Ey! ey! ey!
SONE.
Benedijste! wacharmen! noijt so vereent!
Mij sullen van grouwel de sinnen faelen.
DOCHTER.
Och, och, ick duchte, sij sal ons te muijssemeel malen!
415 Eylacen, eylacen, wij moeten papen„ hebben!
Wadt mach dit bedien?
SONE.
Och, ick ducht, dat is om dat wij geslapen„ hebben!
Dit sal ons, ducht ick, ten leden vergaen.
Lopen wij geringe om den prochiaen.
Geringe! mij walcht van desen affgrijse.
Dus gaen wij, eer ick in meer grouwels rijse.
SLOEFF.
Ja, ja, en wij gaen loopen om de spijse.
Ick en hoorde mijn dagen van beteren ra.
Aent botten! aent botten!
SCHUIJFFMAN.
Int schappra! int schappra!
Ick sal mij selven snoeren al versmoort!
Hier is de cant met den broije!
SL.
Brengtet al voort!
Wij sellen nu hoven als quanten van lijven.
430 Can ick, daer sal een sier niet blijven,
Ick en scheij niet, voor dattet al vuijtgemeten,, is.
SCH.
Tuert, baes, wadt hier al te eeten„ is
Gesoijen, gebraijen, goet vleesch gesmoockt
En een cruijck met biere.
SL.
435 Dats goet, trouwen, tis voor ons gecoockt:
Wij sijn hier vrienden, wij comense besoecken.
SCH.
Dats waer, maar wisten sijt, sij souden ons vloecken.
Maer laet ons eeten, sij sellent betaelen.
Longeren, hoe schock ick!
SL.
440 Laetse den pastoor gaen haelen!
Hij salse comen belesen, also ik houwe.
Merckt doch, welcken personage!
SCH.
Tdunckt mij sijn een vaerende vrouwe.
Ick en hoorde noijt spreecken van quader kecken,
445 Maer wistet de schout....
SL.
Hij sou ons willen recken.
Ick brengt u eens fiel, laet ons wel poijen!
SCH.
Ghans dagen, wij sellen moeten verschoijen.
Wij hebben ruwelijck bodt gebuijst.
450 Sij sullen vlus comen.
SL.
Ick heb mijn dranck oock wel gehuijst.
Ick sou wel slaepen, sonder datmen mij sou wiegen.
SCH.
Laet ons verseijssen!
SL.
Wij willen vervliegen
455 Dus laet ons hier ergens heijmelijck vlien
En hooren watter sal aff geschien.
DOCHTER.
Och, ick heb mijns heeren huijs gesien.
Laet ons cloppen! - noijt sulcken vaer -
Ou! seg, ou!
PASTOOR.
460 Wadts daer? wadts daer?
Ghij clopt, al waerdij buijten kere!
Wadt belieft u?
SONE.
Och haest u, compt tonssent, lieve heere!
Geringe! want ons haer rijst recht op doort vermeten.
PASTOOR.
465 Wat isser gaens? wat isser gaens?
DOCHTER.
Ons moeder die is te paerde geseten,
Die gisteren sterff. Wie sach oijt dinck aldus?
Compt, beleestse, lieff heere!
PASTOOR.
Te paerde! benedijste dominus!
470 Wat segdij? ten sijn niet dan fantazijen.
Souwen de dooden te paerde gaen rijen?
En hoe compt ditte? wilt dit vuijtleggen.
T'is, peijnsick, miraeckle.
DOCHTER.
Och heer, ick weet, ick salt u seggen:
475 Doen ick van u schiet, in waere saecken,
Doen gingen wij dlijck sitten waecken,
Ende mits den vaecke, verstaet ons callen,
So sijn wij beijde in slaep gevallen.
En als wij gelegen waeren ontrent een huere,
480 Ontsprongen wij, doen cloptense aen de duere.
Certeijn, tis waer dat wij u hier vercaren.
PASTOOR.
Swijcht toch, ick sou mij met allen vervaren.
So en hoorde ick noijt vremder, bij gans doot!
Och, daer schiet mij een geschot in mijn hoot:
Tdunckt mij ongelove tegens onse wedt.
Wat, soudense te paerde rijden?
DOCHTER.
Och tis certeijn waer, dus gaet toch met
En beleestse om meer quaets te weerne.
PASTOOR.
Ick sal, maer ick en doets niet geerne.
490 Her mijn paert! want ick ben niet wel te voet,
En dus spaij te gaen en is oock niet goet.
Nu paerdeken, gaet heenen in goods namen!
Godt hebbe alle zielen!
SONE.
Eijlacijen, amen!
495 Dus gaen wij; onssen ancxt waer quaet om sommen.
SCHUIJFFMAN.
Ghans honderden, siet onsen domine commen!
Hij sidt beschaempt, al waert een wesele.
Ou! guijlken, ou!
SLOEFF.
Het dunckt mij Balaam opten esele.
500 Gans doot, hij salse comen besweren!
SCHUIJFFMAN.
Waer mochtemen beter boerde vercleren?
Maer tsus, laet ons noch wadt vervliegen.
Wij souden wel een kodt vol simmen bedriegen.
DOCHTER.
Och, och, ick hebse gesien!
SONE.
505 Siet heer, oft wij liegen.
Och, lieff heer, beleestse off leijtse mee!
Wij crimpen van vaere.
PASTOOR.
Mee leijen? wadt benedijste!
Waer ick thuijs, ick en quamer niet, nu weet ghijt al.
DOCHTER.
510 Och, och, lieff heer, beleestse!
PASTOOR.
Wel, wel, ick sal:
Beatij quorum, voor alle geschreije....
Och, benedijste! benedijste!
SONE.
En oftse dominus seije....
PASTOOR.
515 Et exultant quotidianum.
Nunc dimittis; sij dij al stum ?
Ick besweer u: sij dij van goods wegen, spreeckt!
De profudus en als u ijet gebreeckt,
Fec ut potentiam labia mea aperies.
520 Segt op door dit groote les,
Oft ick besweer u, daermen den bitebau droech.
DOCHTER.
Gaet wadt naerder, heer!
PASTOOR.
Neen, ick ben na genoech.
Die geesten sijn vrij van vremder aert.
525 Benedij cite! benedij cite!
SONE.
Sij rijt ons na, noijt so vervaert!
Wadt sals geschien? Wij mogen wel kermen!
Eij! eij! eij!
DOCHTER.
Wachermen! wachermen!
530 Waer sal ick loopen? Dits een cranck bestel.
PASTOOR.
Och, och, de profundis! dat dacht ick wel.
Ick sal van anxte met luij der kelen crijten!
Aij! aij! aij!
SLOEFF.
Ghans doot, ick sal van lachen slijten.
535 Mijn heere die blijfter inden brant.
SCHUIJFFMAN.
Ick meen men noijt beter boerde vant.
Ick gelooff dattet een aerdich cuerken,, is.
Ou, siet, tveulen loopt hem nae.
SLOEFF.
Het meent dattet sijn muerken,, is.
540 T'is goet te sien dattet een naetuerlijck beestgen,, sijn,
En mijn heer meent dattet een geestgen,, sijn.
Laet ons na loopen en hooren sijn kermen.
PASTOOR.
Och, houwet veulen! eijlacij! wachermen!
Het wilt mij aen! wat mach hem porren?
SONE.
545 Och lieve heer, wij souden niet dorren
Midts den geest, dier op present,, is:
Hij mocht ons te muijsemeel maecken en malen.
PASTOOR.
Fijant aurez intendentis....
Ick en weet niet, waer ick sta oft sitte.
550 Domine exaude! domine exaude!
SCHUIJFFMAN.
Benedijste, heer, wadt dinck is ditte?
Ick en sach mijn dagen noijt vreemder bescheet.
Willet u quaet doen, heer?
PASTOOR.
Och, lieve fijn mans, ick en weet.
555 Ick lietet mij costen lant, zant en huijs,
Dat ickx quijt waere.
SCHUIJFFMAN.
Wat, latet ons houwen, dit vreempt abuijs.
Mij dunckt, het heeft u verde gedreven.
Willen wijt houwen, heer?
PASTOOR.
560 Och jae, ick sal u veertich cronen geven!
Ick was mijn [dagen] niet vervaert so seer.
Och, houwet! houwet!
SLOEFF.
O! paerdeken o! ontfermpt u heer!
Ghij most hier van mijn heer scheen.
565 Houwet ghij van achter!
SONE.
Och, gesellen, woudijt opt kerckhoff leen
En dattet lichaem worde in d'aerde gestelt,
Wij sellen u geven goet gelt,
Wadt ghijer aff eijscht, sonder lang sermoen.
570 Wij biddent u, lieff quants!
SCHUIJFFMAN.
Waij, omdat ghijt sijt, so selent wij doen.
Maer ten is geen spel vrij van jolijte.
PASTOOR.
Houdt daer, gesellen! maeckt mij den geest quijte!
Ick wil gaen rijen en laetent u voort bestellen.
575 Mijn herte beeft van vare.
DOCHTER.
Och voeret op(t) kerckhoff, lieff gesellen,
Hout daer, siet! en willet bewaeren.
Noijt geest en mocht ons meer beswaeren!
Wij sullent u geheel en al bevelen.
580 Doetter toch tbeste inne.
SLOEFF.
Wel, wel, wij selen.
Wij sellender ons wel te degen in quijten.
SCHUIJFFMAN.
Wisten sij de waerheijt, tsou hen wel splijten.
Godt heeft ons hier gesonden claer opter stee.
PASTOOR.
585 Adieu, lieve vrienden!
SL.
Adieu, heer domine!
Wij willen gaen schoijen lanckx den dijcke.
SCH.
Wij waeren ons dagen noijt so rijcke,
Want sij hebben, alst blijckt, ons tgelt gegeven seer vlijtelijck.
590 Wij sullent oock wel verteeren derren jolijtelijck.
Godt geeff datter morgen noch een moet,, sterven.
SL.
Wij sijn vande magen, wij sellen vant goet,, erfven,
Want wij hebben, alst blijckt - dies vruecht in ons wast -
Veel gelts gecregen.
SCH.
595 Ja, ja, en wel gebrast
Mits aerdige loossheijt, dier ick vol hucke.
SL.
So na leijt tgeluck den ongelucke.
Dus gaen wij, als naeste vrinden, draven
Ten kerckehove waert.
SCH.
600 Ja, en ons moeije begraven!
En metten bucht sullen wij ons keeltgen laven,
Want mijn buijckgen staet nu al int ronde.
SL.
Eerwaerdighe heeren, godt geeff u gesonde!
En neempt danckelijck, edele rethorisienen,
605 Dit vant olijfftackxken om druckx verclenen.
finis lang in dicht 615 regulen.
Par Trouw Moet Blijcken.
Item met dit voorgaende gesch(reven) spel hebben die van
Thienen den hoochsten prijss gewonnen tot Loven a° 1504.
(Spelen van Sotte Cluyten, hs. G. fo 107-114 in het archief van
"Trou moet Blijcken")
De parsonages sijn dese
SCHUYFMAN, een fiel.
SLOEF, oock een fiel.
Een dove vrouw.
De sone vant lijckhuijs.
Een Pastoor.
SCHUYFFMAN.
Och noijt meerder honger.
SLOEFF.
Och noijt meerder dorst.
SCH.
Ghans lijff, ick slockte wel een olifants longere.
SL.
En ick adt wel van een paerde een worst.
SCH.
5 Och die nu hadt een huijssbacken broot geschorst,
Twaer recht om onsen mont mee te maecken.
SL.
Ghans lijff, mijn lippen beginnen te spaecken
Van dorst; noijt duypen so qualijck gestelt.
SCH.
Wij hebben geen gelove.
SL.
10 Broot noch gelt.
Tis al verscheurt, rock en caproen.
SCH.
Wij en hebben gheen pluijsteringhe.
SL.
Coussen noch schoen.
Gans oogen, tmach ons wel verdrieten.
SCH.
15 Igo sulck heerschap als ter zee mach vlieten!
Maer wij sijnder nu aff; ick ben lichter dan een vinck.
Och, dat riemen, dat riemen!
SL.
Och ogen, dats al te vuijlen dinck!
En dien stockvis te eeten, het docht mijn schande!
20 Ick come niet meer te water!
SCH.
Tjan, ick blijff oock liever te lande.
Verbernen moet mast, schip, seijl en schuijt!
SL.
En alst dan qualijck gaet, veijn?
SCH.
So machmen achter niet vuyt,
25 Men moet tsolaes vanden crabben genieten.
SL.
Ja wadt gaen wij maecken?
SCH.
Hertchiers worden; wij willen schieten,
Want wij moeten onsen honger blusschen.
SL.
Wadt dingen? Rotganssen?
SCH.
30 Neen, huijsmusschen.
Wij sellent wel maecken, meuchdij swijgen.
SL.
Ke, wij sellen nergens niet een leur crijgen.
SCH.
Tvolck sal seggen, ducht ick, bij gans doot...
SL.
Wadt sellen sij seggen?
SCH.
35 Wech stercke boven, verdient u broot!
Ons en sal nergens deucht geschien.
SL.
Wij, wij sellen bidden om twee arme schiplien,
Wiens schip en scheer op de zee versoncken,, is
En seggen, dat het altemael verdroncken,, is.
40 Dus swijcht! wij sullense wel verdoven.
SCH.
Verdroncken? dat en soudense niet geloven,
Het sou aen ons gemerckt seer schier,, sijn.
SL.
Ja wel, dan?
SCH.
Maer tsou juijst quaet bier,, sijn.
45 Tvolck ging ons alomme met steenen,, an
Wij moeten ijet anders vinden.
SL.
So sullen wij ontlenen,, dan
En worden ergens petere, opdat wijt beseffen willen,
Van een borse met gelde.
SCH.
50 Hoe? soudijsse dan heffen willen?
So werden wij oock verheven als van grooter waerden.
SL.
Hoe soo?
SCH.
Tusschen hemel en aerden.
Certeijn, wij blevender met die proije.
SL.
55 Hou veijn! ick vind en sie ginder een schaepskoije.
SCH.
Een schaepskoije? daer maeckt ghij mij mede confuijs.
Besietet wel, tis een dorphuijs.
Daer mosten wij na den cost gaen sien.
Wie sal ons in dese lange heij bespien?
60 Mijn strotgadt verworgt van honger, dats claer.
Ou! seg, ou!
EEN DOVE VROU.
Godt weet, dats waer,
De groesse was wel te tije afgesmeten.
SL
Och rebben, her casenbroot, laet ons eten!
65 Wij en connen van honger niet gespreecken!
Teten, t'eten, hou seck!
VROU.
Dat wordt te sincxen elff weecken,
Dat mijn man de papegaij aff schoot.
SCH.
Wadt, dit wijff raest. Her een huijsbacken broot!
70 T'eten! eten in onsen ijdelen sack!
VROU.
Hoe? wanneer? doemen die torven stack,
Doemen die heij meijde, die noch op d'aerde leijt.
SL.
Ick hoorde mijn dagen noijt sotter bescheijt.
Houtse coutende, ick sal daer binnen verseijsen
75 En, vind ick ijet, wij sullen tsamen preijsen.
Wij moeten eeten, dus sijt vast inde weere.
En hebdij geen botermelck?
VROUWE.
Mijnen man trouden ick wel eere
Int jaer voor d'oorloch van loreijne.
80 Godt heb sijn lieve siel....
SCH.
Ick wou, dat ghij inden vijver saet oft inde fonteijnne
Oft aen een watermolen recht after dwiel.
SL.
Tuert, baes, tuert!
SCH.
Parijst u, fiel!
85 Al en hoort sij niet, nobis haeren mots sou loncken.
SL.
En hebdij niet, goeij vrou, dat wij eens droncken?
Onssen dorst en honger wort lancks so grover.
SCH.
En hebdij geen speck?
VROU.
Wadt! ginder over
90 Daer heb ick huijden een broot verworven,
Want de vrouwe vanden huijsse is daer gestorven.
Godt heb haer siele in allen doen!
Men doet daer veel deuchden.
SL.
Ghans lijff! daer moeten wij henen spoen.
95 Noijt beter tijdinge, siet, bij gants doot.
SCH.
Wij crijgen elck wel noch een broot,
Daer sellen wij ons honger mee slissen.
SL.
Loopt seer! wij en mogen daer niet missen,
Int lijckhuijs daer geeftmen witten hoeff.
100 Loopt darwaerts Schuijffman!
SCH.
Ou, haest u! Sloeff,
Want dees mare heeft niet, t'isser al ebbe,
Maer int lijckhuijs ist al volle crebbe.
VROU.
Mij is leet, dat ick niet noch eenen tant en hebbe,
105 Ick sou noch houwen, al moet ick nu swijgen.
Ick sou noch eenen jongen knispaert crijgen,
Al sout mijn corten mijnen pels terstont.
Mij smelt noch wel boter in mijnen mont.
Al schijn ick out, ick en heb maer negenwerff thien.
110 Ick plach so gaeren den dans te sien
En noch doe, al word ick verstooten,
Om dat ick niet na en can getrooten.
Maer nietemin ick mocht noch wel verfroijen.
Adieu! ick wil mijnen pels gaen vloijen.
Inne.
DE SONE VANT LIJCHUIJS.
115 Och, och, de profundis!
DOCHTER.
Och jae, voor alle doijen!
Godt wil haerder sielen ontfermen!
Eylaes! eylaes!
SONE.
Wij en crijchgense niet weer, ten baet geen kermen.
120 Sij heeft betaelt, dat wij schuldich„ sijn.
Maer laet ons met haeste gaen sorchvuldich,, sijn,
Datse gekist waere en morgen begraven,
Ende noch doen backen, dat wij om goodswillen gaven
Voor haer siele ten eersten als vooren.
125 Godt salt al versien.
DOCHTER.
Och, wij hebbense veel te vroech verlooren!
Och moertgen, moertgen, ay mij eijlaes!
Ghij waert ons so vrindelijck.
SONE.
Wat baetet immers gebaert! tis al dwaes!
130 Sij most eens sterven, dus maeckt goeijen moet.
Hebben wij haer verlooren, so hebben wij tgoet.
En sij hadt veel gelts; elcks dies vroet„ is .
Dats nu al onse.
DOCHTER.
Dats waer, hoet,, is,
135 Te bedt dat ick den rou verduere.
Maer het deert mij nochtans.
SONE.
Waij, dats de natuere!
Dus en doet u selven niet meer gequels.
Eest niet beter een sack vol gelts
140 Dan een out wijff, hier sittende in d'asschen,
Diemen heffen en leggen moet, wasschen en plasschen,
Die niet doet dan crochgen, steenen en bulssen,
Knuetteren en schuddebollen, niessen en hulssen?
T'is quaet gequelt te sijn met ouwe vrouwen.
DOCHTER.
145 Sij heeft lang nu gegaen.
SONE.
Ick hoop, sij sal sijn behouwen.
Dus moeten wij gaen ons vrienden ontbieden
Ende oock wel vreemde lieden
Tijlijck, tegen morgen, voor alle saecken,
150 Om duytvaert te doen.
DOCHTER.
Ja, en wij moeten oock lijck erreten maecken
En bereijen die koecken wel, want, t'is claer,
t' Moeter al blijven eetene.
SONE.
Trouwen, dat is waer,
155 Al macht wadt costen, dats de manier.
T'en sal niet meer te doen sijn.
DOCHTER.
Gaet en versiet ons van bier,
En doet een ham en tvleesch te vier.
Des eens doot is dickwils des anders vrame.
SONE.
160 Nu, men moetse gaen kisten.
DOCHTER.
Och ja, oft sij weder quame,
So verlooren wij tgelt en haer kateijlen.
Men moet oock lijckbroot backen.
SONE.
Dats waer, om deijlen.
165 Dlijck moet wech in d'aerde metten mollen zeijlen
Morgen vroech; wat sout hier maecken?
DOCHTER.
Wij moeten te nacht immers waecken
Dlijck! ick come te nacht niet op pluijmen,
Dat seg ick u.
SONE.
170 Tis de costuymme.
Lieten wijt, schande soude in ons krielen.
Dus gaen wij bidden voor allen sielen.
Inne .
SLOEFF.
Loopt, Lepaert, loopt!
SCHUIJFFMAN.
Hou, schuijm der fielen!
175 Mijn strotgadt verhangt van honger puere.
SL.
Ick gaff u vlus een stuck broots.
SCH.
Dats over lang duere.
Ick schocktte noch een paer baerssen wel ter kuere,
Al aet ick een vercken, ten sou mij niet versaen.
SL.
180 En oft ghij al mocht, wie sout u braen?
Ghij schocktet, peijs ick, wel een vlaemsche kase.
SCH.
En ghij sijt gepurgeert als een ijdel blase.
Ghij schocktet wel op een halven osse
En een vierendel biers.
SL.
185 Ick en sou, maer had ick den beecker met den rosse,
Ick souwen eens cussen sonder veel kouts.
T is tonsent al ebbe.
SCH.
So soudij wel thien hoorenen mouts
Drincken teenen sitten sonder veel gesnaters,
190 Want ghij sijt schoontooch.
SL.
Ghij seijlt ook qualijck met luttel waters,
Dat soud ick met u selven wel pijnen te tuijgen.
SCH.
Die schiplien plegen gaern te suijgen.
SL.
Alsse int diepste sijn, so ist al geluck en heijl.
195 Daert vuijt schaij gaet, ist al keij,, veijl.
SCH.
Dan begietmen tseijl.
Daer pleech ick gaern mijn ancker te sincken.
SL.
Wa, ghij wint alomme den tap met drincken
Tot allen karmissen aen elcken cant.
200 Ghij sijt een biervliege.
SCH.
Her, her, geeft mijn de hant,
Want ghij sijt gaeren bijden watere.
SL.
En ghij opt lant.
SCH.
Dats waer, daer de visschen stijgen.
SL.
205 Nu fiel, al clappende sullen wij niet crijgen.
Wij mosten naer ons proije gaen spien.
Waer is dlijckhuijs?
SCH. Ick hebt gesien.
Daer willen wij met haesten heen gaen trooten.
SL.
210 Gans bloet, t'isser noch al gesloten.
Wie waert toch, die hier vreucht in schiepe?
En woonter niemant, peijnsick?
SCH.
Sij hebben sorge, oft lijck ontliepe.
Wij willen gaen bidden, als diet behoeven.
215 Waer op sullen wij bidden?
SL.
Maer, op twee stercke boeven.
So seggen wij die waerheijt sonder jock.
Wij sullen wadt crijgen.
SCH.
Dats waer, een grooten stock
220 Op ons ribben; maer dat willen wij vlien.
Wij willen bidden op twee schamele schiplien
En seggen hen so, so sullen wijse best verdoven,
Dattet al verdroncken is.
SL.
Ja, ja, dats best, dat sullense best geloven,
225 Want wij verdroncken eens de schoenen uijt onse hyelen.
SCH.
,,Och, goeij vrienden, geeft wadt voor alle sielen:
Twee arme schiplien, diet al gelaten hebben,
Schip en scherve, doen de zee ginck ebben,
Daer sij om haering souden vaeren.
SL.
230 Ja den biertap....
SCH.
Wa, swijcht! godt geeff u veel droever jaeren!
Off bidt selve, godt moet u schinden!
SL.
Och, geeff wadt, eedel hertelijcke vrinden!
- dat u nimmermeer en moet deucht geschien -
235 Wij hebbent toch al verloren.
SCH.
So ghij moocht sien.
SL.
En doet u charitate.
SCH.
Och ja ghij, eerbaer lien.
SL.
Dat geluck en gesontheijt moet van u vlien!
240 Helpt toch ons arme capuijnen ter noot.
DOCHTER.
Hout, waer sijde? daer is een broot!
Bidt voor de ziele van onse moedere.
SCH.
Wadt, waa, niet dan broot?
SL.
Wa vleijsch toe goedere!
245 Dat u allen u tanden moeten loteren!
SCH.
Gheeft ons een thienschen kaese.
SL.
Ja, oft een cop botere,
Ja, oft een stuck verckenvleijs, hoort ons bediet.
DOCHTER.
Godt help u, men geeft anders niet.
250 Veel gevens staet tot grooten berespe.
Dus bidt voor de ziele.
SL.
Wij sellen, geeft ons dan een hespe,
Want hierme maecken wij lepen chiere.
SCH.
Och, geeft ons toch een cruijck met biere,
255 Wij jagense met twee teugen, dats„ claer,
Door onse strotgadt.
SONE.
Wie kijfter, suster, wadts daer, wadts,, daer?
Compt in huijs, wil u versnellen!
Wat isser gaens ?
DOCHTER.
260 Tsijn twee gesellen,
Die willen een hespe hebben hier veure
Om godswillen.
SONE.
Godt help u, godt help u, sluijt toe de deure!
Tsijn ruijters, sij steecken vol van liste.
T is al gegeven.
SL.
265 Ick wilde gij beyd bijt lijck laecht inde kiste.
Wij hebben ons hebbinge, gaen wij vrij fluijten.
SCH.
Ick wou wijsse enichsins mochten beguijten.
Godt sal u oock so vuijt sijn hemelrijck sluijten,
So ghij ons arme menschen doet, siet, hij gans roock!
SL.
270 Dat sal hij ons mee.
SCH.
Dat schadt ick oock.
Comen wijder niet, so comen wijder nalijck.
SL.
Igo, alsmen derwaerts reijst, so gater qualijck.
Tis veel te hooge; al best hier neer.
275 Die daer gaet, fiel....
SCH.
Die en compt niet weer,
Gelijckmen doet van Ceulen oft van Spiers.
SL.
Ick had liever te sijn voor een vadt biers,
Daer noijt tap en was vuijt getrocken.
SCH.
280 Ghij segt waer, fiel.
SL.
Och dermen, ick sou so meesterlijck schocken:
Ik ate een claverbladt metter lelijen
Van labaijs broot.
SCH.
Wij zullen niet crijgen, bij gans martelijeen,
285 Al meugen wij lange hier staen haecken.
SL.
De deure is gesloten.
SCH.
Wadt mogen sij maecken?
Gaet, betuertet heijmelijck neffens geen codt,, wadt.
SL.
Hier is geen splete.
SCH.
290 Ick sie deur tslotgadt.
Compt, kijckt, ghij saecht u dagen noijt sulck abuijs.
Daer staet een baere te midden int huijs.
SL.
Benedictije! dits immers een vuijl bedrijff!
Gans longeren, ick souwer mij aff vereenen.
SCH.
295 En ick en sie daer niemant, noch man noch wijff.
Gans longeren! ick souwer mij oock aff verenen.
SL.
Sij sijn beij doot, sou ick menen,
So crijgen wij al ons hertsen gebruijcken.
T'is best, dat wij een luttel duijcken
300 En besien, hoet keeren sal eer een ure.
SCH.
Waer mochten wij ons bergen?
SL.
Achter dees schuere.
Wij crijgen te botten noch sonder dralen.
Duijckt! twijff mocht ons te muijsemeel malen.
DOCHTER.
305 Die doot is, men canse niet weer halen.
Dus wil ick de wijssheijt gaen besorgen
Aen onssen prochiaen tegen morgen,
Dat duijtvaert eerlijcke werde volbracht.
Hij compt hier gaende, ick heb recht gewacht.
310 Ick wilt hen seggen, al mach ick mij schamen.
Heer, goeijen avont!
PASTOOR.
Et in secula seculorum amen!
Belieft u ijet, ick ben voor cleijn en groot.
Wadts u begeren?
DOCHTER.
315 Och, mijn moertgen is doot!
Godt behoedse vanden helssche gecriele!
PASTOOR.
Wachermen isse doot? godt heb haer ziele!
Sijt te vreden, wij moeten al eens sterven,
Soude wij d'euwige crone verwerven.
320 Maer het deert mij met allen seere.
Wanneer sterff sij ?
DOCHTER.
Huijden morgen, heere,
Recht als de coster dwijwater droech.
PASTOOR.
Wanneer wildij se begraven?
DOCHTER.
325 Maer morgen vroech.
Wij willense desen nacht gaen waecken.
PASTOOR.
Wel, ick sal gaen het graff doen maecken
Van onsen coster; tsal al bereet wesen
Tegen morgen.
DOCHTER.
330 Wel, hout daer heere, wilt misse requiem lesen.
Daer sijn thien stuijvers een voor al,
En voor de siele wilt bidden.
PASTOOR.
Requiescant in pace! wel, wel, ick sal.
Ick wil al doen wat ick vermach.
335 Gans longeren, quam dit alden dach!
Maer neent, dus gae ick na d' oude zee
Vigilie lesen, parce michi domine.
Inne.
SCHUIJFFMAN.
Gaet henen noch eens bekijcken!
SLOEFF.
So compt dan mee!
340 Ick weet niet, watter ick vuijt mach vermoeijen.
SCH.
Ick en hoorder niemant spreecken noch loeijen.
Ick moet immers kijcken, watse bedrijven.
SL.
Ick verseeker u, datse niet en kijven.
Men salsse opt hooren niet betrapen,
345 Sij dragent wel eens.
SCH.
Wa, sij leggen en slapen.
Sij hebben te ruste geleijt hen hoot.
SL.
Liggense en slapen?
SCH.
Jase, bij gans doot,
350 Nevent lijck; compt, haest u en besiet
Door geen cleijn spleetgen.
SL.
Tis waer, en men wecktense niet,
Al hieltmen hen handen en benen aff.
Hoortse doch roncken!
SCH.
355 Gelijck de joden neven tgraff,
So leggensse gestreckt langs beijder baeren.
SL.
Gans dagen, off wijder inne waeren,
Wij soudender thonen ons costuijmen.
SCH.
Wij souden de schaeppraije immers ruijmen,
360 Want ick come van honger uijt mijnen sinne.
Isser nergens geen gadt?
SL
Siet geen veijnster! dat moeten wij inne.
Ick salder na climmen, geeff mijn den voet!
En dan sal ick de deure open doen.
SCH.
365 Ghans lijff, soo doet!
Meugen wij botten, dat sal mij wel behagen.
Ick schranse te minsten voor drie dagen,
Was ickker in; ick weet wadt ick peijsse.
SL.
De stadt is gewonnen, tis al behouwen reijsse.
370 Dlijck staet hier, compt inne, wilt vreucht hantieren.
SCH.
Beijt fiel, wij moeten wadt vreemts versieren.
Ick hoope, ons compter aff vreucht en bate.
Wilt na mijn wachten hier op strate.
Ghij hoorden u dagen noijt sotter bestel
375 Dan mij daer vooren compt.
SL.
Ghans longeren, wel!
Her, her, geringe sonder enich dralen!
Ja, wadt ist nu?
SCH.
Ginder staet een veulen, dat gae ick haelen.
380 Geen beter, rasch doet mij tdoot wijff vuijte!
Ontdoet de kiste!
SL.
Gans doot, dit wordt een lepe cluijte.
Wel, wel, al sout ons noch rouwen tinden.
Wat sellen wij beginnen gaen?
SCH.
385 Siet hier tveulen, helpttet mij ontbinden.
Gans lijff, noijt quader boeverije.
Her de coorde! houwet veulen ghije!
Tsal vlus een vremde personage wesen.
SL.
Bijder doot, vrou ghijben die is verresen!
390 Tsou eenen in drome comen te vooren.
Nu bindtdet anden rinck vander dooren,
So salt staen huppelen, smijten en goijen,
En opten drempel sullen wij coren stroijen
En dan salt riecken, dus salt staen rammelen
395 Aende deure. Nu laeten wijt sammelen!
Sij sullen wonderlijck sien, als sij ontwecken.
SCH.
Gans doot, dats waer, dus laet ons vertrecken
Ergens achter; noijt beter dinck om schoppen.
Noijt volck en mochtmen badt bestoppen.
SONE.
400 Wie is daer veure? wat dient dat cloppen
Dus spaij bij nachte? ghij doet mij an vaer.
Wie is daer? ou! wie is doch nu daer?
Ghelooffdij, spreekt, oft het sal u verdrieten,
Ick sal u van boven met stenen begieten .
405 Wadt manieren sijn dit! hoe tierdij aldus?
DOCHTER.
Och, och, benedijste Dominus!
Och moeder gods, ick loop mijnder vaerde!
SONE.
Wat isser noch?
DOCHTER.
Ons moeder is te paerde!
410 Compt, sietet, ick en weet niet wattet meent!
Ey! ey! ey!
SONE.
Benedijste! wacharmen! noijt so vereent!
Mij sullen van grouwel de sinnen faelen.
DOCHTER.
Och, och, ick duchte, sij sal ons te muijssemeel malen!
415 Eylacen, eylacen, wij moeten papen„ hebben!
Wadt mach dit bedien?
SONE.
Och, ick ducht, dat is om dat wij geslapen„ hebben!
Dit sal ons, ducht ick, ten leden vergaen.
Lopen wij geringe om den prochiaen.
Geringe! mij walcht van desen affgrijse.
Dus gaen wij, eer ick in meer grouwels rijse.
SLOEFF.
Ja, ja, en wij gaen loopen om de spijse.
Ick en hoorde mijn dagen van beteren ra.
Aent botten! aent botten!
SCHUIJFFMAN.
Int schappra! int schappra!
Ick sal mij selven snoeren al versmoort!
Hier is de cant met den broije!
SL.
Brengtet al voort!
Wij sellen nu hoven als quanten van lijven.
430 Can ick, daer sal een sier niet blijven,
Ick en scheij niet, voor dattet al vuijtgemeten,, is.
SCH.
Tuert, baes, wadt hier al te eeten„ is
Gesoijen, gebraijen, goet vleesch gesmoockt
En een cruijck met biere.
SL.
435 Dats goet, trouwen, tis voor ons gecoockt:
Wij sijn hier vrienden, wij comense besoecken.
SCH.
Dats waer, maar wisten sijt, sij souden ons vloecken.
Maer laet ons eeten, sij sellent betaelen.
Longeren, hoe schock ick!
SL.
440 Laetse den pastoor gaen haelen!
Hij salse comen belesen, also ik houwe.
Merckt doch, welcken personage!
SCH.
Tdunckt mij sijn een vaerende vrouwe.
Ick en hoorde noijt spreecken van quader kecken,
445 Maer wistet de schout....
SL.
Hij sou ons willen recken.
Ick brengt u eens fiel, laet ons wel poijen!
SCH.
Ghans dagen, wij sellen moeten verschoijen.
Wij hebben ruwelijck bodt gebuijst.
450 Sij sullen vlus comen.
SL.
Ick heb mijn dranck oock wel gehuijst.
Ick sou wel slaepen, sonder datmen mij sou wiegen.
SCH.
Laet ons verseijssen!
SL.
Wij willen vervliegen
455 Dus laet ons hier ergens heijmelijck vlien
En hooren watter sal aff geschien.
DOCHTER.
Och, ick heb mijns heeren huijs gesien.
Laet ons cloppen! - noijt sulcken vaer -
Ou! seg, ou!
PASTOOR.
460 Wadts daer? wadts daer?
Ghij clopt, al waerdij buijten kere!
Wadt belieft u?
SONE.
Och haest u, compt tonssent, lieve heere!
Geringe! want ons haer rijst recht op doort vermeten.
PASTOOR.
465 Wat isser gaens? wat isser gaens?
DOCHTER.
Ons moeder die is te paerde geseten,
Die gisteren sterff. Wie sach oijt dinck aldus?
Compt, beleestse, lieff heere!
PASTOOR.
Te paerde! benedijste dominus!
470 Wat segdij? ten sijn niet dan fantazijen.
Souwen de dooden te paerde gaen rijen?
En hoe compt ditte? wilt dit vuijtleggen.
T'is, peijnsick, miraeckle.
DOCHTER.
Och heer, ick weet, ick salt u seggen:
475 Doen ick van u schiet, in waere saecken,
Doen gingen wij dlijck sitten waecken,
Ende mits den vaecke, verstaet ons callen,
So sijn wij beijde in slaep gevallen.
En als wij gelegen waeren ontrent een huere,
480 Ontsprongen wij, doen cloptense aen de duere.
Certeijn, tis waer dat wij u hier vercaren.
PASTOOR.
Swijcht toch, ick sou mij met allen vervaren.
So en hoorde ick noijt vremder, bij gans doot!
Och, daer schiet mij een geschot in mijn hoot:
Tdunckt mij ongelove tegens onse wedt.
Wat, soudense te paerde rijden?
DOCHTER.
Och tis certeijn waer, dus gaet toch met
En beleestse om meer quaets te weerne.
PASTOOR.
Ick sal, maer ick en doets niet geerne.
490 Her mijn paert! want ick ben niet wel te voet,
En dus spaij te gaen en is oock niet goet.
Nu paerdeken, gaet heenen in goods namen!
Godt hebbe alle zielen!
SONE.
Eijlacijen, amen!
495 Dus gaen wij; onssen ancxt waer quaet om sommen.
SCHUIJFFMAN.
Ghans honderden, siet onsen domine commen!
Hij sidt beschaempt, al waert een wesele.
Ou! guijlken, ou!
SLOEFF.
Het dunckt mij Balaam opten esele.
500 Gans doot, hij salse comen besweren!
SCHUIJFFMAN.
Waer mochtemen beter boerde vercleren?
Maer tsus, laet ons noch wadt vervliegen.
Wij souden wel een kodt vol simmen bedriegen.
DOCHTER.
Och, och, ick hebse gesien!
SONE.
505 Siet heer, oft wij liegen.
Och, lieff heer, beleestse off leijtse mee!
Wij crimpen van vaere.
PASTOOR.
Mee leijen? wadt benedijste!
Waer ick thuijs, ick en quamer niet, nu weet ghijt al.
DOCHTER.
510 Och, och, lieff heer, beleestse!
PASTOOR.
Wel, wel, ick sal:
Beatij quorum, voor alle geschreije....
Och, benedijste! benedijste!
SONE.
En oftse dominus seije....
PASTOOR.
515 Et exultant quotidianum.
Nunc dimittis; sij dij al stum ?
Ick besweer u: sij dij van goods wegen, spreeckt!
De profudus en als u ijet gebreeckt,
Fec ut potentiam labia mea aperies.
520 Segt op door dit groote les,
Oft ick besweer u, daermen den bitebau droech.
DOCHTER.
Gaet wadt naerder, heer!
PASTOOR.
Neen, ick ben na genoech.
Die geesten sijn vrij van vremder aert.
525 Benedij cite! benedij cite!
SONE.
Sij rijt ons na, noijt so vervaert!
Wadt sals geschien? Wij mogen wel kermen!
Eij! eij! eij!
DOCHTER.
Wachermen! wachermen!
530 Waer sal ick loopen? Dits een cranck bestel.
PASTOOR.
Och, och, de profundis! dat dacht ick wel.
Ick sal van anxte met luij der kelen crijten!
Aij! aij! aij!
SLOEFF.
Ghans doot, ick sal van lachen slijten.
535 Mijn heere die blijfter inden brant.
SCHUIJFFMAN.
Ick meen men noijt beter boerde vant.
Ick gelooff dattet een aerdich cuerken,, is.
Ou, siet, tveulen loopt hem nae.
SLOEFF.
Het meent dattet sijn muerken,, is.
540 T'is goet te sien dattet een naetuerlijck beestgen,, sijn,
En mijn heer meent dattet een geestgen,, sijn.
Laet ons na loopen en hooren sijn kermen.
PASTOOR.
Och, houwet veulen! eijlacij! wachermen!
Het wilt mij aen! wat mach hem porren?
SONE.
545 Och lieve heer, wij souden niet dorren
Midts den geest, dier op present,, is:
Hij mocht ons te muijsemeel maecken en malen.
PASTOOR.
Fijant aurez intendentis....
Ick en weet niet, waer ick sta oft sitte.
550 Domine exaude! domine exaude!
SCHUIJFFMAN.
Benedijste, heer, wadt dinck is ditte?
Ick en sach mijn dagen noijt vreemder bescheet.
Willet u quaet doen, heer?
PASTOOR.
Och, lieve fijn mans, ick en weet.
555 Ick lietet mij costen lant, zant en huijs,
Dat ickx quijt waere.
SCHUIJFFMAN.
Wat, latet ons houwen, dit vreempt abuijs.
Mij dunckt, het heeft u verde gedreven.
Willen wijt houwen, heer?
PASTOOR.
560 Och jae, ick sal u veertich cronen geven!
Ick was mijn [dagen] niet vervaert so seer.
Och, houwet! houwet!
SLOEFF.
O! paerdeken o! ontfermpt u heer!
Ghij most hier van mijn heer scheen.
565 Houwet ghij van achter!
SONE.
Och, gesellen, woudijt opt kerckhoff leen
En dattet lichaem worde in d'aerde gestelt,
Wij sellen u geven goet gelt,
Wadt ghijer aff eijscht, sonder lang sermoen.
570 Wij biddent u, lieff quants!
SCHUIJFFMAN.
Waij, omdat ghijt sijt, so selent wij doen.
Maer ten is geen spel vrij van jolijte.
PASTOOR.
Houdt daer, gesellen! maeckt mij den geest quijte!
Ick wil gaen rijen en laetent u voort bestellen.
575 Mijn herte beeft van vare.
DOCHTER.
Och voeret op(t) kerckhoff, lieff gesellen,
Hout daer, siet! en willet bewaeren.
Noijt geest en mocht ons meer beswaeren!
Wij sullent u geheel en al bevelen.
580 Doetter toch tbeste inne.
SLOEFF.
Wel, wel, wij selen.
Wij sellender ons wel te degen in quijten.
SCHUIJFFMAN.
Wisten sij de waerheijt, tsou hen wel splijten.
Godt heeft ons hier gesonden claer opter stee.
PASTOOR.
585 Adieu, lieve vrienden!
SL.
Adieu, heer domine!
Wij willen gaen schoijen lanckx den dijcke.
SCH.
Wij waeren ons dagen noijt so rijcke,
Want sij hebben, alst blijckt, ons tgelt gegeven seer vlijtelijck.
590 Wij sullent oock wel verteeren derren jolijtelijck.
Godt geeff datter morgen noch een moet,, sterven.
SL.
Wij sijn vande magen, wij sellen vant goet,, erfven,
Want wij hebben, alst blijckt - dies vruecht in ons wast -
Veel gelts gecregen.
SCH.
595 Ja, ja, en wel gebrast
Mits aerdige loossheijt, dier ick vol hucke.
SL.
So na leijt tgeluck den ongelucke.
Dus gaen wij, als naeste vrinden, draven
Ten kerckehove waert.
SCH.
600 Ja, en ons moeije begraven!
En metten bucht sullen wij ons keeltgen laven,
Want mijn buijckgen staet nu al int ronde.
SL.
Eerwaerdighe heeren, godt geeff u gesonde!
En neempt danckelijck, edele rethorisienen,
605 Dit vant olijfftackxken om druckx verclenen.
finis lang in dicht 615 regulen.
Par Trouw Moet Blijcken.
Item met dit voorgaende gesch(reven) spel hebben die van
Thienen den hoochsten prijss gewonnen tot Loven a° 1504.
(Spelen van Sotte Cluyten, hs. G. fo 107-114 in het archief van
"Trou moet Blijcken")
Onderwerp
ATU 1676 - The Pretended Ghost
ATU 1676 - The Pretended Ghost 
Beschrijving
Twee ex-zeelui leven in armoede en zijn op zoek naar eten en drinken. Eerst willen ze voedsel stelen van een dove en demente oude vrouw, maar als ze horen dat elders iemand is overleden en dat er voedsel en drank gaat worden uitgedeeld voor het zieleheil van de overledene, gaan ze daar naartoe. Echter, het enige wat ze krijgen is een droog brood, terwijl ze op allerlei lekkernijen hadden gerekend. Ze besluiten om een poets te bakken. Tijdens de dodenwake vallen de zoon en de dochter in slaap. De twee klaplopers halen het lijk uit de kist, binden dat op een veulen, en binden het veulen weer vast aan de deurknop. De zoon en dochter ontwaken door het kabaal dat het veulen maakt, en ze denken een geestverschijning te zien: hun overleden moeder. Ze zijn doodsbang en gaan de pastoor er bij halen. De pastoor is echter net zo bang voor dit spookverschijnsel en slaagt er natuurlijk niet in om een werkzame bezwering uit te spreken. Dan schieten de twee sjofele klaplopers te hulp: tegen betaling jagen ze het veulen naar het kerkhof, waar het lijk in het graf wordt gelegd. Nu hebben ze voldoende geld te verbrassen.
Bron
F.A. Stoett: Drie kluchten uit de zestiende eeuw. Zutphen 1928, pp. 1-27.
Motief
K1833 - Disguise as ghost.
K1833 - Disguise as ghost.
Commentaar
Het betreft hier een vroeg-16e eeuws humoristisch toneelstuk.
Sloef is een sprekende naam en betekent "haveloos gekleed"
Naam Overig in Tekst
Schuyfman
Schuyfman
Sloeff
Sloeff
Tienen
Tienen
Keulen
Keulen
Speyer
Speyer
Vlaams
Vlaams
Bietebouw
Bietebouw
Bileam
Bileam
Latijn
Latijn
Trouw Moet Blijcken
Trouw Moet Blijcken
Naam Locatie in Tekst
Leuven
Leuven