VODA_035_19

[Tikkende klok op de achtergrond.]
Jao, meneer, dat alles, wa ‘k hiervan vertel, da’s werkelijk gebeurd. En ge moe mij geloven, want ‘k waor d’r zelf bij. En ’t was vrouw Danus, ‘ne vrouw uit de buurt die de schuld daarvan was.
Maor luistert, ‘k ga u dat allemaal vertellen.
Daar woonde in onze buurt ‘nen erm gezin, Jansen-Van Raamsdonk, z’hoi vier kinderkes. ’t Jongste [voorbijrijdend verkeer] lag, toen ik ‘ne meiske was van veertien, vijftien jaar, meestal in de wieg. Kwam d’r dikwijls aan huis en ik zag wel dat de kinder’n, d’ oudste was zes jaar, nie waren lijk andere kinders. Ze waren allemaal erg zenuwachtig. Hun handjes leken, net as hun voetjes, krom gegroeid en dikwijls lagen d’r een paar te bed.
De buurvrouw, vrouw Danus, heure man was schrijnwerker, kwam veel in huis bij vrouw Jansen. En deze had wel nie veel op mee vrouw Danus, want ze had ‘r al rare dingen over horen vertellen, maor ja, ze was hiel erm. En vrouw Danus bracht altijd ’t iën of ander mee da vrouw Jansen zo goed kon gebruiken.
Meneer, ge moet ’t geloven, want ‘k he ‘t mee eigen ogen gezien.
Op ‘ne naomiddag, ’t jongste kind, ‘ne manneke, zat in ’t kinderstoeltjen en vrouw Danus knikte voortdurend tegen hem. En bij elke knik die ze gaf, draoiden dat hoofke van ’t kind naor achteren, net zolang tot zijn wezen hielemaol achterstevoren stond.
Vrouw Jansen begon te gillen, maor vrouw Danus zei: “Waor maakt e ow ongerust over? Zie? Staat zo weer op de goeie plaats.” En meteen maakt ze een handbeweging en [geblader] komt langzaam dat hoofdje van da kind weer goed te staan.
Meneer, ’k doch da’k ’t bestierf.
Vrouw Jansen wierd erg bang voor vrouw Danus, maar ze dorst ‘r niet te weigeren o.. bij haar in huis te komen.
Dan gebeurde ’t ook dat ‘t kind in ’t wiegske lag en maor steeds bleef huilen en kermen. Vrouw Jansen nam ‘t ‘r dan uit en as ze ’t wiegske onderzocht dan bleken de lakens of wat daarvoor moest deurgaan vol te zit’n mit hiële kleine kopspeldjes die toen gebruikt wierden in de mutsen die d’ ouwe vrouwkes droegen.
En toen vrouw Jansen d’r weer es met eure man over gesproken had, besloten ze bij meneer pastoor raad te vragen.
En ge zult bemerken, meneer, dat ook meneer pastoor d’r nie aan twijfelden of vrouw Danus mit eur vreemde kunsten was hieraan schuldig. En de pastoor is toch ‘ne goed bestudeerd mens, niewaor?
Hij zegt tot vrouw Jansen: “Gij moet morgenvroeg vertrekken naar de paters in Dendermonde. En denk eraan da ge uitsluitend hoofdwegen volgt. En pas op, da ge met niemand, wie ’t u ook aanbiedt, meerijdt. Kom voor uw vertrek bij mij, dan geef ik u ‘ne gewijd’n palmtak mee.”
En zo stond dan ’s anderendaogs vrouw Jansen al vroeg gereed euren tocht te begin’n. Ze maokte bij eur vertrek ’t kruisteken, zoas de pastoor eur had bevolen en pas hiel laat in de namiddag, want Dendermonde was ver, kwam ze bij ’t klooster in Dendermonde waar z’ op eur geklop bij de pater overste wier ontvang’n. En deze vroeg haar, nog voor ze iets had kunnen vertel’n: “Gij zijt van over de grens gekomen?”
“Jaowel, pater overste.”
“En ge hed uw hiele weg te voet afgeleed?”
“Jaowel, pater overste.”
“En ge he ’ne takske gewijden palm meegebrocht en in uwen hand meegedragen?”
“Jaowel, pater overste.”
“Welnu, praat u goed, ma hebt de naam in uw gedachte van iemand die uw huisgezin en uw kinderen kwaad doet.”
“Jaowel, pater overste.”
“Goed, goed! Noem nu de naam van de verkeerde. Wat zou u spreek’n? Wie is ’t die ge d’r van verdenkt?”
“O, mijn buurvrouw, vrouw Danus, is ‘t. Wil mij toch helpen, pater overste.”
“Goed, ik zal u help’n. Ik geef u hier twee paasnagels mee. Ene steekt ge onder d’n drempel van uw voordeur. En d’ andere onder die van d’ achterdeur, maor denk erom, ge moogt hierover mee niemand spreek’n. En as ge vertrekt, doe evenals hier zijt binnengekomen en besprenkel uw palmtak met wijwater uit ’t klooster en draag d’n tak mee naar huis. Dan gaat ge, als ge goed zijt uitgerust, morgenvroeg weer terug. Men zal u een plaats voor overnachting buit’n dit klooster aanwijzen.”
En zo komt dan vrouw Jansen vermoeid, maar hoopvol d’n anderen dag in de laten avond thuis. En zoals de pater overste eur had gezeed, stak ze in alle stilte de paasnagels op d’ aangegeven plaats’n.
De volgenden dag al komt vrouw Danus, die vrouw Jansen twië dagen he gemist, aan de deur. Ze doet ‘m open, ze wil binnengaon. Vrouw Jansen hoorden eur roepen: “Och, buurvrouw, nu he ’k m’nen sleutel in ’t slot laoten zit’n. Ik kom zo weer.”
Maor da was ’t nie, meneer. Ze kost nie binnengaan, al zou ze ’t gedurfd hebben.
Vrouw Jansen, die nu geen enkele twijfel meer had, riep haar achterna: “Vuile rosse, gij kunt nie meer in m’n huis bin’n, nooit en nooit zult gij hier nog binnenkomen. Voor eeuwig zult ge branden, zolang as d’r ‘nen hel zal zijn.”
En van dien tijd af, meneer, werd’n de kinderkes van vrouw Jansen gezond en speelden lijk andere kinderen dee’n.
Vrouw Danus het ’t de mensen op d’Ouw Kapel niet lank meer moeilijk kunnen maken, want al spoedig nao ’t voorval met vrouw Jansen is ze gaon kwijnen en binnen ’t jaor was ze dood en begraoven.

SINSAG 0646 - Hexe erkannt. Sie kann nicht aufstehen, weil ein Nagel der Osterkerze unter den Stuhl gesteckt ist.    SINSAG 0646 - Hexe erkannt. Sie kann nicht aufstehen, weil ein Nagel der Osterkerze unter den Stuhl gesteckt ist.   

TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek    TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek   

Een kwade vrouw of heks kan niet meer binnenkomen door paasnagels onder de drempels te leggen.
Een vrouw vermoedt dat een buurvrouw die vaak langskomt haar kinderen kwaad doet. Ze gaat op aanraden van de pastoor naar de paters, te voet en met een gewijde palmtak in haar hand, en krijgt twee paasnagels: een voor onder de drempel van de voordeur en een voor onder de drempel van de achterdeur. De kwade buurvrouw kan nu niet meer binnenkomen.

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

G263.4 - Witch causes sickness.    G263.4 - Witch causes sickness.   

G272 - Protection against witches.    G272 - Protection against witches.   

G272.7 - Object across door protects from witch.    G272.7 - Object across door protects from witch.   

D'Ouw Kapel (Ollans: Kapellebrug) is een pleksje in de de gemeênte 'Ulst ten zuujen van Stêên. D'r weune 369 mensen (2010). Tot april 1970 'oôrde het bie de gemeênte De Kling. D'Ouw Kapel is een lintdurp langs de Gentsevaert, de laetere N60 en is bekend as grensplekke; het zujelike deel van 't durp wordt deu de rieksgrens deursneje. Tot 1976 'ao D'Ouw Kapel een eihe schole, da's nogh ammaal van toen.
(Bron: https://zea.wikipedia.org/wiki/D%27Ouw_Kapel)
---
Dit verhaal is ook opgenomen in het boek "Van duivels, heksen en spoken" (1976) van Hendrik Entjes en Jaap Brand.
---
De verteller, een man, zegt in het verhaal: "toen ik ‘ne meiske was van veertien, vijftien jaar". Waarschijnlijk vertelt hij dus een verhaal dat hij van iemand anders, een vrouw, gehoord heeft. Mogelijk van zijn moeder; in VODA_035_12 vertelt deze verteller ook een verhaal dat hij van zijn moeder gehoord heeft.
---
Streektaal: Land van Axels?

Vrouw Danus    Vrouw Danus   

Vrouw Jansen    Vrouw Jansen   

Jansen-Van Raamsdonk    Jansen-Van Raamsdonk   

de paters van Dendermonde    de paters van Dendermonde   

Dendermonde    Dendermonde   

d’Ouw Kapel    d’Ouw Kapel   

d’Ouw Kapel    d’Ouw Kapel   

Kapellebrug    Kapellebrug