EGGEN001001 - Heks

Onderwerp: Heks.
Tijd :
Plaats : Waterval - Gemeente Ulestraten.

't Auwdste breurke va mich waor drie jaor dae 'r sjtorf. Dat kaom omtot 'r geraak waor door de kwaoj hand. Hae sjpeelde dèk bie de luu hie teengeneuver. Oppenen daag kaom ’t menneke toēs mèt 'nen dikken rònnen appel in zien heng. Daen appel waor houw 'n erg greun kleur, daoveur pakde mien mooder 'm derek aaf en sjmeet 'm in de göt. Mèh doe begos mien breurke versjrikkelik te beuke. Mooder wol 'm sjtilkriege mèt 'nen appel oet oos eige keuke, zwoa nen sjwoane riepe mèt 'n gooj kleur.
Mèh dat hoep niks en hae kweekde en sjriefde om daen appel. Mèt lang vraoge kaom de rèje: 'r houw 'm krege van 'n auw vrouw. Doe zörgde mooder tot ze den appel sjnel oet de göt pakde. Zie sjmeet 'm wied eweg in 't moor. Dat laog hie veur 't hoes en leep per daoachter in de bosj.
Mèh 't menneke bleef zonger op te houte sjriëve en brölle, zwao get drie maond langk, daag en nach. Doe is 'r gans verweze gesjtorve. Hae houw gaar gein krach mjè in zich. Mien auwersj houwen ummertoe geperbeerd 'm sjtil te kriege, mèh niks of nemes holp. Die kwaoj vrouw houw doe gezag tot zie truk zou kòme.
De vader wis gaar neet wat 'r doon mòs. Doe is 'r, vol vertroewe, nao Sint Pieter (bij Maastricht) gegange, want dao woonde doe 'ne hèlige pesjtwoar. 'r Had 'm doe vertèld wat ewoas waor. Dae zag tot ze mèr völ moste bèje en tot ze dat vromusj, es ze kaom, mèr moste laote doon. Miene vader houw gevraag of 'r ze kepot moagde sjete. Doe de pesjtwoar nei zag, vraogden 'r, of 'r auch neet moagde sjete, es 'r 'n gewiede keerts oppe pisjtoal zètte. Auch noe zag de pesjtwoar wir nei en zag debie, tot de kogel waal ins kòs um drèje. Dat zag 'r met tot 'r neet zou sjete.
De vader gong heiversj. De pesjtwoar leet 't de patersj van Gelaen weite. Eine daovan kaom bie oos toēs, zegkende 't hoēs en metselde 'ne relekwie onger de dölleper. (1)
Dat vromusj is nog aan e deur gewès, wie men zèèt. En noe nog: emes wat met valsje bedoelinge kump, kint neet nao binne kòme, of ich mot 't 'm gebeje.
Door 't beje is mie breurke gesjtorve.
Mèh er 'r waor blieve leve, dan waor 'r bleve wie e geraak minsj.

(1) Deze zit er nu nog.

Noot: Mevrouw de Weduwe Jaspar-Nijsten vertelde mij een tijd geleden dat dit voorval zich zou hebben afgespeeld rond een zusje van de zegsman, Maria geheten.
Zij vertelde mij ook, dat er in het kussen van de overledene een krans was gevonden, gevlochten uit allerlei kleuren garen.
Ze had dit gehoord van de vader van Willems. Ik merk hierbij op dat de zegsman nog niet geboren was toen het voorval plaatshad en het verhaal dus ook van zijn, hevig ontdane, ouders heeft gehoord.

TM 3117 - De kwade hand (het boze oog)    TM 3117 - De kwade hand (het boze oog)   

TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek    TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek   

TM 3104 - Duivelsdrek als afweer    TM 3104 - Duivelsdrek als afweer   

TM 3109 - Heksenkrans in kussen    TM 3109 - Heksenkrans in kussen   

Jongen wordt ziek na het krijgen van een appel van een heks; inschakelen van geestelijken; krans in kussen.

Collectie Eggen, verslag 10, verhaal 1 (Archief Meertens Instituut)

Jaspar-Nijsten    Jaspar-Nijsten   

Maria    Maria   

Sint Pieter    Sint Pieter   

Maastricht    Maastricht   

Waterval Ulestraten    Waterval Ulestraten