Hoofdtekst
SPOOKGESCHIEDENISSEN RONDOM IJZENDIJKE.
1. Bramtje Krukke weunden op 't gehucht Terkien (Turkije; tussen IJzendijke en Waterlandkerkje), d 'as onder de rook van Izendieke, dad is zowat un menuut of tiene van 't riviertje de Passegeule, maa de volksmond zei altied maa kortweg "De Lieje" (de Linge).
Brampje was maar een èrreme vint die un eel groot uussouwen mee kinders ao en bovendien een ziekelik wuuf, die geregeld onder dokters anden was en vasself vée verzurginge en kloeke middels nodig aa. De buren op Terkien ielpen eur zovée as 't mao kon, daa nie van, maa daa was nog zovée anders nodig zoas kleren, klompen en schoenen en zo meer, maa dà konnen de buren nie geven wan dad aaden ze zellev ook nie.
As los errebeier bie de boeren waoren de verdiensten ook nie groot en overeitssteun zoas tegenwoordig bestong ook nie. Daarom it 't te begruppen dà Bramtje na middels ao gezocht om wadde bie te verdienen en dad ao die gevonnen mee palinkvissen op de Lieje. Ie ao zellev van wad opgescharrelde planken een visbak getummerd en de naojen mee pik dichtgesmèrd vô 't zienken. Een groote wieje boognette van kloentjes touwe aotie ook zellev gebreid, zodat ie wè goed ingespannen was.
Meestal visten ie snachts, wan overdag mostie op 't land werken. De gevangen palink giengen d 'oudste kinders dan den anderen dag bie de burgermensen in Izendieke vô een goed priesje uutleuren en dà was ielkenkeé een mooie bieverdienste.
Op een nacht dattie zat te vissen vong tie vreed vée palienk en ie lachten toch zo leutig in z 'n eigen omdadde 't zo goed gieng.
Maa zonder dattie der erge in ao zatter zomaa ineens een grote zwarten ond op de visbak; waa kwam die waarachtig van daon?
Bramtje schrok z 'n eigen kweet nie wà, das wè te begruppen ook. Dien ond dee um niks, ie bromden of blaften nie maa zat Bramtje mee een paar loederige oogen an te kieken. Anneens draait Brampje z 'n eige om en geeft dien ond een watjekou vô z 'n muulle dat ie achterover in de Lieje tuumelt. Maar opmerkelijk was 't wè dattie vanaf dad ogenblik geeneen palienkje meer kon vangen. Ie probeerden 't nog wel een allev ure lank, maa 't gong nie mee(r), zodat tie d 'er over docht ommer maa mee op 't ouwen. Ie dee de gevangen palienk die op de bom van de visbak lei in een grote wieje zak om op z 'n rikke mee naar uus te dragen. Dà zou gouwe genoeg gebeurd zien wan 't was nog gin kwartiertje gaons. Ie stapten eel flink deuj maa wat em vreemd vôkwam was dat tie nie opschoot; ie most zeker 's twee uren lank gegaan ein en dà zagtie pas toen 't onder de morgen lichte begon t 'ooren, want toen stong tie nog gin 10 meter van z 'n visbak af.
't Was eel duudelik dattie betoverd was ghooren en dà kon geen ander gedaon èn dan Frielde Smit, die ook op Terkien weunden wan die stond der vô bekend dasse de zwarte kunste kon en d 'er eigen in d 'een of d 'ander beest kon veranderen.
Deze keer ao ze d 'er eigen in een ond veranderd en was bie Bramtje op de visbak komen zitten.
Mao intussen, Bramtje zat er toch maa mee!
2. Ut spookverhaal zoaddat ieronder wor beschreven is vasself jaoren gelejen gebeurd. De mensen uut die daogen geloofden nog an toveren en zwarte kunste of andere onverklaarbaore diengen.
't Was overs geweten da d 'ouwe Siene Bartels mee den duuvel omgong en de zwarte kunste kon. Siene was een eel oud versleten wuuf, krom van de rimmetiek, slordig en vuul in d 'er doen en laten en afzichtelik van gezicht, mee een afangende neuze, wieuutstaonde flaporen en bovendien rooi aar (rood haar).
De kinders in de buurte gongen ard op de loop asse in d 'er deure kwam staon. Ze weunden op de Ponte Avancée, dad is een klein gehuchtje onder Izendieke, in een klein bouwvallig uusje benejen an den diek van 't riviertje de Passegeule, in de volksmond beter bekend as de Lieje.
Ut dak van d 'er uusje was mee riet gedekt zoas dad ie overs in de contrie-e gedaon wier. Daa
stongen ier op de Ponte Avancée nog een tiental ouwe kotjes die allemao beweund waoren deur èrme boerenèrreb-eiers.
In de lange winteravenden kwamen ze, d 'ene kée bie den enen en dan weer e-kée bie den anderen en vertelden dan udder belevenissen van den dag, maa 't liefste nog over spookgeschiedenissen die ze zellev aaden meegemaokt of van derden ghoort aaden.
Peet Dalle vertelden dattie gisternavend een bitje laote was tuusgekommen en datter toen een grote zwarte katte vô z 'n deure zat en dad eelemaa nie vertrouwden. De schrik sloeg in m 'n benen zei-tie wan ik docht dadelik an Siene Bartels, wan die alleene kan d 'er eigen in een katte veranderen. Wudder moeten dà nie preberen wan dà gaa toch nie. 'K ein toen die katte -zeit-ie - mee m 'n klompe een eel arte schop tegen z 'n kop gegeven; ie vloog wè drie meter verre tegen een outen schut, maa 'k bin toen gauwe in uus gegaon en de deure gegrendeld, wan wan ik docht wie weet watter nog gebeurd!
Den anderen dag was 't duudelik dattie katte Siene Bartels was gewist. Ze stoeng toen in der deurgat mee d 'er oofd eelemaol in de windsels en een eele dikke kaoke. Ik zei toen tegen eur: wad ister noe an d 'and en toen zei se dasse zovée tanpiene ao. Maor ik zei: zou het somtemet nie kunnen zien da je gisternavend toen je je 'n eigen in een zwarte katte veranderd ao kik j 'een bitje t 'ard tegen je 'n oofd geschopt ein. Mao Siene gaf dao geen antwoord op en gong gauwe in uus.
Peet was nauweliks mee z 'n vertellingen klaa of daar oorden ze buuten op den diek een vreselik lawaai. D 'Eene keer wier d 'er gebruld as een beer, dan wee gebalkt as een ezel of dan wee geblaft as een ond. Der dierfter gineen gaan kieken wattet was, mao omdat dà leven bleef annouwen besloten ze samne naa buuten te gaon.
Peet Dalle nam een grote dikke knippel mee; je kan nooit weten!
Mao wasse daa zagen is mee gin penne te beschriven. Ze kregen d 'er aast de stuupen van op t 'lief. 't Was zoiets as een voorwereldlik dier. Zo groot as een ponny-tje en z 'n stèrt was 2 meter lank.
Piet Najaart, die ter een bitje te dichte bie kwam kreeg een arte slag van die stèrt, dattie als over kop den diek afrolden.
Het beest aa 4 dikke pôten en een ronde kop mee twee lange orens en astie niesten dan sprong der vier uut z 'n neuze.
't Kon sprongen maken van wè twee meter ooge. Ze zeijen onder mekaore: Dà kan nie anders of Siene Bartels eit eur in die beeste veranderd. Peet Dalle wou mee z 'n stok op z 'n rikke slaan, maa in plaatse van em te raken sloeg tie die beeste glad in tweeën en de voorste elft liep d 'eene kant weg en d 'andere elft in tegenovergestelde richting net zoverre toe damme niks mee zagen!
Me wieren allemao mee stomeid geslogen en bestierven 't aast van bangigheid. Peet Dalle zei: laat ons na Siene der uus gaan en verantwoording eisen.
Maa toen z 'an Siene d 'er uus kwamen lag z 'in bedde en was de deure gegrendeld zodasse nie binnen kosten kommen. Peet Dalle zei: eergisternavend ei je j 'en eigen in een zwarte katte veranderd en vanavend in een vreemde beeste. J 'ei d ons allemaa de stuupen op 't lief gejaagd dà moe noe maar is e-kée gedaon zien oor.
Maa Siene riep vanuut d 'er bedde trug dasse nieverans van wiste.
Ja, dad antwoord èmme wè verwacht, maa à je nie open doet steken wudder je boeltje in brand en dan oor je levend verbrand, dà zà zeker beter zien.
Siene riep trug à je dà durven doen dan zitten judder mèr allemaa bie de veldwachter in 't kot wan brandstichtinge is bie de wet verbojen en waarachtig dà sloeg in.
Wan Sies Verstraete zei daarop tegen d 'andere: je dienkt toch zeker nie dak vô dà smerige ouwe wuuf ook nog in den bak wi gaan zitten! En bovendien amme 't uusje in brand steken dan verandert Siene d 'er eigen in een muus of een ratte en dan emme z 'op die maniere nog nie te pakken.
Jao, dao mosten d 'andere toch ook geliek in geven, zo dan ze 't uusje nie in brand gestoken èn, mao mee de waarschouwinge an Siene dattet de leste keer most zien dà ze d 'er eigen mee de zwarte kunste opield want dad ander d 'er uusje d 'er toch an zou gaan.
1. Bramtje Krukke weunden op 't gehucht Terkien (Turkije; tussen IJzendijke en Waterlandkerkje), d 'as onder de rook van Izendieke, dad is zowat un menuut of tiene van 't riviertje de Passegeule, maa de volksmond zei altied maa kortweg "De Lieje" (de Linge).
Brampje was maar een èrreme vint die un eel groot uussouwen mee kinders ao en bovendien een ziekelik wuuf, die geregeld onder dokters anden was en vasself vée verzurginge en kloeke middels nodig aa. De buren op Terkien ielpen eur zovée as 't mao kon, daa nie van, maa daa was nog zovée anders nodig zoas kleren, klompen en schoenen en zo meer, maa dà konnen de buren nie geven wan dad aaden ze zellev ook nie.
As los errebeier bie de boeren waoren de verdiensten ook nie groot en overeitssteun zoas tegenwoordig bestong ook nie. Daarom it 't te begruppen dà Bramtje na middels ao gezocht om wadde bie te verdienen en dad ao die gevonnen mee palinkvissen op de Lieje. Ie ao zellev van wad opgescharrelde planken een visbak getummerd en de naojen mee pik dichtgesmèrd vô 't zienken. Een groote wieje boognette van kloentjes touwe aotie ook zellev gebreid, zodat ie wè goed ingespannen was.
Meestal visten ie snachts, wan overdag mostie op 't land werken. De gevangen palink giengen d 'oudste kinders dan den anderen dag bie de burgermensen in Izendieke vô een goed priesje uutleuren en dà was ielkenkeé een mooie bieverdienste.
Op een nacht dattie zat te vissen vong tie vreed vée palienk en ie lachten toch zo leutig in z 'n eigen omdadde 't zo goed gieng.
Maa zonder dattie der erge in ao zatter zomaa ineens een grote zwarten ond op de visbak; waa kwam die waarachtig van daon?
Bramtje schrok z 'n eigen kweet nie wà, das wè te begruppen ook. Dien ond dee um niks, ie bromden of blaften nie maa zat Bramtje mee een paar loederige oogen an te kieken. Anneens draait Brampje z 'n eige om en geeft dien ond een watjekou vô z 'n muulle dat ie achterover in de Lieje tuumelt. Maar opmerkelijk was 't wè dattie vanaf dad ogenblik geeneen palienkje meer kon vangen. Ie probeerden 't nog wel een allev ure lank, maa 't gong nie mee(r), zodat tie d 'er over docht ommer maa mee op 't ouwen. Ie dee de gevangen palienk die op de bom van de visbak lei in een grote wieje zak om op z 'n rikke mee naar uus te dragen. Dà zou gouwe genoeg gebeurd zien wan 't was nog gin kwartiertje gaons. Ie stapten eel flink deuj maa wat em vreemd vôkwam was dat tie nie opschoot; ie most zeker 's twee uren lank gegaan ein en dà zagtie pas toen 't onder de morgen lichte begon t 'ooren, want toen stong tie nog gin 10 meter van z 'n visbak af.
't Was eel duudelik dattie betoverd was ghooren en dà kon geen ander gedaon èn dan Frielde Smit, die ook op Terkien weunden wan die stond der vô bekend dasse de zwarte kunste kon en d 'er eigen in d 'een of d 'ander beest kon veranderen.
Deze keer ao ze d 'er eigen in een ond veranderd en was bie Bramtje op de visbak komen zitten.
Mao intussen, Bramtje zat er toch maa mee!
2. Ut spookverhaal zoaddat ieronder wor beschreven is vasself jaoren gelejen gebeurd. De mensen uut die daogen geloofden nog an toveren en zwarte kunste of andere onverklaarbaore diengen.
't Was overs geweten da d 'ouwe Siene Bartels mee den duuvel omgong en de zwarte kunste kon. Siene was een eel oud versleten wuuf, krom van de rimmetiek, slordig en vuul in d 'er doen en laten en afzichtelik van gezicht, mee een afangende neuze, wieuutstaonde flaporen en bovendien rooi aar (rood haar).
De kinders in de buurte gongen ard op de loop asse in d 'er deure kwam staon. Ze weunden op de Ponte Avancée, dad is een klein gehuchtje onder Izendieke, in een klein bouwvallig uusje benejen an den diek van 't riviertje de Passegeule, in de volksmond beter bekend as de Lieje.
Ut dak van d 'er uusje was mee riet gedekt zoas dad ie overs in de contrie-e gedaon wier. Daa
stongen ier op de Ponte Avancée nog een tiental ouwe kotjes die allemao beweund waoren deur èrme boerenèrreb-eiers.
In de lange winteravenden kwamen ze, d 'ene kée bie den enen en dan weer e-kée bie den anderen en vertelden dan udder belevenissen van den dag, maa 't liefste nog over spookgeschiedenissen die ze zellev aaden meegemaokt of van derden ghoort aaden.
Peet Dalle vertelden dattie gisternavend een bitje laote was tuusgekommen en datter toen een grote zwarte katte vô z 'n deure zat en dad eelemaa nie vertrouwden. De schrik sloeg in m 'n benen zei-tie wan ik docht dadelik an Siene Bartels, wan die alleene kan d 'er eigen in een katte veranderen. Wudder moeten dà nie preberen wan dà gaa toch nie. 'K ein toen die katte -zeit-ie - mee m 'n klompe een eel arte schop tegen z 'n kop gegeven; ie vloog wè drie meter verre tegen een outen schut, maa 'k bin toen gauwe in uus gegaon en de deure gegrendeld, wan wan ik docht wie weet watter nog gebeurd!
Den anderen dag was 't duudelik dattie katte Siene Bartels was gewist. Ze stoeng toen in der deurgat mee d 'er oofd eelemaol in de windsels en een eele dikke kaoke. Ik zei toen tegen eur: wad ister noe an d 'and en toen zei se dasse zovée tanpiene ao. Maor ik zei: zou het somtemet nie kunnen zien da je gisternavend toen je je 'n eigen in een zwarte katte veranderd ao kik j 'een bitje t 'ard tegen je 'n oofd geschopt ein. Mao Siene gaf dao geen antwoord op en gong gauwe in uus.
Peet was nauweliks mee z 'n vertellingen klaa of daar oorden ze buuten op den diek een vreselik lawaai. D 'Eene keer wier d 'er gebruld as een beer, dan wee gebalkt as een ezel of dan wee geblaft as een ond. Der dierfter gineen gaan kieken wattet was, mao omdat dà leven bleef annouwen besloten ze samne naa buuten te gaon.
Peet Dalle nam een grote dikke knippel mee; je kan nooit weten!
Mao wasse daa zagen is mee gin penne te beschriven. Ze kregen d 'er aast de stuupen van op t 'lief. 't Was zoiets as een voorwereldlik dier. Zo groot as een ponny-tje en z 'n stèrt was 2 meter lank.
Piet Najaart, die ter een bitje te dichte bie kwam kreeg een arte slag van die stèrt, dattie als over kop den diek afrolden.
Het beest aa 4 dikke pôten en een ronde kop mee twee lange orens en astie niesten dan sprong der vier uut z 'n neuze.
't Kon sprongen maken van wè twee meter ooge. Ze zeijen onder mekaore: Dà kan nie anders of Siene Bartels eit eur in die beeste veranderd. Peet Dalle wou mee z 'n stok op z 'n rikke slaan, maa in plaatse van em te raken sloeg tie die beeste glad in tweeën en de voorste elft liep d 'eene kant weg en d 'andere elft in tegenovergestelde richting net zoverre toe damme niks mee zagen!
Me wieren allemao mee stomeid geslogen en bestierven 't aast van bangigheid. Peet Dalle zei: laat ons na Siene der uus gaan en verantwoording eisen.
Maa toen z 'an Siene d 'er uus kwamen lag z 'in bedde en was de deure gegrendeld zodasse nie binnen kosten kommen. Peet Dalle zei: eergisternavend ei je j 'en eigen in een zwarte katte veranderd en vanavend in een vreemde beeste. J 'ei d ons allemaa de stuupen op 't lief gejaagd dà moe noe maar is e-kée gedaon zien oor.
Maa Siene riep vanuut d 'er bedde trug dasse nieverans van wiste.
Ja, dad antwoord èmme wè verwacht, maa à je nie open doet steken wudder je boeltje in brand en dan oor je levend verbrand, dà zà zeker beter zien.
Siene riep trug à je dà durven doen dan zitten judder mèr allemaa bie de veldwachter in 't kot wan brandstichtinge is bie de wet verbojen en waarachtig dà sloeg in.
Wan Sies Verstraete zei daarop tegen d 'andere: je dienkt toch zeker nie dak vô dà smerige ouwe wuuf ook nog in den bak wi gaan zitten! En bovendien amme 't uusje in brand steken dan verandert Siene d 'er eigen in een muus of een ratte en dan emme z 'op die maniere nog nie te pakken.
Jao, dao mosten d 'andere toch ook geliek in geven, zo dan ze 't uusje nie in brand gestoken èn, mao mee de waarschouwinge an Siene dattet de leste keer most zien dà ze d 'er eigen mee de zwarte kunste opield want dad ander d 'er uusje d 'er toch an zou gaan.
Onderwerp
SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.
SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.
SINSAG 0608 - Andere Begegnungen mit Hexentieren.
SINSAG 0608 - Andere Begegnungen mit Hexentieren.
Beschrijving
Beschrijving uiterlijk van heks; nadat zwarte kat is geschopt blijkt heks gewond te zijn; beschrijving dier dat verschijnt na vertellen verhaal over heks.
Bron
Collectie De Vries, verslag 58, verhaal 2 (Archief Meertens Instituut)
Naam Overig in Tekst
Siene Bartels
Siene Bartels
Naam Locatie in Tekst
Ponte Avancée
Ponte Avancée
Izendieke
Izendieke
Plaats van Handelen
IJzendijke
IJzendijke