Hoofdtekst
SPOOKGESCHIEDENISSEN RONDOM IJZENDIJKE.
't Is ier in Izendieke algemeen bekend dat de spookgeschiedenis zo as die ier verteld oort, vroeger, meschien wel onderd jaar gelejen werkelik gebeurd moe zien. De meeste mensen in die dagen konnen nie lezen of schrieven en waren dabie nog vee biegelovig ook en je kon ze dadeu van alles wies maken. In Izendieke in een onbeduijd achterstraatje de Doddenoek genoemd, weunden toen Griete vandeWalle, daa wier van gezeid dà z 'een toverhekse was en mee de zwarte kunste kon omgaan. En à je de beschrievinge van eur persoon oort dan moe je dad aast vanzelf geloven. Ze was maa klein van stik, eel oud, ze liep een bitje voorovergebogen en mee een stokje. Z 'aad een grote kromme neuze, een oog vooroofd en een paar uutstekende pèretanden (paardetanden).
Ze was vee eenzelvig en gong weinig mee te buren om, maa je most oppassen en ze nie te naa kommen wan dan kon ze j 'uutschellen as een viswuuf.
Ze was doodèrm en gong ielke weke bie de boeren in den omtrek wad eten schooien, maa erg betrouwbaar was z 'ook nie, wan à z 'ier of daa wà kon te pakken kriegen wa 't eure nie was, dan stak ze 't stiekum onder d 'er schorte; want iets van een ander stelen was bie eur geen kwaad. Bie boer Wijffels, die an de Lieje watergank weunden kwam z 'ook elke weke schooien maa op e-kée wier ze mee een grote schrobberinge van 't of (Hof) gejaagd omda ze verdocht wier van een nist boele-eiers (eendeneieren) van onder d 'aage te èn meegenomen, die nog uutgebroeid mosten ooren. Maa boer Wijffels aa laoter vee spiet gad, dattie ze weggejaagd eit wan Griete vandeWalle eit davô wrake genomen en mee de zwarte kunste 't eele of betoverd.
Dà begost zo bie 't kèrnen (karnen). Vroeger wier dà nog mee d 'and gedaan. De melk wier in een grote tobbe gegoten, waa bovenop een wringel gemaakt was. Deu die wringel altied maa een en weer te douwen gong de melk in de tobbe toet beuter klonteren, maa daa was toch altied een groot ure mee gemoeid. Ze waren al een uur of viere an 't kernen maa de melk wou maa nie klonteren en dadeu begost de boer achterdocht te kriegen. Was 't noe nog maa tot verdienkinge gebleven, maa saves wier het vastigheid deu het volgende dà gebeurden.
De boer was gewend om de beesten in de stal vô de nacht nog een immer drienken te geven mee water uut de pompe. Maa die gieng toen erg stug en moeilik; ie docht datter wad aan de pompe kapot was, maa deu nog een fosse zwaai an de pompzwiengel schoot die inees deu, maa in plaatse van water te geven kwam der toe z 'n verbazinge een witte kakelenden oender (kip) uut en die liep kakelend et eele erf rond en allemaa eiers leggende. Maa die vielen aast allemaa kapot of gekneusd op den arden grond. De boer was van angst en schrik der elemaa beteuterd van en begon luudkeels om ulp te roepen.
In den uuze (in huis) aaden z 'allemaa z 'n angstgeroep ghoord en ze kwamen dadelik naa buuten. De bezinne (bazin), de meid, twee sterke en flinke boerenzeuns en de knecht, maa ze gongen gauwe trug wan ze wieren deur onzichtbare anden volop mee d 'eiers die op 't erf lagen bekogeld zoda z 'allemaa van onder toet boven onder d 'eierstruuf zaten.
Iedereen was danig verschrokken en ze zaten van angst te bibberen en ze zeijen tegen mekaore wad of ze daa noe tegen konnen doen.
Den een zei: laat ons snachs om beurten de wacht ouwen, die kan dan waarschouwen aster vèder wà gebeurd. Nee-e zei weer een ander laat ons de massesées (marechaussée) der van in kennis stellen en dà vonden z 'allemaa goed. Die èn dan ook vee nachten de wacht ghouwen, maa toen gebeurden d 'er niks.
Ze dochten dat die toverië noe voorgoed over was maa dà was nie goed gedocht, wan een eelen tied later gebeurden d 'er het volgende:
Op een nacht toen de deuren toch goed op 't slot of gegrendeld waren wieren die mee vee leven en lawaai allemaal opengesmeten, zelfs de grote wieje en ooge mendeure bleek smorges open te staan. Ook de deure van 't verkeskot, die toch stevig gegrendeld was stong open en twee grote slachtripe verkes waoren naa buuten gekommen en liepen knorrend en wroetend in den groentenof en aaden biekans alle koolen opgevreten of angevreten. As dà nie was om razend t 'ooren wà dan wè?
Griete vandeWalle noe ier en gunter en overa, want die was van alles de schuld. De paster zei das z 'ielken avend een ure lank mosten bidden om van die plage verlost t 'ooren; dad ein z 'ook gedaan, maa 't ei nie gholpen.
't Was nie overa bekend dad allene de Paters uut Eekloo de zwarte kunste kosten bezweren en dà wisten ze op 't of van boer Wijffels ook nie. Maar een eelen ouwen boer die op 't Mollekot weunden, das een gehucht dà bie Isendieke oort, die wist dà wè en toen ie van die toveriën op 't of van boer Wijffels oorden is tie naar udder toegekommen en de raad gegeven e-ké naa de Paters in Eekloo te gaan en daa gezeid watter bie em alles was voorgevallen.
Een van die Paters is toen mee em mee gekommen en eit onder 't uutspreken van bezwerings femules (formules) en nog vee meer andere ceremonies boven iedere deure een ouwe versleten oefiezer ghangen en dad ei waarachtig gholpen wan nadien ister nooit iets van betoveringe mee voorgevallen. Griete vandeWalle is zowa dezelfde tied gestorven en ister dadeu vasself onder Isendieke nooit mee sprake gewist van betoveringe ier of daa.
't Is ier in Izendieke algemeen bekend dat de spookgeschiedenis zo as die ier verteld oort, vroeger, meschien wel onderd jaar gelejen werkelik gebeurd moe zien. De meeste mensen in die dagen konnen nie lezen of schrieven en waren dabie nog vee biegelovig ook en je kon ze dadeu van alles wies maken. In Izendieke in een onbeduijd achterstraatje de Doddenoek genoemd, weunden toen Griete vandeWalle, daa wier van gezeid dà z 'een toverhekse was en mee de zwarte kunste kon omgaan. En à je de beschrievinge van eur persoon oort dan moe je dad aast vanzelf geloven. Ze was maa klein van stik, eel oud, ze liep een bitje voorovergebogen en mee een stokje. Z 'aad een grote kromme neuze, een oog vooroofd en een paar uutstekende pèretanden (paardetanden).
Ze was vee eenzelvig en gong weinig mee te buren om, maa je most oppassen en ze nie te naa kommen wan dan kon ze j 'uutschellen as een viswuuf.
Ze was doodèrm en gong ielke weke bie de boeren in den omtrek wad eten schooien, maa erg betrouwbaar was z 'ook nie, wan à z 'ier of daa wà kon te pakken kriegen wa 't eure nie was, dan stak ze 't stiekum onder d 'er schorte; want iets van een ander stelen was bie eur geen kwaad. Bie boer Wijffels, die an de Lieje watergank weunden kwam z 'ook elke weke schooien maa op e-kée wier ze mee een grote schrobberinge van 't of (Hof) gejaagd omda ze verdocht wier van een nist boele-eiers (eendeneieren) van onder d 'aage te èn meegenomen, die nog uutgebroeid mosten ooren. Maa boer Wijffels aa laoter vee spiet gad, dattie ze weggejaagd eit wan Griete vandeWalle eit davô wrake genomen en mee de zwarte kunste 't eele of betoverd.
Dà begost zo bie 't kèrnen (karnen). Vroeger wier dà nog mee d 'and gedaan. De melk wier in een grote tobbe gegoten, waa bovenop een wringel gemaakt was. Deu die wringel altied maa een en weer te douwen gong de melk in de tobbe toet beuter klonteren, maa daa was toch altied een groot ure mee gemoeid. Ze waren al een uur of viere an 't kernen maa de melk wou maa nie klonteren en dadeu begost de boer achterdocht te kriegen. Was 't noe nog maa tot verdienkinge gebleven, maa saves wier het vastigheid deu het volgende dà gebeurden.
De boer was gewend om de beesten in de stal vô de nacht nog een immer drienken te geven mee water uut de pompe. Maa die gieng toen erg stug en moeilik; ie docht datter wad aan de pompe kapot was, maa deu nog een fosse zwaai an de pompzwiengel schoot die inees deu, maa in plaatse van water te geven kwam der toe z 'n verbazinge een witte kakelenden oender (kip) uut en die liep kakelend et eele erf rond en allemaa eiers leggende. Maa die vielen aast allemaa kapot of gekneusd op den arden grond. De boer was van angst en schrik der elemaa beteuterd van en begon luudkeels om ulp te roepen.
In den uuze (in huis) aaden z 'allemaa z 'n angstgeroep ghoord en ze kwamen dadelik naa buuten. De bezinne (bazin), de meid, twee sterke en flinke boerenzeuns en de knecht, maa ze gongen gauwe trug wan ze wieren deur onzichtbare anden volop mee d 'eiers die op 't erf lagen bekogeld zoda z 'allemaa van onder toet boven onder d 'eierstruuf zaten.
Iedereen was danig verschrokken en ze zaten van angst te bibberen en ze zeijen tegen mekaore wad of ze daa noe tegen konnen doen.
Den een zei: laat ons snachs om beurten de wacht ouwen, die kan dan waarschouwen aster vèder wà gebeurd. Nee-e zei weer een ander laat ons de massesées (marechaussée) der van in kennis stellen en dà vonden z 'allemaa goed. Die èn dan ook vee nachten de wacht ghouwen, maa toen gebeurden d 'er niks.
Ze dochten dat die toverië noe voorgoed over was maa dà was nie goed gedocht, wan een eelen tied later gebeurden d 'er het volgende:
Op een nacht toen de deuren toch goed op 't slot of gegrendeld waren wieren die mee vee leven en lawaai allemaal opengesmeten, zelfs de grote wieje en ooge mendeure bleek smorges open te staan. Ook de deure van 't verkeskot, die toch stevig gegrendeld was stong open en twee grote slachtripe verkes waoren naa buuten gekommen en liepen knorrend en wroetend in den groentenof en aaden biekans alle koolen opgevreten of angevreten. As dà nie was om razend t 'ooren wà dan wè?
Griete vandeWalle noe ier en gunter en overa, want die was van alles de schuld. De paster zei das z 'ielken avend een ure lank mosten bidden om van die plage verlost t 'ooren; dad ein z 'ook gedaan, maa 't ei nie gholpen.
't Was nie overa bekend dad allene de Paters uut Eekloo de zwarte kunste kosten bezweren en dà wisten ze op 't of van boer Wijffels ook nie. Maar een eelen ouwen boer die op 't Mollekot weunden, das een gehucht dà bie Isendieke oort, die wist dà wè en toen ie van die toveriën op 't of van boer Wijffels oorden is tie naar udder toegekommen en de raad gegeven e-ké naa de Paters in Eekloo te gaan en daa gezeid watter bie em alles was voorgevallen.
Een van die Paters is toen mee em mee gekommen en eit onder 't uutspreken van bezwerings femules (formules) en nog vee meer andere ceremonies boven iedere deure een ouwe versleten oefiezer ghangen en dad ei waarachtig gholpen wan nadien ister nooit iets van betoveringe mee voorgevallen. Griete vandeWalle is zowa dezelfde tied gestorven en ister dadeu vasself onder Isendieke nooit mee sprake gewist van betoveringe ier of daa.
Onderwerp
SINSAG 0608 - Andere Begegnungen mit Hexentieren.
SINSAG 0608 - Andere Begegnungen mit Hexentieren.
SINSAG 0533 - Butterhexe
SINSAG 0533 - Butterhexe
SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste
SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste
TM 3104 - Duivelsdrek als afweer
TM 3104 - Duivelsdrek als afweer
Beschrijving
Uit wraak betovert heks de karn, laat uit waterpomp kip komen die eieren legt waarmee de huisgenoten worden bekogeld, 's nachts gaan deuren van stallen vanzelf open; bidden door bewoners helpt niet; stoppen van betovering na uitspreken van bezweringsformule door paters en ophangen hoefijzer.
Bron
Collectie De Vries, verslag 58, verhaal 4 (Archief Meertens Instituut)
Naam Overig in Tekst
Doddenoek
Doddenoek
Griete van de Walle
Griete van de Walle
Wijffels
Wijffels
Naam Locatie in Tekst
Izendieke
Izendieke
Eeklo
Eeklo
Plaats van Handelen
IJzendijke
IJzendijke