ENGELS003103 - Heksen

Heksen:
In het gehucht Heuvelhoek woonde vroeger een gezin, waarvan de vrouw, “Bèèrke’s Gört”, vrij algemeen door iedereen voor heks werd uitgemaakt. Zelfs de schoolkinderen zongen: “Bèèrke’s Gört, det ès ’n heks/Die kalt Wies (een buurvrouw) hieël van ueren tekst!”
In een gezin in deze buurt sukkelde men jaren achtereen met de pas geboren kinderen. Men kreeg de indruk, dat hier een kwade hand in het spel was, en ging ten einde raad op advies bij een pater. Deze gaf na onderzoek de raad, een bepaald gebed te bidden. Als het kindje gebaad werd, zou er een vrouw binnenkomen, die voor zou geven, naar het kindje te komen kijken. Dat zou dan de heks in eigen persoon zijn! Inderdaad kwam “Bèèrke’s Gört”. Nu wist men, met wie men te doen had. Toen men het hoofdkussentje open maakte, vond men daarin een nog niet volmaakte verenkrans!
“Groene’s Naad” vertelde, dat, “Bèèrke’s Gört” vrij geregeld ook bij hem thuis kwam. Zijn kinderen praatten eens hun mond voorbij, en zeiden: “Gört, ze zeggen allemaal, dat jij een heks bent!” Man en vrouw zaten erg verlegen met het geval. Gört zei: “Ik ben net zomin een heks als jullie moeder!”
Een paar weken later zag Naad op een zondag Gört, die haar man achterna liep, die naar de kerk was. Ze riep op Naad: “Dao heet miene mins per abuus mien bukske mèt nao de kèrrek! As hè dao oet leust, kumpt ’t neet good oet! Dan bèn ich mien maocht kwiet!”
Hij had dus haar toverboekje mee!

Verslag 55, Omzetting uit de Ned. taal in dialect van Helden, van de verhalen, ... onder no. L291-31. Helden, 10-12-1969
“Bèèrkes Gört” oet ten Heuvelhook woord vreuger hei in Heldjen door idderein vör heks oetgemakt. De kinjer op te sjtraot zongen al “Bèèrkes Gört, det ès ’n heks. Die kalt Wies hieël van euren tekst.”
Bei ’n femilie in eur nabber sugkelde me al jaore mèt te pasgebore kinjer. Dao mos wél ’n kwao hangk sjöldj an zien. Van d’n ermen daag gong me öm raod bei enne pater. Dè kwaam de zaak ongerzeuke. Ze kregen de raod, ’n bepaold gebed te blieven bèèë. As ’t kiendje sjmerges gewaosse gong wère, zoo d’r ’n vrouw an de deur kome, die nao ’t klein zoo wille kieke. Dét zoo dan de heks in eige persoeën zien. Werkelik kwaam d’r ’n vrouw, en dét waas “Bèèrkes Gört”. Nou woos me, woe me mèt te doon hei.
Wie me veurzeechtigheidshalve ’t kopkeuske van ’t kinjerbèdje ope makde, vong me dao eine vèrekrans. Gelökkig nag neet aafgewèrkt.
“Groene Naad” vertèlde, dét Gört aug dök bei öm over de floer kwaam. Zien kinjer, die op te sjtraot al ein en anger opvonge, kalden eure mongk vörbei, en vroge: “Gört, ze zegken allemaol, des toe ’n heks bès?” Naad en zien vrouw sjtongen dao gek bei te kieke. Gört leet ’t zich neet erg aan gaon, en zaoch: “Ich bèn nét zo min ’n heks, as eur eige mooder.”
e Paar weke later zaag Naad, s’zonnigs, wie e nao de kèrk gong, Gört veurbei sjeten, öm eure mins in te hale. Ze reep op Naad: “Dao heet dè van mich bei vergèèt mien bukske mèt nao de kèrk. As ’n dao oet leust, kumt ’t neet good oet. Dan bèn ich mien maocht kwiet.”
Hè hei Gört zien touverbukske bei zich.

TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek    TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek   

TM 3117 - De kwade hand (het boze oog)    TM 3117 - De kwade hand (het boze oog)   

TM 3109 - Heksenkrans in kussen    TM 3109 - Heksenkrans in kussen   

Hoe bekend wordt wie betovering veroorzaakt, vinden van verenkrans, heks heeft toverboekje.

Collectie Engels, verslag 31, verhaal 3 (Archief Meertens Instituut)

Bèèrke’s Gört    Bèèrke’s Gört   

Groene’s Naad    Groene’s Naad   

Heuvelhoek    Heuvelhoek   

Heuvelhoek    Heuvelhoek   

Panningen    Panningen