TINNEV197

183.
Bart van Bindsbergen.
Daor weuren is twee jonge keals en die hadde vri'jwillig getekend veur den diens. Dat vonne ze zo moai, die diens. Dat harre ze al is afgeloerd en gedaon. En zi'j harre mao veur zes jaor getekend. Zi'j harre der al een jaor opzitte; en die jonges die kenne mekaar goed. Toe was tén ene scharpschutter geworre; dén kon zo schiete. En dén andere die was tamboer geworre. Ze wazzen is met mekaar aan 't praote gekòmme. Toe harre gezeid: "Hoe steet ow aan?" "Now", har den andere gezeid, "ik wol dak 't mao noait gedaon had". "'t Geet ow krek as mien. Ik heb te toch goddome zo de pes aan. O, ik krieg te toch zon hèvigen hèkel aan. A we is wegliepe?" "Weglope, weglope. Dat nume ze dissetere. Dan buj nie völ meer weerd". "Wat kan mien dat schèle", zeit ten andere, "ik blief hier ok niet. Laow mao een kier gaon". "A gi'j gaot, gao ik ook. Laowe mor afsprèke. Lao we dan margenaovend 't hekke mor oaver gaon. Wi'j zitte toch kot aan de andere grens; dan gaowe daor de bossen ien, en dan zöwwe ons wel redde". "Jao, laowe dat mao doen".
Den anderen aovend, toe alles röstig is, de koppe bi'j mekaar. "Now moj 't geweer metnemme, da we is wild könne schiete". En dat de hekkes oaver en de tussenuut; de bossen ien; en mao gelope, en mao gelope, net zo lang asse mao lope konne. Net zo lang tot ze zeie: "Wet ie wat? 't Is hier moai. Laowe hier mao gaon slaope." Zi'j harre de lange jasse bi'j zich gehad; en daor gaon ze slaope. Enkeltied wazze ze ien slaop gevalle van mujigheid. En toe ze wakker wiere zat de zon al aan den hemel. "Ja, daor stao we now. En now?" "Ik hét taor een stuk eerappels zien staon van een boer. Mao gi'j daor medeen een betje eerappels halen en dan gao ik een paar kniene schiete". Ja, dat gete aan, hè. Ze harre nog een pötje bi'j zich gehad. Jan geet een paar eerpele hale en Piet geet op jach.
Jan mik taor een vuurke zo goed en zo kwaod 't kan. Hi'j het nog zon pan waor te eerpele ien kan kòke; dat mikte veur mekaar en zette drop. En toete die èèrpele dan gescheld het, dute ze ien de pot, en daor gete bi'jzitte met 't piepken aan. Daor zitte te roke. Toe denkte: "Now worre ze wel gaar." Mao toe zitte daor zo, nempte den dekkel van de pot af en pik taor is mette vörk ien. "O", denkte, "ze schieten al op". Toe kiekte, toe steet taor zon klein kealtje bi'j um, met zon baard. Toe zeite: "Dag Jan". Toe zeit Jan: "Hoe kent gi'j mien?" "O", zeie, "wi'j kennen hier alles. Wi'j wisten al a gillie hier ien den bos wazze. Ik zin van de kabouters. En wi'j zitte gund ien de grond ien een moai kasteel". "Zo", zei Jan, "daor hek noait van geheurd". "Jaowel, wi'j zun met een helen groten trop. Jan, krieg ik zo medeen een piepertje van ow?" "Now", zeit Jan, "dat kan wel; dat köj wel kriege". Jan die probiert 't nog is een keer, en nimp ter den dekkel af. "Nee", zeite, "now moj der nog niet aankomme, want zi'j zun völ te heit". Net zo lang. "Now", zei Jan, "den dekkel der efkes afdoen. Now pik ter mor een". Toe krig hi'j de vörk, en stik taor een piepertje aan. Toe zeit Jan: "Mao was tat tan?" Toe zeite kabouter: "Dat zun mien kammeröödjes; die motten ook een piepertje hemme". "Jao mao", zeit Jan, "zovöl hek ter gaar niet". "O", zeite, "en daor komme die kealtjes aan." "Jan, mien ook een piepertje. Jan, mien ook een piepertje". Jao, Jan was zon goedbloed, dén kon gin... Net zo lang, hi'j hette gin meer.
Toe kömp Piet tuus. Toe zeite: "Hei gin eerpele gekòòk?" "Jaowel", zeie, "mao dat zak ow vetelle. Hier zitte van die kabouters; en daor kwamme der een hele zwarm, en die hemme mien net zo lang ligge zanike. En toe ze der allemaol één harre toe weure ze op". "Ik heb een paar kniene geschote; dan mowwe die mao braoie. Nee, dat liek mien niks. Dan blief ik marrege tuus èpels kòke". "Jao", zei Jan, "das goed. Dan zal ik wel een haas gaon schiete".
Den anderen dag toe blif Piet bi'j 't pötje. Dén moes toe eerpele kòke. Hi'j schelt ook eerpele, en dén duut ze ien 't pötje, en toe 't tied is zette ze op. En Jan was 't bos ien met 't geweer. Toe hette ze gaar, en toe kòmme die kealtjes taor weer aan. Eerst één. Toe zeite: "Dag Piet". "Wat moj hemme? Wat mo gi'j?" zeit Piet zo vreg. "Och Piet", zeie, "wi'j wolle zo graag een piepertje". "Niks! Gi'j krieg gin piepertjes. Gister hei ze allemaol opgeëte; dat doek niet meer. Gillie vrète de heleboel lèèg". "0 Pietje". Toch kòmme de weer een helen trop aan. "Piepertje, piepertje". ,Niks van dat", zei Piet. Mao hi'j duut den dekkel van de pot, en toe zitte ze um met de vingers ien de pot. Toe sleette met een stok en sleet ter één hèvig oaver de vingers. Hi'j krijst 't hele bos bi'j mekaar. En ien een, twee zun ze allemaol vetrokke. "Dat zal ow duur kòmme te staon", had de leste gezeid. "Dat zal ow duur kòmme te staon, Piet". "Jao", had Piet gezeid, "aj mao weer hier kòmp".
En toe kömp Jan tuus. Toe zeite: ,Hoe het 't ow gegaon?" "Jao", zeite, "ik het te piepertjes nog. Zi'j wòlle de mien aankòmme, mor ik het ter één een goeie tik gegeve". "Jao", zei Jan, "dat wet ik niet of tat wel goed is". "Dat kan mien niet schèle; ak wat kòòk, dan blieve ze de mien vanaf".
Z'j hemme daor nog een hot gehuus, mao zi'j hemme daor gaar gin las meer van. Toe zeit Jan: "Ik wol toch wel is op jach gaon en zien toch is waor die kealtjes zich opholde. Zi'j wette da wi'j hier zun, en ik gleuf almelève da ze ons beloere". "O", zei Piet, "dat gleuf ik niet". Afijn, zi'j trokken 't bos ien. En toe kòmme ze op zon heuvelachtige plaats. Toe zeite: "Gund löp ter één. Gund löp ter één met zon baard". En dén gaon ze nao, en toe zun zum kwiet. Toe denkte: "Daor motte örgend zitte". En toe komme ze bi'j een put. Een put zo efkes boave de grond. En daor hange bekskes ien, één nor ondere en éen nao boave. "Hier is van ze lève nog gin mins gewes. Daor ien de grond daor wone die. Dat mowwe wette". ,Ja", zeit Jan, "hoe kom ie daor ien?" "Mao daor mowwe toch ien. Laowe lotte trekke". Ja. Höltjes gemaak. Wie 't langste hét mot trien. Jan trek 't langste lot. Jan mot trien. "Gao mao ien een bekske zitte, dan laot ik ow zakke". Jan geet ien 't bekske zitte, en Piet hult 't zo vas dat 't niet te had zak. Mao op ene kier isse te zwaor. Toe vilt Jan deur 't touw. Hi'j vilt onder ien de put. Moai de but gekneus. En daor kòmme de kabouters heer; en daor kòmme ze aan. "Ho, 't is Jan. 't Is Jan. Ho, arme beste Jan." En daor moes de koning bi'j kòmme van de kabouters. "Is tat de goeie Jan, die ollie wat te ète hét gegeve?" "Jao, dat is Jan". "Breng um gauw nao den dokter toe". Dat ware jao hèvige dokters, die kabouters. En die mieke Jan daor weer helemaol klaor, wao. En toe was Jan dan weer goed ien odder, en toe moesse bi'j de koning kòmme. Hi'j kreeg van alles. "Mao Jan", zeie, "now mok ow is wat vetelle. Veur aj weer nao de minse gaot, moj mien helpe. Gi'j zölt wel niet wette, dat köj ook niet wette, mao hier zit een jong prinsesje opgesloate. Die is hier iengetoverd deur een hele slechte heks, een toverheks. En die kan hier niet uutkòmme of zi'j mot velos worre deur een mins van de aarde". "Mm", zei Jan, "mao wat zit taor allemaol aan vas?" "Now", zeie, "'t is een heel geveurlijk wark. Zij wödt bewaak deur een groten draak". "Now", zei Jan. "Ja", zeite "'t mot van me lève iemand gepròbbierd hemme, mao die is ter met umgekomme". "Now", zeit Jan, "at tat zo is tat hier een arm kind gevange zit, een deantje van veertien jaor, dan waog ik tat. Dat waog ik tròp". "Jao, 't is een jonge prinses, en de koningin die schreit nog hele daag oaver eur dochtertje. En now zòk zo graag toor nog aan metwarke dawwe die moeder dat dochtertje weer konne geve". "Koning", zeie, "ik zal alles doen wak kan. Brenk mien de mao nao toe". Toe zeite: "Laowe dan now mao gaon, want de draak is now niet binne. Dén kump 't aoves altied tuus. Atte van de jach kump, dan kumpe tuus. En dén draak duut dat prinsesje niks, mao anders mikte ow allemaol dood. Hi'j is veschrikkelijk stark". Toe brenktum nao dat kamertje toe, en daor zit een moai prinsesje te schreie met een zakdoek veur de oge. En de kabouter zei: "Schrei mao niet; schrei mao niet; wi'j zuke wel een helper veur ow". En Jan krieg taor zon medelij met. Toe zeit de kabouter: "Moj mòs heure was ze ow vetelle". Toe zei ze: "Hier hink niks as een groot zwaard; een heel groot scharp zwaard. En dat hink ien die kamer. En daor moj ow met vededige. En aj dat redt dan bin ik vri'j, mao aj 't niet redt, dan ziej onherroepelijk de dood veur de oge". "Dat probier ik. Dat doe 'k. Wanneer kömp dén draak?" 's Aoves kwam dén altied tuus en dan ginge daor ligge slaope. "Now", zei Jan, "ik gaoi ien die kamer. Moj dén wat te éte geve?" "Ja. Een groten bak vol. En dan leite nog wel is de kop op mien schoot. En dan moj probiere um um dan te oavervalle".
Dén draak kump. En een lawaai, en alles had gedaverd, en een groot monster, en een hele grote zwaore lange stat. En dén kump trien. "Minsevleis", ruupte, "minsevleis". Dén kan ook praote natuurlijk. "Minsevleis". "Nee, das niks gewes. Och kòm mao hier." Ha ze moai met um gepraot. Net zo lang: zi'j krieg um kalm, en hi'j leit de kop op heur slip. Mor hi'j leit um zo dat Jan houwe kan. En hi'j kömp met tat grote zwaard en huwt den draak ien ene slag de kop af. En hi'j griep de prinses en zeit: "Gauw, kòm; hi'j sleet ow met de stat dood". Gauw nao de andere kamer. Zo, net zo lang bis at de draak kepot was. En daor kwamme de kabouters hen. En de prinses op de scholders, en Jan op de scholders, en daor ging 't nao de troon van de kabouterkoning. Toe mozze de dalijk een groten trop nor 't paleis van de koning en zegge dat 's konings dochter bevri'jd was. De koning wis dat daor dwerge zatte. En die harre toch zon ellendige schik gehad, wor. En de koningin was toch zo gelukkig gewes. En marrege kwam de prinses tuus. En dan wolle ze tapijte helemaol ien de opri'jlaan legge, en dan zòlle ze kòmme en de tapijte zòlle deur de loch vliege, zo zolle ze op de pèèd komme. Dat had dén kabouter gezeid. Dat harre ze gedaon. Ze harre de tapijte deur de laan geleid en toe met alle dwerge geprobierd um de koningsdochter nao boave te kriege, en Jan nao boave te kriege. En toe har de een witte schummel gestaon, en daor harre ze allebei op gaon zitte, en toe was te gegaon, en de kabouters achternao. En ien de opri'jlaan har 't pead zo had gelope dat de tapijte boave deur de beum harre gevlòge. En toe was ze ien de arme van eur moeder gevalle. En toe harre ze een grote brief gestuurd aan die heks; ze mos op 't fees kòmme, dan zolle ze eur alles wel vegeve. En toe kwam die heks op 't fees en toe liete ze die heks danse ien glööiende schoen bis as ze dood was. En toe zin ze later getrouwd en toe hemme ze nog lang en gelukkig gelèèf.
Bron: Willem Hendriksen

AT 0301A - Quest for a Vanished Princess    AT 0301A - Quest for a Vanished Princess   

ATU 0301 - The Three Stolen Princesses.    ATU 0301 - The Three Stolen Princesses.   

Jan en Piet deserteren, trekken de bossen in, stelen aardappels en terwijl Piet op jacht is, kookt Jan de aardappels en krijgt bezoek van een kabouter, die om een aardappel schooit. Als Jan die geeft, komen er nog veel meer schooiende kabouters en alle aardappels gaan op. Piet is boos en kookt de dag erop de aardappels, terwijl Jan gaat jagen. Weer komt de kabouter, maar Piet geeft niks en als ze brutaal zelf willen pakken, geeft hij er één een flinke stokslag. Nu hebben ze aardappels te eten. Na een tijd trekken ze verder, zien in het bos een kabouter en komen bij een diepe put, trekken lootje en Jan daalt af in een bakje aan een touw, dat Piet laat glippen. Jan valt, wordt opgelapt door de kabouterdokter en bij de koning gebracht, die hem vertelt van een door een heks daar opgesloten prinses, bewaakt door een draak. Jan wordt gewezen op een aan de muur hangend zwaard, waarmee hij de mensenvlees ruikende draak doodt. Op een witte schimmel en over een laan van tapijten komen Jan en de prinses boven, waar ze trouwen. De op het feest genodigde heks wordt gedwongen op gloeiende schoenen te dansen tot ze dood is.

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.144-146.

Onder de Beeldknop van TINNEV192 bevindt zich een foto van Bart van Bindsbergen

Quest for a Vanished Princess

Jan    Jan   

Piet    Piet   

2013-03-01 14:46:20