Hoofdtekst
188.
Bart van Bindsbergen
De was is een man, en dat was een heel raar pesoon. De kon um gin mins bang make, en hi'j was nörgend bang veur. Atte wat zag dan zeie altied mao: "Daor kan 'k niet oaver griezele". Op een oavend ien den duustere toe kömpe daor iemand tege. Toe kiekte zo en zeit: "'t Is net of tén pèèdsvuut het. Wat kan 't ook dondere; ik kan toch nörgend bang veur worre". Toe zeit ten keal: "Gaor is met mien met; ik wet een moaie veurstelling". "O, 't is al zo laat". "Dat hindert niks. Gao met". "'t Is wel een betje duuster." "Dat hindert niks. Gao mao met". 't Bos ien. Toe komme ze daor op zon ope plaats en daor zitte allemaol van die zwatte. Toe zeite: "Dat zin kammerööi van mien". "0. Wat motte die dan doen?" "Die geven een veurstelling". En die weuren daor; en de kwamme weer zwatte; daor weure ze met aan 't ophange. Toe zeite: "Woj daor niet bang veur?" "Och", zeite, "nee, nee. Daor wor ik nie bang veur". Toe zeite: "Dan kan ik niet völ met ow doen". Afijn. De keal dén geet wiejer. Mor hi'j kömp aan een harbarg en daor bestelte een kom koffie, en toe zutte daor minse, en die zegge: "'t Is toch wat. Hèvig wie dat now mor en kan. Dén koning dén wil zien dochter geve aan iemand die dat paleis van um vri'j kan make van die toveri'je, van die hekseri'je wat taor ien veurvilt. Mao de meeste minse die wille daor niet aan; zi'j zun völ te bang; en atte wat nao toe gaon dan ligge ze smarges dood ien die zaal, waor dat gebeurt". Toe zeit hi'j: "Waor is tat tan?" "0, dan moj bi'j de koning zin. De koning het taor een paleis staon; daor kanne noait meer nao toe gaon; daor spoek 't ien". "Dan wil ik taor is nao toe gaon", zei Jan.
Hi'j gelopen en gelopen; net zo lang: hi'j kömp ien de stad en hi'j geet nao dat paleis toe. Toe steet taor de wach. Toe zeite: "Ik wòl graag bi'j de koning zin". "Jao", zeit tén, "ik zal efkes gaon vraoge". "Zeg mor dat ik taor veur um die zaal schoon wòl make van die spoekeri'j". Ja, dat wòlle zegge.
Die wach geet nao de koning. Toe zeite: "Majesteit, daor is iemand, die wil veur ow dat paleis reinige van die spoeke". "Hò", zeite, "laot die man is gauw hier kòmme".
Hi'j kump taor bi'j de koning. Toe zeite: "Gao te zitte. Gao te zitte. En vetel ons is hoej dat doen wilt". "Ik zal zien dak die spoeke daor uut jaag". "Ja jong", zei de koning, "gi'j bunt nog zon flink jong mins. Ik zolt ow toch niet aanraoie, want ik heb ter al zo vescheie gehad, die daor 's marges lagge, vemink op de vloer. Ik vin dat veschrikkelijk. Ik kan dat toch haos nie toelaote". "Och koning, ik heb toch niet völ op de weald; ik wol dat toch wel probiere". "Jao now, a gi'j dat tan met geweld wilt. Mok ow dan ok nog hulp geve?" "Nee", harre gezeid, "dat kan 'k allenig wel. Dat waog ik allenig. Ik wol wel graag daj mien daor een kegelbaan ien zatte en een drèèibank''. "0", zeite koning, "daor zarg ik veur dat tat trien kump". "En at tat trien kump dan zal ik mien wel redde". Now daor mosse dalijk timmerluj komme en vakluj en die brengen um de kegelbaan ien odder, en die zetten um daor een grote drèèjbank neer. "Ziezo", zeie, "now doet gillie de deur mor dich; gi'j könt um ook loslaote. Mao dan moj de mien margevroeg mor uuthale atte dich zit".
En toe liete ze um dan achter. "'t Zal mien toch is veni'je wat taor van trech kömp van dén man", zei de koning. "Ik bun bang da ze um ok nog dood make". Mao dén man dén geet taor zitte en dén bekiek zich taor alles. Mao toe sleet 's nachs de klok twaalf uur, en daor heurte wat ien dén grote schossteen. Toe denkte: "Daor hei 't gedonder zeker. Ik velang de nao datte hier is wat gebeurt. 't Is hier zo stil". Toe kömp taor een kop hen valle; een doodskop. "Wat mot tén now hier doen?" Toe schupte taor is tegenaan. "Moesdood", zeite, "een dooie kop". Toe kömp ter weer een kop valle. "Dat kömp gaddome moai uut. Twee moaie balle um te kegele". Endelijk 't les toe komme de een paar been heer valle. Toe dochte: "Hoe kan dat now?" Kiekte. Toe kömp ter ok een romp aanvalle. En toe weer een kop. "O", zeite, "now maak ik taor een keal van. Hi'j die romp op tie been gezet en die kop op tie romp gezet. En toe begon dat ding te lève. Kiekte nog efkes. Toe kömpter een hele zwatte keal heervalle met heurn opte kop. Toe zeite: "Wat mò gi'j?" "Dat zöj zo wel zien", zeit tén duvel. "0", zeite, "gao gi'j gund mao zitte. Kom mao met". Hi'j geet met. Toe zeite: "Gao taor mao zitte". Toe mosse opte drèèjbank gaon zitte. En toe hi'j der opzat drèèjt hi'j um vas, hè. "Now", zeite, "gi'j blief taor zitte." Toe zatte vas op tén dreèjbank. Daor kömp ter weer één heer, hè. "0", zeite, "kömp gi'j ook nog?" "Jao". "Now", zeie, "kòm mao met. Ik kòm een keal te kot. Wi'j motte kegele." Dén duvel hét ok zukke lange heurn opte kop. "Och", zei Jan, "ak now ook nog is griezele kon. Mor ik kan now ook nörgend van griezele. Is tat ook al kinderspöl. Ik kan nörgend van griezele".
Toe kömp ten duvel ook. "Jao", zeit Jan, "gi'j mot met mien kegele. Hier hei een bal". Toe gaf um zon doodskop. "Gi'j mot met mien kegele. Anders zet ik ow op te bank. Dan kuj stil gaon zitte". Toe zeite tege den anderen duvel: "Kòmp gi'j der ok mor af". Toe drèèjt um los. Dén mos ok met um kegele. "Wiej 't now vespölt", zeie, "die geet een hötje op tie bank". Dén ene vespeult. Toe zeie: "Gi'j op tie bank. Vruit". Hi'j drèèjen um weer vas. En toe schoate al op. Toe denkte: "Now mok tén andere ook zien dak ter op krieg. Want ik vertrouw dat toch niet met die beie". En net zo lang, jao hi'j had gewonne. Toe zeite: "Now daor opte bank. En dan gaoj ik dalijk middenop zitte". Mao dat was niet zo. Daor mosse niks van hemme. Hi'j drèèjt dén andere ook vas. "Zo", zeite, "now blief taor mao zitte". En toe ging Jan opte stoel zitte. En toe was 't onderhand 's marges vroeg. En toe ging de deur los. Toe zeite tege de bewaker: "Hier bun 'k. Doet die beie de maskers af". En toe weure dat een paar keals uut de stad. En toe mos te koning kòmme. En toe wiere die beie de hand geboeid opte rug en ien de gevangenis gestop.
En dén man dén kon trouwe met konings dochter. En dan wiere later, volges de koning, onderkoning. "Ja", zeie mao daor wòlle wel is mee wachte, want hi'j kon niet griezele. Hi'j kon dalijk nog nie trouwe, hi'j kon nie griezele.
Now was toor een hofnar, en dén har völ met um gepraot. Die koningsdochter had gezeid: "'t Is toch raar. Hi'j zeit mao niks as hi'j kan niet griezele". Toe geet ten hofnar nao de koning toe en zeit: "Mag ik taor is wat aan doen?" "Now", zeite koning, "ik heb spiet van dén man. Ik zol graag wille dat dén griezele kon". "Laot mien is een goeien emmer vol stekkeltjes vange daor ien de grach. Met een halven emmer water der op". En toe zeite tege die prinses: "At hi'j now slöp, dan mao gi'j de stiekem nao toe gaon en dekken um af en gieten um dén emmer vol stekkels met tat water helemaol oaver 't lichaam hen".
En dat duut die prinses. Toe hi'j goed slöp, toe gaon ze daor stiekem nao toe, nemmen dén emmer vol water, dekken um af en gieten um helemaol oaver heen. "Hoeoe", zeite, "wa mok toch griezele. Wa mok toch griezele. Wa mok toch griezele".
En toe was 't uut.
Bron: Dorus Cornelesen.
Bart van Bindsbergen
De was is een man, en dat was een heel raar pesoon. De kon um gin mins bang make, en hi'j was nörgend bang veur. Atte wat zag dan zeie altied mao: "Daor kan 'k niet oaver griezele". Op een oavend ien den duustere toe kömpe daor iemand tege. Toe kiekte zo en zeit: "'t Is net of tén pèèdsvuut het. Wat kan 't ook dondere; ik kan toch nörgend bang veur worre". Toe zeit ten keal: "Gaor is met mien met; ik wet een moaie veurstelling". "O, 't is al zo laat". "Dat hindert niks. Gao met". "'t Is wel een betje duuster." "Dat hindert niks. Gao mao met". 't Bos ien. Toe komme ze daor op zon ope plaats en daor zitte allemaol van die zwatte. Toe zeite: "Dat zin kammerööi van mien". "0. Wat motte die dan doen?" "Die geven een veurstelling". En die weuren daor; en de kwamme weer zwatte; daor weure ze met aan 't ophange. Toe zeite: "Woj daor niet bang veur?" "Och", zeite, "nee, nee. Daor wor ik nie bang veur". Toe zeite: "Dan kan ik niet völ met ow doen". Afijn. De keal dén geet wiejer. Mor hi'j kömp aan een harbarg en daor bestelte een kom koffie, en toe zutte daor minse, en die zegge: "'t Is toch wat. Hèvig wie dat now mor en kan. Dén koning dén wil zien dochter geve aan iemand die dat paleis van um vri'j kan make van die toveri'je, van die hekseri'je wat taor ien veurvilt. Mao de meeste minse die wille daor niet aan; zi'j zun völ te bang; en atte wat nao toe gaon dan ligge ze smarges dood ien die zaal, waor dat gebeurt". Toe zeit hi'j: "Waor is tat tan?" "0, dan moj bi'j de koning zin. De koning het taor een paleis staon; daor kanne noait meer nao toe gaon; daor spoek 't ien". "Dan wil ik taor is nao toe gaon", zei Jan.
Hi'j gelopen en gelopen; net zo lang: hi'j kömp ien de stad en hi'j geet nao dat paleis toe. Toe steet taor de wach. Toe zeite: "Ik wòl graag bi'j de koning zin". "Jao", zeit tén, "ik zal efkes gaon vraoge". "Zeg mor dat ik taor veur um die zaal schoon wòl make van die spoekeri'j". Ja, dat wòlle zegge.
Die wach geet nao de koning. Toe zeite: "Majesteit, daor is iemand, die wil veur ow dat paleis reinige van die spoeke". "Hò", zeite, "laot die man is gauw hier kòmme".
Hi'j kump taor bi'j de koning. Toe zeite: "Gao te zitte. Gao te zitte. En vetel ons is hoej dat doen wilt". "Ik zal zien dak die spoeke daor uut jaag". "Ja jong", zei de koning, "gi'j bunt nog zon flink jong mins. Ik zolt ow toch niet aanraoie, want ik heb ter al zo vescheie gehad, die daor 's marges lagge, vemink op de vloer. Ik vin dat veschrikkelijk. Ik kan dat toch haos nie toelaote". "Och koning, ik heb toch niet völ op de weald; ik wol dat toch wel probiere". "Jao now, a gi'j dat tan met geweld wilt. Mok ow dan ok nog hulp geve?" "Nee", harre gezeid, "dat kan 'k allenig wel. Dat waog ik allenig. Ik wol wel graag daj mien daor een kegelbaan ien zatte en een drèèibank''. "0", zeite koning, "daor zarg ik veur dat tat trien kump". "En at tat trien kump dan zal ik mien wel redde". Now daor mosse dalijk timmerluj komme en vakluj en die brengen um de kegelbaan ien odder, en die zetten um daor een grote drèèjbank neer. "Ziezo", zeie, "now doet gillie de deur mor dich; gi'j könt um ook loslaote. Mao dan moj de mien margevroeg mor uuthale atte dich zit".
En toe liete ze um dan achter. "'t Zal mien toch is veni'je wat taor van trech kömp van dén man", zei de koning. "Ik bun bang da ze um ok nog dood make". Mao dén man dén geet taor zitte en dén bekiek zich taor alles. Mao toe sleet 's nachs de klok twaalf uur, en daor heurte wat ien dén grote schossteen. Toe denkte: "Daor hei 't gedonder zeker. Ik velang de nao datte hier is wat gebeurt. 't Is hier zo stil". Toe kömp taor een kop hen valle; een doodskop. "Wat mot tén now hier doen?" Toe schupte taor is tegenaan. "Moesdood", zeite, "een dooie kop". Toe kömp ter weer een kop valle. "Dat kömp gaddome moai uut. Twee moaie balle um te kegele". Endelijk 't les toe komme de een paar been heer valle. Toe dochte: "Hoe kan dat now?" Kiekte. Toe kömp ter ok een romp aanvalle. En toe weer een kop. "O", zeite, "now maak ik taor een keal van. Hi'j die romp op tie been gezet en die kop op tie romp gezet. En toe begon dat ding te lève. Kiekte nog efkes. Toe kömpter een hele zwatte keal heervalle met heurn opte kop. Toe zeite: "Wat mò gi'j?" "Dat zöj zo wel zien", zeit tén duvel. "0", zeite, "gao gi'j gund mao zitte. Kom mao met". Hi'j geet met. Toe zeite: "Gao taor mao zitte". Toe mosse opte drèèjbank gaon zitte. En toe hi'j der opzat drèèjt hi'j um vas, hè. "Now", zeite, "gi'j blief taor zitte." Toe zatte vas op tén dreèjbank. Daor kömp ter weer één heer, hè. "0", zeite, "kömp gi'j ook nog?" "Jao". "Now", zeie, "kòm mao met. Ik kòm een keal te kot. Wi'j motte kegele." Dén duvel hét ok zukke lange heurn opte kop. "Och", zei Jan, "ak now ook nog is griezele kon. Mor ik kan now ook nörgend van griezele. Is tat ook al kinderspöl. Ik kan nörgend van griezele".
Toe kömp ten duvel ook. "Jao", zeit Jan, "gi'j mot met mien kegele. Hier hei een bal". Toe gaf um zon doodskop. "Gi'j mot met mien kegele. Anders zet ik ow op te bank. Dan kuj stil gaon zitte". Toe zeite tege den anderen duvel: "Kòmp gi'j der ok mor af". Toe drèèjt um los. Dén mos ok met um kegele. "Wiej 't now vespölt", zeie, "die geet een hötje op tie bank". Dén ene vespeult. Toe zeie: "Gi'j op tie bank. Vruit". Hi'j drèèjen um weer vas. En toe schoate al op. Toe denkte: "Now mok tén andere ook zien dak ter op krieg. Want ik vertrouw dat toch niet met die beie". En net zo lang, jao hi'j had gewonne. Toe zeite: "Now daor opte bank. En dan gaoj ik dalijk middenop zitte". Mao dat was niet zo. Daor mosse niks van hemme. Hi'j drèèjt dén andere ook vas. "Zo", zeite, "now blief taor mao zitte". En toe ging Jan opte stoel zitte. En toe was 't onderhand 's marges vroeg. En toe ging de deur los. Toe zeite tege de bewaker: "Hier bun 'k. Doet die beie de maskers af". En toe weure dat een paar keals uut de stad. En toe mos te koning kòmme. En toe wiere die beie de hand geboeid opte rug en ien de gevangenis gestop.
En dén man dén kon trouwe met konings dochter. En dan wiere later, volges de koning, onderkoning. "Ja", zeie mao daor wòlle wel is mee wachte, want hi'j kon niet griezele. Hi'j kon dalijk nog nie trouwe, hi'j kon nie griezele.
Now was toor een hofnar, en dén har völ met um gepraot. Die koningsdochter had gezeid: "'t Is toch raar. Hi'j zeit mao niks as hi'j kan niet griezele". Toe geet ten hofnar nao de koning toe en zeit: "Mag ik taor is wat aan doen?" "Now", zeite koning, "ik heb spiet van dén man. Ik zol graag wille dat dén griezele kon". "Laot mien is een goeien emmer vol stekkeltjes vange daor ien de grach. Met een halven emmer water der op". En toe zeite tege die prinses: "At hi'j now slöp, dan mao gi'j de stiekem nao toe gaon en dekken um af en gieten um dén emmer vol stekkels met tat water helemaol oaver 't lichaam hen".
En dat duut die prinses. Toe hi'j goed slöp, toe gaon ze daor stiekem nao toe, nemmen dén emmer vol water, dekken um af en gieten um helemaol oaver heen. "Hoeoe", zeite, "wa mok toch griezele. Wa mok toch griezele. Wa mok toch griezele".
En toe was 't uut.
Bron: Dorus Cornelesen.
Onderwerp
AT 0326A* - Soul Released from Torment 
AT 0326A* - Soul Released from Torment 
ATU 0326A* - Soul Released from Torment.
ATU 0326A* - Soul Released from Torment.
Beschrijving
Een man kan niet griezelen. Hij komt op een avond iemand met een paardepoot tegen, gaat met hem mee naar een open plek in het bos, waar veel "zwarten" zijn, die aan het ophangen gaan. Jan kan er niet van griezelen, gaat verder, hoort van een betoverd paleis, meldt zich bij de koning, laat een kegelbaan en een draaibank neerzetten. Om middernacht vallen botten en doodskoppen uit de schoorsteen, hij zet delen opeen tot een man, die tot leven komt. Er komt een duivel met lange hoorns. Ze kegelen en de verliezers worden op de draaibank gezet. Dan is het ochtend, Jan overrhandigt de gevangenen aan de bewakers; het blijken kerels uit de stad. Jan trouwt met de dochter van de koning, wordt onderkoning. Om hem te laten griezelen, giet de prinses op advies van de hofnar een emmer stekelbaarsjes met koud water midden in de nacht over hem heen.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.155-157.
Commentaar
Onder de Beeldknop van TINNEV192 bevindt zich een foto van Bart van Bindsbergen
Soul Released from Torment
Naam Overig in Tekst
Jan
Jan
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20