Hoofdtekst
189.
Bart van Bindsbergen
Heel lang geleje toe wone der ien den Achterhoek een heel old menneke. Den had gaar gin femilie meer, went dat was allemaol al uutgestorreve. En dén man wone daor aan een bosweg dén ook nao de school toe liep. Dén had taor een paar moaie pèrebeum bi'j huus staon. En een olde schuur; hi'j had nog een betje vee: een kuuwke en een paar poetjes.
Attie père now riep weure dan kwamme die jonges altied met stenen en zowat. En toe kon hi'j al niet goed meer lope. En dan smette zum daor die pèren altied van de boom af. Hi'j zei: ,Jonges, lao mien toch die père holde". Bi'j winterdag konne die bewaren op te zulder. Dan hatte bi'j winterdag ok nog is een pèèr.
En dat ging zo mao wieër. En hi'j wier al langer hoe older netuurlijk. Op een keer toe zin die jonges weer zo hèvig met ten boom aan 't vekammezöle. Toe zeite: "Jonges, jonges, laot mien toch tie paar pèren holde. Anders mok nao de plisie gaon". Mao de schoolmeister dei daor ook niks aan, wen dén ha dat ook wel könne zien.
Toe zitte op een middag, zit ien huus te schreie. Mao toe hei daor ok zon old vröwke die zon betje tovere kon—dat kumpte gewoonlijk altied bi'j—. Toe zeite: "Opa, wat is ter toch?" "Och", zeie, "'t enigste wak nog heb; hek taor zon moaien pèreboom staon, en now komme die jonges, en now verinnewiere ze mien den helen pèreboom; ze èten 't allemaol niet op, mao zi'j schudden 't af en smieten 't kepot". "O", zeite, "dan zölle wi'j dat wel is verandere; wach mao". Dat vröwke kon een betje tovere. Toe haalt ze zon stökske veur den dag, en toe zeit ze: "Now zal ik daor is efkes met nève den boom strieke". Dat was een toverstökske. En zi'j nao den pèreboom toe. ,.Zo", zei ze. ,~Now gaoj hen atter iemand kömp, dan zeg ie: Gao den boom uut. En asse dan zegge: Ik doei 't niet dan moj zegge: blief tan mao zitte. Dan könne ze de nie meer uut".
Daor op een middag daor komme die jonges weer aan, Toe zeie ze: "O'de armoed, olde armoed". Toe denkte: "Zi'j geve mien ook al een scheldnaam". "Olde armoed, wi'j gaon weer nao den boom toe". "Jao", zeie, "ik kan nie goed meer lope, anders zök ollie wel, bliksems. Mao gi'j blief ten boom uut. Komte mien niet ien. Dat zeg ik ow". Een paar zatte de al dalijk ien; die moezze schudde, en de andere moezze oplèze.
De schoolbel geet. "Kòm jonges, kòm truut. De bel geet al, dan hei nog vijf menute. Kòm druut". "Jao, wi'j kòmme. Daor zitte nog een paar moaie. Die mok nog hemme" Net zo lang: daor geet de bel. "Kòm druut". En die andere jonges as te bliksem nao de school toe. En die andere wille der ook uut. "Ik kan nie los kòmme. Ik kan nie los kòmme". "Ik ok niet. Ik kan gaar niet loskòmme. Ik kan niet loskòmme, jonges". En de andere jonges nao school toe. Toe zeite meester: "Waor zin die kammeröödjes van ollie?" "Dat wette wi'j niet". "Dat wette jullie wel. Waor zin die?" "Die zitte bi'j den olden armoed ien de pèreboom". "Ien de pèreboom?" "Jao". "Zukke vlègels van jonges. Kom is met". Dén schoolmeester mettie jonges daor nao toe.
Mao den olde armoed die steet opte dèèl met een bessem ien de hand net oftatte de dèèl afkèèrt; zon barken bessem. En dén loert zich dat af, hé. Daor kömp den schoolmeister aan. Toe zeire: "Vlegels van jonges, kòmp ten boom uut. 't Is al völ te laat". "Wi'j könne de gaar niet uutkòmme, meester. Wi'j könne de gaar niet uutkòmme". "Jonge, jonge". Hi'j de dèèl op. Toe zeite: "Dag. Goeiendag. Hei niet efkes een leer veur mien, dak de jongens uut ten boom haal. Die zitten ien den boom". "Jao meester. Dat hei ok wel is een betje eerder könne doen. Die père hemme ze mien al zo lang opgeète. Mien duch, daor hei ok al wel is een betje eerder wat aan könne doen. Mao gi'j hoef tie leer nie met te nemme, want zi'j könne de niet uut, of ik mot taor een woordje bi'j zegge". "Och olden armoed, zeg asteblief tan een woordje". "Nee, dat doek dalijk niet'. "Och, asteblief, asteblief, ik zal zörge asta ze de noait moar ien kòmme". "Now, kòm dan mao met".
Toe de olde armoed met. Toe zeit de meester: "Jonges, gi'j mot beloave daj der noait meer ienkòmp. En anders dan blief ie zitte". "O, wi'j zölle der noait weer ienkòmme, meester'. Toe zeit de olde armoed: "Now, dan kòmpte mor uut". En daor kwamme ze druut, hè. Daor hadde noait gin las meer van gehad, hè.
Hi'j lève, en hi'j wudt al een dagje older. Mao hi'j kreeg wel père dén zommer drop.
Toe kömp taor op een middag, toe kömp taor een heel mager menneke bi'j um ien huus. "Dag olde armoed", zeite. "Zo dat zegge ze tege mien". "Ja, ik mot ow kòmmen hale". "Kòmmen hale?" "Ja, ik zin Pietje de Dood". "O, das nie zo arig." "Ik heb hier een groot boek en daor staoj ien. Now mok ow eigelijk metnemme". "O, dat hak toch nie graag gedaon. O nee". "Dat mot now eenmaol". "Ik bun nog zo springlevend. Ik blief nog liever hier". "Ja, dat zal wel, mao dat kan toch niet. Gi'j mot met mien met. Ik motter nog meer hale. Dan moj nie zo lang wachte, want dan kom ik te laat bi'j die andere. Aj nog een wuns heb". "O, ak tan toch met mot, ik zol nog zo graag efkes die paar pere hemme die daor boave ien dén boom zitte". "O, das veur mien mor een ogenblik". En hi'j met zien magere beentjes nao dén boom toe. Ien een wip hadde de boaven iengezète. Toe harre gezeid: "Ik heb ze al". "O, dan blief mao zitte". Mao dén mark dat niet, dén met die beentjes aan 't mattele. "Olde armoed", harre gezeid. "ik kan de niet uut". "Dat wer ik ook wel. Gi'j kòmpter ook nie meer uut. Gi'j blief daor zitte". "Ik mot truut; ik krieg las metten heer". "Dat hindert niks, daor heb ik gin las met. Gi'j blief daor zitte". "Olde armoed, laote mien uut. Ik kom noait van ze lève meer bi'j ow. Ik beloaf 't ow dak noait meer bi'j ow kom". "Now, aj mien dat beloaf dan kòmp ter mor uut. Mao denk trum, ik heb hier een fèzel ligge daj had loop". En toe kömp Piet en griep dat grote boek onder den arm. En dén olden um nog met tén fèzel oaver de rug. En daor had Pietje hèèr gelope. En now lèèf te olde armoed nog. En now is 't uut.
Bron: W. Hendriksen.
Bart van Bindsbergen
Heel lang geleje toe wone der ien den Achterhoek een heel old menneke. Den had gaar gin femilie meer, went dat was allemaol al uutgestorreve. En dén man wone daor aan een bosweg dén ook nao de school toe liep. Dén had taor een paar moaie pèrebeum bi'j huus staon. En een olde schuur; hi'j had nog een betje vee: een kuuwke en een paar poetjes.
Attie père now riep weure dan kwamme die jonges altied met stenen en zowat. En toe kon hi'j al niet goed meer lope. En dan smette zum daor die pèren altied van de boom af. Hi'j zei: ,Jonges, lao mien toch die père holde". Bi'j winterdag konne die bewaren op te zulder. Dan hatte bi'j winterdag ok nog is een pèèr.
En dat ging zo mao wieër. En hi'j wier al langer hoe older netuurlijk. Op een keer toe zin die jonges weer zo hèvig met ten boom aan 't vekammezöle. Toe zeite: "Jonges, jonges, laot mien toch tie paar pèren holde. Anders mok nao de plisie gaon". Mao de schoolmeister dei daor ook niks aan, wen dén ha dat ook wel könne zien.
Toe zitte op een middag, zit ien huus te schreie. Mao toe hei daor ok zon old vröwke die zon betje tovere kon—dat kumpte gewoonlijk altied bi'j—. Toe zeite: "Opa, wat is ter toch?" "Och", zeie, "'t enigste wak nog heb; hek taor zon moaien pèreboom staon, en now komme die jonges, en now verinnewiere ze mien den helen pèreboom; ze èten 't allemaol niet op, mao zi'j schudden 't af en smieten 't kepot". "O", zeite, "dan zölle wi'j dat wel is verandere; wach mao". Dat vröwke kon een betje tovere. Toe haalt ze zon stökske veur den dag, en toe zeit ze: "Now zal ik daor is efkes met nève den boom strieke". Dat was een toverstökske. En zi'j nao den pèreboom toe. ,.Zo", zei ze. ,~Now gaoj hen atter iemand kömp, dan zeg ie: Gao den boom uut. En asse dan zegge: Ik doei 't niet dan moj zegge: blief tan mao zitte. Dan könne ze de nie meer uut".
Daor op een middag daor komme die jonges weer aan, Toe zeie ze: "O'de armoed, olde armoed". Toe denkte: "Zi'j geve mien ook al een scheldnaam". "Olde armoed, wi'j gaon weer nao den boom toe". "Jao", zeie, "ik kan nie goed meer lope, anders zök ollie wel, bliksems. Mao gi'j blief ten boom uut. Komte mien niet ien. Dat zeg ik ow". Een paar zatte de al dalijk ien; die moezze schudde, en de andere moezze oplèze.
De schoolbel geet. "Kòm jonges, kòm truut. De bel geet al, dan hei nog vijf menute. Kòm druut". "Jao, wi'j kòmme. Daor zitte nog een paar moaie. Die mok nog hemme" Net zo lang: daor geet de bel. "Kòm druut". En die andere jonges as te bliksem nao de school toe. En die andere wille der ook uut. "Ik kan nie los kòmme. Ik kan nie los kòmme". "Ik ok niet. Ik kan gaar niet loskòmme. Ik kan niet loskòmme, jonges". En de andere jonges nao school toe. Toe zeite meester: "Waor zin die kammeröödjes van ollie?" "Dat wette wi'j niet". "Dat wette jullie wel. Waor zin die?" "Die zitte bi'j den olden armoed ien de pèreboom". "Ien de pèreboom?" "Jao". "Zukke vlègels van jonges. Kom is met". Dén schoolmeester mettie jonges daor nao toe.
Mao den olde armoed die steet opte dèèl met een bessem ien de hand net oftatte de dèèl afkèèrt; zon barken bessem. En dén loert zich dat af, hé. Daor kömp den schoolmeister aan. Toe zeire: "Vlegels van jonges, kòmp ten boom uut. 't Is al völ te laat". "Wi'j könne de gaar niet uutkòmme, meester. Wi'j könne de gaar niet uutkòmme". "Jonge, jonge". Hi'j de dèèl op. Toe zeite: "Dag. Goeiendag. Hei niet efkes een leer veur mien, dak de jongens uut ten boom haal. Die zitten ien den boom". "Jao meester. Dat hei ok wel is een betje eerder könne doen. Die père hemme ze mien al zo lang opgeète. Mien duch, daor hei ok al wel is een betje eerder wat aan könne doen. Mao gi'j hoef tie leer nie met te nemme, want zi'j könne de niet uut, of ik mot taor een woordje bi'j zegge". "Och olden armoed, zeg asteblief tan een woordje". "Nee, dat doek dalijk niet'. "Och, asteblief, asteblief, ik zal zörge asta ze de noait moar ien kòmme". "Now, kòm dan mao met".
Toe de olde armoed met. Toe zeit de meester: "Jonges, gi'j mot beloave daj der noait meer ienkòmp. En anders dan blief ie zitte". "O, wi'j zölle der noait weer ienkòmme, meester'. Toe zeit de olde armoed: "Now, dan kòmpte mor uut". En daor kwamme ze druut, hè. Daor hadde noait gin las meer van gehad, hè.
Hi'j lève, en hi'j wudt al een dagje older. Mao hi'j kreeg wel père dén zommer drop.
Toe kömp taor op een middag, toe kömp taor een heel mager menneke bi'j um ien huus. "Dag olde armoed", zeite. "Zo dat zegge ze tege mien". "Ja, ik mot ow kòmmen hale". "Kòmmen hale?" "Ja, ik zin Pietje de Dood". "O, das nie zo arig." "Ik heb hier een groot boek en daor staoj ien. Now mok ow eigelijk metnemme". "O, dat hak toch nie graag gedaon. O nee". "Dat mot now eenmaol". "Ik bun nog zo springlevend. Ik blief nog liever hier". "Ja, dat zal wel, mao dat kan toch niet. Gi'j mot met mien met. Ik motter nog meer hale. Dan moj nie zo lang wachte, want dan kom ik te laat bi'j die andere. Aj nog een wuns heb". "O, ak tan toch met mot, ik zol nog zo graag efkes die paar pere hemme die daor boave ien dén boom zitte". "O, das veur mien mor een ogenblik". En hi'j met zien magere beentjes nao dén boom toe. Ien een wip hadde de boaven iengezète. Toe harre gezeid: "Ik heb ze al". "O, dan blief mao zitte". Mao dén mark dat niet, dén met die beentjes aan 't mattele. "Olde armoed", harre gezeid. "ik kan de niet uut". "Dat wer ik ook wel. Gi'j kòmpter ook nie meer uut. Gi'j blief daor zitte". "Ik mot truut; ik krieg las metten heer". "Dat hindert niks, daor heb ik gin las met. Gi'j blief daor zitte". "Olde armoed, laote mien uut. Ik kom noait van ze lève meer bi'j ow. Ik beloaf 't ow dak noait meer bi'j ow kom". "Now, aj mien dat beloaf dan kòmp ter mor uut. Mao denk trum, ik heb hier een fèzel ligge daj had loop". En toe kömp Piet en griep dat grote boek onder den arm. En dén olden um nog met tén fèzel oaver de rug. En daor had Pietje hèèr gelope. En now lèèf te olde armoed nog. En now is 't uut.
Bron: W. Hendriksen.
Onderwerp
AT 0330D - Bonhomme Misère 
AT 0330D - Bonhomme Misère 
ATU 0330 - The Smith and the Devil
ATU 0330 - The Smith and the Devil
Beschrijving
Bij een oude man worden de peren gestolen door schooljongens, krijgt van een medelijdend oud vrouwtje een betovering op zijn boom, zodat, wie erinklimt, erin moet blijven zitten. De kwajongens moeten Oude Armoede beloven het nooit meer te doen. Eens komt Pietje de Dood hem halen, de Oude Armoede vraagt of hij een paar peren voor hem wil plukken en laat hem zitten, tot hij belooft nooit meer om hem te komen. Nu leeft de Oude Amoede nog.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.157-158.
Commentaar
Onder de Beeldknop van TINNEV192 bevindt zich een foto van Bart van Bindsbergen
Bonhomme Misere
Naam Overig in Tekst
Oude Armoede
Oude Armoede
Pietje de Dood
Pietje de Dood
Naam Locatie in Tekst
Achterhoek
Achterhoek
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20