Hoofdtekst
207.
Bart van Bindsbergen.
De was een boeregezin. Die harre drie jonge keals ien hüs; dat weuren al flinke jonges. Die gingen oaveral bi'j de boere zon bitje warke. Vader lèèfde ook nog; en dat deie ze bi'j 't òverige wark. Op een aovend zei vader tege de jongens: "Jonges, wi'j blieve mao bi'j mekaar ien hüs; 't was toch bèter atter één vas nao den boer ging". "Ja", zei den olste, "dat hemme wi'j ook al gezeid. Ik wil wel gaon". Toe zei vader: "Lao we dan marge is op stap gaon" - went dat was vroeger allemaol lopes - "en zien of wi'j hier of toor trech könne".
Net zo lang gelope en gelope; naodemirrag door kòmme ze aan een boerderi'j. Toe zien ze door een man warke, en dén sprèke ze aan. Now was tat den boer. "Ik kòm is hier oftat gi'j nog een knech könt gebrükke". "Hòddome", zeit dén boer, "heel graag mins. Ik zit te had um te springe. Gi'j könt haos gin jonges meer kriege". "Jao", zeit vader, "en wi'j hemme de te völ". "Dan kòm mor ien hüs; dan laowe de mor is over praote". Weure ze ien hüs gekòmme; de vrouw har koffie gezet; en zi'j harre gepraot. Toe har vader gezeid: "En hoe wòj dan doen?" "Ja", har dén boer gezeid, "dat zak ow zegge. Ik wil wel een knech hemme, mao den betaal ik altied met een cadeautje, mor een flink. Mor ik zeg ow niet warret is". "Now", har vader gezeid, "pròbbier 't mor is hoe te wark. En dan kòm ik nog wel is weer hier".
Ja, dan bleef de jong mao medeen dòòr. En vader weer nao hüs toe.
Met den boer harre de zaak is bekeke. En den andere dag toe weure ze aan 't wark gegaon. En dat had den jong zo hèvig met gevalle. Dat weure toch sukke goeie minse. Hi'j har ok mao nie gevraog nao vedienste of zowat.
Een hòt taornao was de vader toch nog weer kòmme heure. Toe harre aan den boer gevraog: "Hoe geet 't te met?" "Heel bes; een helen besten warkman". Maar hi'j had nog niks gezeid watte kreeg of vediende. "Affijn, 't zin goeie minse. 't Zal wel kòmme'. Den boer had graag atte een joar bleef. "Ja", had vader gezeid, "dat was ook goed," want hi'j wol alle drie de wel is efkes üt hemme; dan lere ze ok is wat anders.
Een jòòr schoat op. 't Jòòr was enkelenles gedaon. Toe had den boer gezeid: "Jan, marge dan buj vri'j, went 't is vandaag den laatste dag. Dan köj marge nao hüs gaon; van naomirreg hoef ie niks te doen; pak ow de boel mor ien". "Dat vin ik goed, boer".
Toe dén anderen dag had den boer gezeid: "Jan, now mòj is metkòmme; dan zöj is zien wak ow geef". Toe wasse met um nao de stal gegaon, en toe had toar een ezel gestaon. "En dén is veur ow". "Wi'j hemme tüs eigenlijk al een ezel". "Ja mor", had den boer gezeid, "mao nie zo één as teze". "Is dat tan een ampatte?" "Dén kan geld proeste!" "Geld proeste?' "Ja, dén kan geld proeste. Mòj is oppasse. Hol um de pet mor is onder de neus". Toe zeit ten boer: "Ezeltje strek je". En dén begint te proeste en daor kòmme de guldes ütvalle; en door kòmme de riksdaalders ütvalle. "Hol um mao", zei den boer. "Hei 't now gezien?" "God. Is ten veur mien?" "Dén is veur ow. Dan hoef ow vader en moeder nie meer zo had te warke. Nemp ten mao met nao hüs toe, dan hei al ow lève geld".
En Jan een schik. 's Marges hi'j gif de boer en boerin een hand en Jan op stap. Toe zeit ten boer: "Gi'j zölt ien ene kier wel niet tüs könne komme; gi'j könt bèter òvernachte; anders zòlle ze ow dén ezel 's nachs afnemme könne. Door is aan de weg een café; moj door mor òvernachte; dan köj door medeen koffie drinke. Mao gi'j mòt niks zegge van dén ezel".
Jan gelope en gelope. Enkelenles door steet tan zon café. Hi'j geet toor binne. Toe vrugte of hi'j daor nie slaope kan. "Jazeker", zeit ten kastelein, "gi'j könt hier slòpe; dat doen hier vol minse. Komp ter mor ien. Zet ten ezel mor ien de stal". "Laokum eers is efkes laote proeste", zei Jan; "dén proes geld. Dan kank ow betale wat 't hier kos. Ezeltje strekje". Toe zeite kastelein: "Was tat tan? Proes tén geld?" "Ja". Toe zatte ze dén ezel in de stal. Zi'j gaon binne. En toe kreegte goed wat te ète en te drinke. En toete nog een betje gepraot had ging Jan slaope. Toe zit tén kastelein allenig mette vrouw. Toe zeit tén: "Potvedullemien dén hét toor wat bi'j zich!" "Wat tan?" zeite vrouw. "Een ezel dén kan geld proeste. Mao dén toes ik um". "Köj dat?" Hi'j den ezel van Jan weggezet en dén van um eige op de plaats.
Den anderen dag kump Jan op en drink koffie. "Zo", zeite, "now gao we mao wier". Hi'j had nog geld ien de tes, mao de kastelein wol ga gin geld van um hemme.
Jan op stap met tén ezel. En een hot gelope. Enkelenles toor zütte zien hüs al staon, en moeder zütte al bütte lope. Zi'j kiek en zeit: "Gund kump Jan aan. Hi'j hét een ezel aan 't touw". "Een ezel?" zeit vader; "was tat tan now? Ik heb toch een ezel".
Jan kömp bi'j hüs. "Hei een ezel gekrege?" "Ja. Mor een apatte. Dén kan geld proeste. Kòm mòr is hier". Toe zeite tege moeder: "Holte slip mor is op". Moeder mette slip onder de neus van dén ezel. Toe zeit Jan: "Ezeltje strekje". Dén ezel kiekte loch ien, en dén kiek opzied, en hi'j kiek Jan aan, mor hi'j duut niks. "Ezeltje strekje. Ezeltje strekje". Mao den ezel duut niks. "Now", zeit vader, "door hét gi'j een moai cadeautje. Dat velt mien had tege, jong". "Da kank mien niet begriepe. Ik wet zeker dattet dei; ik hét nog geld ien de tes". Den anderen dag. "Ja", zeit vader, "wat doe we now?" "Och", zei dén tweede jong, "ik wòl toch ok wel graag een jaor der üt".
Vader weer met tén tweede nao den boer toe. En dén vehuurde door weer. Mao hi'j zeit niks van dén erel. "Ja", zeit den boer, "wòlle gi'j 't ok is pròbbiere? En hoe héddet tüs gegaon met den ezel?" "'t Hét arig goed gegaon; mao wat gi'j zeg, dat dute niet". "Wat dute niet?" "Hi'j duut gin geld proeste". "Potverdulleme, dan hemmen ze um bedròge onderweg. Afijn, wi'j zölle wel is zien".
En dén jong had ook zo goed gewark. 't Had zo bes gegaon. Hi'j was al een helen hot doar gewes, toe was vader ok nog kòmme praote. Mao dén had niks van dén ezel gezeid. Toe zeit tén boer: "Ow vader zeit toor niks van". "Vader schaamp zich toor veur".
Onderhand is 't jòòr weer um. "Jong", zei den boer, "margevroeg gaoi weer nao hüs toe. En dan krieg gi'j van mien ok een cadeautje. Ik heb veur ow nog wat bezunders. Kòm mor is met". Toe kumpte door achter ien een moai kèmerke; door steet een klein töfeltje. "Wi'j motte toch nog koffie drinke; dan zöj is zien wat toor op kömp; 't is een Tafel dek je". Jan kiek de oge ütte kop. Van alle fijne spulle kòmme der op; gi'j könt 't mao niet bedenke. "Wat züt tat te moai üt", zei Jan, "en is dén veur mien?" "Ja, dén is veur ow". "Dan mok mao gaon; en dan geet 't ollie mao goed. En dan zak tege vader vraoge oftat de bruur ok nog een joar kan kòmme".
Jan 's marges 't töfeltje opte nek en door stapte hen. Mao den boer zeit weer tegen um: "Gi'j mot ien ene kier mao niet nao hüs toe gaon, want dat is te wied. Gi'j mot mor òvernachte ien die harbarg doar gund aan de weg".
Jan kòmp weer bi'j die harbarg, en door stikte aan en toe vrugte offe door slaope kan. "Jao", zeite kastelein, "hier slaope de minse allemaol. Zak ow wat te ète klòòr make?" "Nee, wach mor efkes", zei de jong, "ik hét een töfeltje, door kömp alles op". "Krieg um mao, zet um door mao neer achter ien de keuke". "Tafeltje dek je". En door kump 't ter allemaol op; 't lekkerste üt 't lekkerste. "Gods", zeit de vrouw van de kastelein, "is tat töveltje van ow?" "Ja, dat hek gekrege van den boer, umdak toor een joor gewark hét". "Jonge, jonge, 't is toch hèwig. Dan bu gi'j onder dak". "Jao, ak toor met tüs kòmp, zölle ze wel schik hemme".
Toe Jan 's nachs slöp, zeit de kastelein tege de vrouw: "Mao dén toesse wi'j um; wi'j hemme net zon töveltje. Dan zu wi'j onder dak atte klante kòmme".
Den andere dag marge kömp Jan; en dat metten tòvel op hüs aan. En hi'j had gelope en gezonge en gefluit datte zon töveltjen had.
Hi'j kump al kotter bi'j hüs. Door zütte zien bruur al lope. "Moeder, kòm is; en vader, kòm is, doar gund kömpte aan". "Wat hét tén now opte nek?" zeit vader. "Ik gleuf datte een taovel op te nek het". "Een taovel", zeit vader, "hoe is 't toch meugelijk".
Bruur kömp bi'j hüs. Toe zeit vader: "Wat hei dan now?" "Ja", zeit moeder, "een moai töveltje". "Gi'j zölt is wat zien". Hi'j ien hüs met dat töveltje. "Taveltje dek je". Mao dat ding dat steet toor en de kump niks op. "Taveltje dek je. Taveltje dek je. Now hemme ze mien ok te pakke gehad". "Jao", zeit moeder, "ik kan mien dat toch niet begriepe van ollie. Gi'j heb een jòòr veur niks gewark".
"Laot mien toch ok is een kier gaon", zeit tén kleine; "ik wòl toch wel is wette hoe dat kömp". "Mavroeg breng ik ow nao dén boer", zeit vader.
Den anderendagmarge op stap. Zi'j kòmme weer bi'j den boer. "Ha", zeit den boer, "en hoe hét 't ter met gegaon?" Mao toe zeit vader dat. "Ik had toch liever daj de jong mor een loontje gavve, want dat ezeltje proeste niet, en dat töveltje door kömp ok niks op". "Wat", zeit den boer, "dan hemme ze eur bestòle. Dan hemme ze niet opgepas".
Dén jongste knup zich tat ien de ore. Dén hiette Klaos, mao zi'j zeie "den domme Klaos" tegen um ien hüs. "Mao dan zal ik toch is probbiere of dak tat niet verandere kan", dochte.
Dén jong kan ook heel bes voldoen bi'j den boer. En toe 't jòòr weer um is toe zeiten boer: "Ja jong, de moaiste geschenke zink kwiet. Gi'j kriegte van mien één, door köj ook al me lève plezier van hemme. Kom mor is met. Mao dat mòj an gin mins zegge. Hier hei een zak, door zit een knuppel ien. Now zöwwe um is probbiere bütte tege den boom". "Knuppel ütte zak". Den knuppel kump ter üt en begint te fleren op dén boom. "Knuppel ien de zak. Anders slete mien den boom kepot. Asse ow ien hüs ienbréke, of asse ow onderweg aan wille valle, dan zeg mao 'Knuppel ütte zak'. Atter tien zin dan slete ze nog allemaol aan de grond". "Dat is precies, boer, wat ik now eigelijk hemme mot. Och, wat hek toor toch schik met".
En door ging Klaos hen; de zak opte nek. Tegen um had de boer ok gezeid: "Ien dat café mòj mor achterblieve, mao gi'j mot tén zak bi'j ow holde". "Jao, dén zak blief bi'j mien ien de buurt".
Klaos kömp bi'j dat café. Hi'j gete binnen en zeit: hi'j wol graag een kop koffie hemme. Dat was goed. Hi'j wol doar ok graag slaope. De kastelein breng um zon gang ien, en dan een trepke nao boave; door mosse slaope. Dén kastelein had um gevraog: "Wat hei daor ien de zak?" "Een knuppel; ak zeg 'Knuppel ürte zak', dan slete der op". "Now, wel te ruste. Zet dén zak hier mò neer". "Nee,
dén nem ik met". Toe zeit tie vrouw tege de kastelein: "Mao hoe doei de now mer? At ze ruzie make ien 't café en gi'j hét dén knuppel, dan hoef ie veur ginmins meer bang te zin". Mao de man zei: "Ik maak ok zon knuppel en dan ruil ik um".
Klaos had tat achter de deur afgelüsterd. Hi'j as te bliksem nao bòve toe. "Now wer ik genoeg. Umdat ik den domste zun, zöwwe is kieke wa we door met aanvange". Hi'j trik zich niet üt, mao hi'j geet zo onder een laken op bed ligge.
't Wödt al tien uur; 't wödt al elf uur. Endelijkeles begint de trap te krake. Klaos had de zak mette knuppel nèven 't bed hange en hiel ze met één hand vas. Heel zachjes heurte de trap krake; en de deur krake. "Now, hi'j slöp röstig", denkte kastelein. Hi'j geet nèven 't ledikant op en toe wille dén zak kriege. Toe zeit Jan [= Klaas]: "Knuppel ütte zak". En door kömp den knuppel aan en dén sleet de kastelein aan de grond. En toe kreeg de vrouw een portie smeer. "Schei toch üt, schei toch üt. Gi'j krieg een helen hoop geld". "Knuppel ien de zak", zeit Jan. En door was 't gebeurd.
"Zo", zeitKlaos, "now nor ondere. En aj nie goed doet wak zeg, dan krieg ie nog een possie. Now brenk mien eers mor is nao dat taoveltje, waj mien bruur afhandig hét gemaak". "Kòm mao met. Kòm mao met. Hier steet 't taoveltje". Klaos zei: "Taoveltje dek je". En dòòr kwam van alles op dat töveltje. "Zo, now nao dén ezel toe. Vooruit. Of mok nog een kier roepe?" "Nee, nie doen. Ik sin al blond en blanw". Toe nao de stal toe. "Dòòr stete". "Ezeltje strek je". En door begint dén ezel te proeste, niks as guldes en riksdaaldes. "Ziezo", zei Klaos, "now gaok medeen weg. En stuurt mao gin mins nao, want dan kòmme de ongelukke, want hi'j sleet alles aan de grond."
Klaos den ezel ütte stal gehaald, en 't töveltje op den ezel gewark. De zak hulte aan de nek. En door trek Klaos ien 't donker al heer op hüs aan.
't Wudt 's marges lich. Doar kump Klaos aan. In de verte zien ze um aankòmme. "Gund kömp den domme Klaos aan. Wat hét tén dan allemaol bi'j zich?" Hi'j kump al kotter bi'j. "Jong", zeit vader, "wat heb gi'j toch allemaol bi'j ow?" "Alles wat die slimme bruurs allemaol gund hemme gelaote. Dat heb ik now mao met gebroch, umdak een domme Klaos sint". Toe zeie: "Tafeltje dek je. Ezeltje strek je. Knüppel ütte zak". En toe ging dén knuppel aan 't slaon op dén boom. "Dat het ik metgebroch, vader. Dat mòj netjes beware. Dan haj ow lève ète en drinke zat en dan hoef ie veur gin mins meer bang te zin."
Bart van Bindsbergen.
De was een boeregezin. Die harre drie jonge keals ien hüs; dat weuren al flinke jonges. Die gingen oaveral bi'j de boere zon bitje warke. Vader lèèfde ook nog; en dat deie ze bi'j 't òverige wark. Op een aovend zei vader tege de jongens: "Jonges, wi'j blieve mao bi'j mekaar ien hüs; 't was toch bèter atter één vas nao den boer ging". "Ja", zei den olste, "dat hemme wi'j ook al gezeid. Ik wil wel gaon". Toe zei vader: "Lao we dan marge is op stap gaon" - went dat was vroeger allemaol lopes - "en zien of wi'j hier of toor trech könne".
Net zo lang gelope en gelope; naodemirrag door kòmme ze aan een boerderi'j. Toe zien ze door een man warke, en dén sprèke ze aan. Now was tat den boer. "Ik kòm is hier oftat gi'j nog een knech könt gebrükke". "Hòddome", zeit dén boer, "heel graag mins. Ik zit te had um te springe. Gi'j könt haos gin jonges meer kriege". "Jao", zeit vader, "en wi'j hemme de te völ". "Dan kòm mor ien hüs; dan laowe de mor is over praote". Weure ze ien hüs gekòmme; de vrouw har koffie gezet; en zi'j harre gepraot. Toe har vader gezeid: "En hoe wòj dan doen?" "Ja", har dén boer gezeid, "dat zak ow zegge. Ik wil wel een knech hemme, mao den betaal ik altied met een cadeautje, mor een flink. Mor ik zeg ow niet warret is". "Now", har vader gezeid, "pròbbier 't mor is hoe te wark. En dan kòm ik nog wel is weer hier".
Ja, dan bleef de jong mao medeen dòòr. En vader weer nao hüs toe.
Met den boer harre de zaak is bekeke. En den andere dag toe weure ze aan 't wark gegaon. En dat had den jong zo hèvig met gevalle. Dat weure toch sukke goeie minse. Hi'j har ok mao nie gevraog nao vedienste of zowat.
Een hòt taornao was de vader toch nog weer kòmme heure. Toe harre aan den boer gevraog: "Hoe geet 't te met?" "Heel bes; een helen besten warkman". Maar hi'j had nog niks gezeid watte kreeg of vediende. "Affijn, 't zin goeie minse. 't Zal wel kòmme'. Den boer had graag atte een joar bleef. "Ja", had vader gezeid, "dat was ook goed," want hi'j wol alle drie de wel is efkes üt hemme; dan lere ze ok is wat anders.
Een jòòr schoat op. 't Jòòr was enkelenles gedaon. Toe had den boer gezeid: "Jan, marge dan buj vri'j, went 't is vandaag den laatste dag. Dan köj marge nao hüs gaon; van naomirreg hoef ie niks te doen; pak ow de boel mor ien". "Dat vin ik goed, boer".
Toe dén anderen dag had den boer gezeid: "Jan, now mòj is metkòmme; dan zöj is zien wak ow geef". Toe wasse met um nao de stal gegaon, en toe had toar een ezel gestaon. "En dén is veur ow". "Wi'j hemme tüs eigenlijk al een ezel". "Ja mor", had den boer gezeid, "mao nie zo één as teze". "Is dat tan een ampatte?" "Dén kan geld proeste!" "Geld proeste?' "Ja, dén kan geld proeste. Mòj is oppasse. Hol um de pet mor is onder de neus". Toe zeit ten boer: "Ezeltje strek je". En dén begint te proeste en daor kòmme de guldes ütvalle; en door kòmme de riksdaalders ütvalle. "Hol um mao", zei den boer. "Hei 't now gezien?" "God. Is ten veur mien?" "Dén is veur ow. Dan hoef ow vader en moeder nie meer zo had te warke. Nemp ten mao met nao hüs toe, dan hei al ow lève geld".
En Jan een schik. 's Marges hi'j gif de boer en boerin een hand en Jan op stap. Toe zeit ten boer: "Gi'j zölt ien ene kier wel niet tüs könne komme; gi'j könt bèter òvernachte; anders zòlle ze ow dén ezel 's nachs afnemme könne. Door is aan de weg een café; moj door mor òvernachte; dan köj door medeen koffie drinke. Mao gi'j mòt niks zegge van dén ezel".
Jan gelope en gelope. Enkelenles door steet tan zon café. Hi'j geet toor binne. Toe vrugte of hi'j daor nie slaope kan. "Jazeker", zeit ten kastelein, "gi'j könt hier slòpe; dat doen hier vol minse. Komp ter mor ien. Zet ten ezel mor ien de stal". "Laokum eers is efkes laote proeste", zei Jan; "dén proes geld. Dan kank ow betale wat 't hier kos. Ezeltje strekje". Toe zeite kastelein: "Was tat tan? Proes tén geld?" "Ja". Toe zatte ze dén ezel in de stal. Zi'j gaon binne. En toe kreegte goed wat te ète en te drinke. En toete nog een betje gepraot had ging Jan slaope. Toe zit tén kastelein allenig mette vrouw. Toe zeit tén: "Potvedullemien dén hét toor wat bi'j zich!" "Wat tan?" zeite vrouw. "Een ezel dén kan geld proeste. Mao dén toes ik um". "Köj dat?" Hi'j den ezel van Jan weggezet en dén van um eige op de plaats.
Den anderen dag kump Jan op en drink koffie. "Zo", zeite, "now gao we mao wier". Hi'j had nog geld ien de tes, mao de kastelein wol ga gin geld van um hemme.
Jan op stap met tén ezel. En een hot gelope. Enkelenles toor zütte zien hüs al staon, en moeder zütte al bütte lope. Zi'j kiek en zeit: "Gund kump Jan aan. Hi'j hét een ezel aan 't touw". "Een ezel?" zeit vader; "was tat tan now? Ik heb toch een ezel".
Jan kömp bi'j hüs. "Hei een ezel gekrege?" "Ja. Mor een apatte. Dén kan geld proeste. Kòm mòr is hier". Toe zeite tege moeder: "Holte slip mor is op". Moeder mette slip onder de neus van dén ezel. Toe zeit Jan: "Ezeltje strekje". Dén ezel kiekte loch ien, en dén kiek opzied, en hi'j kiek Jan aan, mor hi'j duut niks. "Ezeltje strekje. Ezeltje strekje". Mao den ezel duut niks. "Now", zeit vader, "door hét gi'j een moai cadeautje. Dat velt mien had tege, jong". "Da kank mien niet begriepe. Ik wet zeker dattet dei; ik hét nog geld ien de tes". Den anderen dag. "Ja", zeit vader, "wat doe we now?" "Och", zei dén tweede jong, "ik wòl toch ok wel graag een jaor der üt".
Vader weer met tén tweede nao den boer toe. En dén vehuurde door weer. Mao hi'j zeit niks van dén erel. "Ja", zeit den boer, "wòlle gi'j 't ok is pròbbiere? En hoe héddet tüs gegaon met den ezel?" "'t Hét arig goed gegaon; mao wat gi'j zeg, dat dute niet". "Wat dute niet?" "Hi'j duut gin geld proeste". "Potverdulleme, dan hemmen ze um bedròge onderweg. Afijn, wi'j zölle wel is zien".
En dén jong had ook zo goed gewark. 't Had zo bes gegaon. Hi'j was al een helen hot doar gewes, toe was vader ok nog kòmme praote. Mao dén had niks van dén ezel gezeid. Toe zeit tén boer: "Ow vader zeit toor niks van". "Vader schaamp zich toor veur".
Onderhand is 't jòòr weer um. "Jong", zei den boer, "margevroeg gaoi weer nao hüs toe. En dan krieg gi'j van mien ok een cadeautje. Ik heb veur ow nog wat bezunders. Kòm mor is met". Toe kumpte door achter ien een moai kèmerke; door steet een klein töfeltje. "Wi'j motte toch nog koffie drinke; dan zöj is zien wat toor op kömp; 't is een Tafel dek je". Jan kiek de oge ütte kop. Van alle fijne spulle kòmme der op; gi'j könt 't mao niet bedenke. "Wat züt tat te moai üt", zei Jan, "en is dén veur mien?" "Ja, dén is veur ow". "Dan mok mao gaon; en dan geet 't ollie mao goed. En dan zak tege vader vraoge oftat de bruur ok nog een joar kan kòmme".
Jan 's marges 't töfeltje opte nek en door stapte hen. Mao den boer zeit weer tegen um: "Gi'j mot ien ene kier mao niet nao hüs toe gaon, want dat is te wied. Gi'j mot mor òvernachte ien die harbarg doar gund aan de weg".
Jan kòmp weer bi'j die harbarg, en door stikte aan en toe vrugte offe door slaope kan. "Jao", zeite kastelein, "hier slaope de minse allemaol. Zak ow wat te ète klòòr make?" "Nee, wach mor efkes", zei de jong, "ik hét een töfeltje, door kömp alles op". "Krieg um mao, zet um door mao neer achter ien de keuke". "Tafeltje dek je". En door kump 't ter allemaol op; 't lekkerste üt 't lekkerste. "Gods", zeit de vrouw van de kastelein, "is tat töveltje van ow?" "Ja, dat hek gekrege van den boer, umdak toor een joor gewark hét". "Jonge, jonge, 't is toch hèwig. Dan bu gi'j onder dak". "Jao, ak toor met tüs kòmp, zölle ze wel schik hemme".
Toe Jan 's nachs slöp, zeit de kastelein tege de vrouw: "Mao dén toesse wi'j um; wi'j hemme net zon töveltje. Dan zu wi'j onder dak atte klante kòmme".
Den andere dag marge kömp Jan; en dat metten tòvel op hüs aan. En hi'j had gelope en gezonge en gefluit datte zon töveltjen had.
Hi'j kump al kotter bi'j hüs. Door zütte zien bruur al lope. "Moeder, kòm is; en vader, kòm is, doar gund kömpte aan". "Wat hét tén now opte nek?" zeit vader. "Ik gleuf datte een taovel op te nek het". "Een taovel", zeit vader, "hoe is 't toch meugelijk".
Bruur kömp bi'j hüs. Toe zeit vader: "Wat hei dan now?" "Ja", zeit moeder, "een moai töveltje". "Gi'j zölt is wat zien". Hi'j ien hüs met dat töveltje. "Taveltje dek je". Mao dat ding dat steet toor en de kump niks op. "Taveltje dek je. Taveltje dek je. Now hemme ze mien ok te pakke gehad". "Jao", zeit moeder, "ik kan mien dat toch niet begriepe van ollie. Gi'j heb een jòòr veur niks gewark".
"Laot mien toch ok is een kier gaon", zeit tén kleine; "ik wòl toch wel is wette hoe dat kömp". "Mavroeg breng ik ow nao dén boer", zeit vader.
Den anderendagmarge op stap. Zi'j kòmme weer bi'j den boer. "Ha", zeit den boer, "en hoe hét 't ter met gegaon?" Mao toe zeit vader dat. "Ik had toch liever daj de jong mor een loontje gavve, want dat ezeltje proeste niet, en dat töveltje door kömp ok niks op". "Wat", zeit den boer, "dan hemme ze eur bestòle. Dan hemme ze niet opgepas".
Dén jongste knup zich tat ien de ore. Dén hiette Klaos, mao zi'j zeie "den domme Klaos" tegen um ien hüs. "Mao dan zal ik toch is probbiere of dak tat niet verandere kan", dochte.
Dén jong kan ook heel bes voldoen bi'j den boer. En toe 't jòòr weer um is toe zeiten boer: "Ja jong, de moaiste geschenke zink kwiet. Gi'j kriegte van mien één, door köj ook al me lève plezier van hemme. Kom mor is met. Mao dat mòj an gin mins zegge. Hier hei een zak, door zit een knuppel ien. Now zöwwe um is probbiere bütte tege den boom". "Knuppel ütte zak". Den knuppel kump ter üt en begint te fleren op dén boom. "Knuppel ien de zak. Anders slete mien den boom kepot. Asse ow ien hüs ienbréke, of asse ow onderweg aan wille valle, dan zeg mao 'Knuppel ütte zak'. Atter tien zin dan slete ze nog allemaol aan de grond". "Dat is precies, boer, wat ik now eigelijk hemme mot. Och, wat hek toor toch schik met".
En door ging Klaos hen; de zak opte nek. Tegen um had de boer ok gezeid: "Ien dat café mòj mor achterblieve, mao gi'j mot tén zak bi'j ow holde". "Jao, dén zak blief bi'j mien ien de buurt".
Klaos kömp bi'j dat café. Hi'j gete binnen en zeit: hi'j wol graag een kop koffie hemme. Dat was goed. Hi'j wol doar ok graag slaope. De kastelein breng um zon gang ien, en dan een trepke nao boave; door mosse slaope. Dén kastelein had um gevraog: "Wat hei daor ien de zak?" "Een knuppel; ak zeg 'Knuppel ürte zak', dan slete der op". "Now, wel te ruste. Zet dén zak hier mò neer". "Nee,
dén nem ik met". Toe zeit tie vrouw tege de kastelein: "Mao hoe doei de now mer? At ze ruzie make ien 't café en gi'j hét dén knuppel, dan hoef ie veur ginmins meer bang te zin". Mao de man zei: "Ik maak ok zon knuppel en dan ruil ik um".
Klaos had tat achter de deur afgelüsterd. Hi'j as te bliksem nao bòve toe. "Now wer ik genoeg. Umdat ik den domste zun, zöwwe is kieke wa we door met aanvange". Hi'j trik zich niet üt, mao hi'j geet zo onder een laken op bed ligge.
't Wödt al tien uur; 't wödt al elf uur. Endelijkeles begint de trap te krake. Klaos had de zak mette knuppel nèven 't bed hange en hiel ze met één hand vas. Heel zachjes heurte de trap krake; en de deur krake. "Now, hi'j slöp röstig", denkte kastelein. Hi'j geet nèven 't ledikant op en toe wille dén zak kriege. Toe zeit Jan [= Klaas]: "Knuppel ütte zak". En door kömp den knuppel aan en dén sleet de kastelein aan de grond. En toe kreeg de vrouw een portie smeer. "Schei toch üt, schei toch üt. Gi'j krieg een helen hoop geld". "Knuppel ien de zak", zeit Jan. En door was 't gebeurd.
"Zo", zeitKlaos, "now nor ondere. En aj nie goed doet wak zeg, dan krieg ie nog een possie. Now brenk mien eers mor is nao dat taoveltje, waj mien bruur afhandig hét gemaak". "Kòm mao met. Kòm mao met. Hier steet 't taoveltje". Klaos zei: "Taoveltje dek je". En dòòr kwam van alles op dat töveltje. "Zo, now nao dén ezel toe. Vooruit. Of mok nog een kier roepe?" "Nee, nie doen. Ik sin al blond en blanw". Toe nao de stal toe. "Dòòr stete". "Ezeltje strek je". En door begint dén ezel te proeste, niks as guldes en riksdaaldes. "Ziezo", zei Klaos, "now gaok medeen weg. En stuurt mao gin mins nao, want dan kòmme de ongelukke, want hi'j sleet alles aan de grond."
Klaos den ezel ütte stal gehaald, en 't töveltje op den ezel gewark. De zak hulte aan de nek. En door trek Klaos ien 't donker al heer op hüs aan.
't Wudt 's marges lich. Doar kump Klaos aan. In de verte zien ze um aankòmme. "Gund kömp den domme Klaos aan. Wat hét tén dan allemaol bi'j zich?" Hi'j kump al kotter bi'j. "Jong", zeit vader, "wat heb gi'j toch allemaol bi'j ow?" "Alles wat die slimme bruurs allemaol gund hemme gelaote. Dat heb ik now mao met gebroch, umdak een domme Klaos sint". Toe zeie: "Tafeltje dek je. Ezeltje strek je. Knüppel ütte zak". En toe ging dén knuppel aan 't slaon op dén boom. "Dat het ik metgebroch, vader. Dat mòj netjes beware. Dan haj ow lève ète en drinke zat en dan hoef ie veur gin mins meer bang te zin."
Onderwerp
AT 0563 - The Table, the Ass, and the Stick 
AT 0563 - The Table, the Ass, and the Stick 
ATU 0563 - The Table, the Donkey and the Stick.
ATU 0563 - The Table, the Donkey and the Stick.
Beschrijving
Een boer met drie zonen brengt de oudste naar een boer voor werk, maar deze betaalt geen loon, maar geeft na een jaar een cadeautje, nl. een ezel, die geld proest (braakt). Onderweg stopt de jongen in een café, waar hij de ezel laat proesten om te betalen en de kastelein 's nachts de ezel omruilt voor een gewone. De jongen komt met de waardeloze ezel thuis, waarop de boer met de tweede zoon naar de boer gaat. Deze krijgt na een jaar wrken een tafeltje-dekje, demonstreert het in het café en de kastelein ruilt het 's nachts om. De broer brengt de jongste zoon, Klaas, die voor dom wordt gehouden, naar de boer en deze krijgt na een jaar een zak met een knuppel, die de kastelein van hetzelfde café, waar ook hij overnacht, wil omruilen, maar de jongen, door de boer gealarmeerd, waakt en zegt: "Knuppel uit de zak!", warop de kastelein en zijn vrouw er flink van langs krijgen en snel de ezel en het tafeltje teruggeven, waarmee Klaas naar huis gaat.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.182-185.
Commentaar
Onder de Beeldknop van TINNEV192 bevindt zich een foto van Bart van Bindsbergen
The Table, the Ass and the Stick
Naam Overig in Tekst
Jan
Jan
Klaas
Klaas
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20