TINNEV224 - De vogel Venus en de appel van gezondheid

210. DE VOGEL VENUS EN DE APPEL VAN GEZONDHEID

De wonen ien een paleis is een koning. Hi'j had drie zoons, mao één daorvan was arg dom.
Ien een ander heel wied land wonen ok een koning; dén had den appel van gezondheid en de vogel Venus.
Dén eerste koning wier op een dag ziek. Zien oldste zoon zei: "At ik de appel van gezondheid haal en de vogel Venus, dan wodt gi'j zeker weer bèter". Zien vader zei: "Dat is zo wied. daor kön ie niet nao toe gaon". "Wat, ik daor niet nao toe? Dat kan ik bes". De prins hiel zo bi'j zien vader aan dat dén op 't laats zei: "Gaot op reis; ik zal ow alles metgeve; en zie daj de appel van gezondheid en de vogel Venus krieg. Hoevöl geld wil ie metnemme?" "'t Is heel wied; ik zal dus lang onderweg zun; geef mien daorum mao flink wat met". De prins zaalde 't pead; hi'j had geld ien òvervloed, want vroeger hadde de koninge ook geld genog; de arme minse harre niks.
De prins vertrok; hi'j reej deur bus en hei. Ien een groot bos kwam hi'j een old vröwke tege. Die vroeg um: "Waor gaoi nao toe?" Stoers antwore de prins: "Daor hei niks met te make". "Now", zei de olde vrouw, "dan gao gi'j mao netjes deur".
De prins gaf 't pead de spore en reej wieder. Eindelijk kwam hi'j bi'j een olderwetse harbarg die aan de rand van 't bos sting. Hi'j stappen af, bestelde ète, betaalde en vroeg toe offe daor 's nachts ook kon slaope. "Jao. dat kan". De kastelein had al gauw gezien datte een rieke profeet as klant had. 's Nachs nomme de prins al 't geld af en stoppen um ien een kelder. De zieke koning wachtte mao op de trugkoms van zien olste zoon.
Op een kier zei de tweede zoon tege zien vader: "Mien bruur is niet truggekomme, hi'j mik al 't geld op en wil niks met ow te doen hemme. Mao now zal ik is gaon". De koning antwore: "Ik bun al een kind kwiet, en now wi gi'j ok nog gaon!" "Vader, ik zol zo graag zien da gi'j weer bèter wiere. Ik wil ook wat veur ow doen". "Gao dan ien godsnaam mao, mao zörg daj weer terug kòmp". "Vader, dat is zeker".
De koning gaf zien tweede zoon ook weer völ geld met, en wiejer alles watte mao hemme wol.
De prins zei vader en moeder gedag en vertrok. Dagen achtereen reej hi'j deur. Op een kier trok hi'j deur een bos. Daor kwam 't olde wiefke weer veur de dag. Zi'j vroeg: "Meneer, waor gaoi nao toe?" De prins antwoordde: "Daor hei niks met te make. Ik bun te veurnaam om ow dat te vetelle". "At ik de niks met te make het, ri'j dan mao deur".
De prins reej weer dage lang deur. Hi'j kwam eindelijk ook bi'j de harbarg aan. Hi'j doch: "Ik hét zo lang gereje; ik wil now wel is wat èten en drinke." Hi'j stappen af, bon 't pead aan de voerbak en stappe nao binne. Hi'j bestelle ète en vroeg ook nao logies. "Dat kan", zei de waard. Midden ien de nach wier hi'j zien centen ook kwiet en wier ook ien een kelder gestop.
Ook deze zoon kwam niet weerum bi'j zien vader. De vader wachtte en wachtte, kék üt en kék üt. Dat was now eenmaol zo; de minse wone vrogger wied van mekaar. Eindelijk gaf de koning ook veur deze zoon de hoop op.
De dadde zoon zei toe tege zien vader: "As ik now is ging!" "Mien beste jong, hoe kòm ie op dat idee. Ow twee flinke bruurs konnen 't niet redde; hoe wi gi'j 't dan klaor spölle met ow weinige vestand?" "Ik wol 't toch wel graag probiere of ik de twee wondermiddele hier kan kriege." De jongste prins zanikte zo lang tot de koning eindelijk toe gaf. "De zun now twee wieze weg, dan gao gi'j ook mao. Mor ik hoop toch dat ik ow weer trug zal zien". De zoon zei: "Gi'j mot mien twalef van de beste saldaote metgeve, en ook twalef goeie pead. Dan wik 't graag probiere". "Now", doch de koning, "dat is nog niet zo dom; ik vind 't heel vestandig". De prins zei: "Mien bruurs kan wel wat oaverkomme zun; en dat ze daorum niet weerum hemme könne kòmme". Daor har de koning nog niet aan gedoch.
De pead wiere gezaald; de twaalf saldaote spronge der op; en daor ging 't hen; de prins reej veurop. "Daag".
Ook de jongste prins kwam nao dagelang ri'je deur 't grote bos. En daor kwam 't olde vröwke weer veur de dag. "Waor gaon gillie allemaol nao toe?" "lk bun op stap veur mien vader. Die is arg ziek. En now wil ik graag veur um de appel van gezondbeid en de vogel van Venus halen. Mor ik wet niet waor die bun". "Now", zei 't vröwke, "ik zal ollie een goeie raod geve. Jullie zölle lang motte zuke en völ motte vedrage eer aj die appel en die vogel gevonde het. Gi'j mag tege de koning niet zegge daj een prins bunt; gi'j mot ow aanbiejen as knech. Vraog of ie aan 't hof mag kòmme as bediende. Dat is vernederend mao gi'j zölt 't motte doen as gi'j den appel en de vogel wilt hemme". "Dat hèt ik veur mien vader wel oaver", zei de prins; "ik zal alles doen zoat gi'j 't mien zeg". Nog zei 't vröwke: "Gi'j mot bi'j de harbarg aan de rand van 't bos niet aan gaon; ri'j deur; ri'j heel wied deur tot daj bi'j een groot paleis van een koning kòm. Bel daor aan en vraog of ze een lakei könne gebrükke. Bestèèj de saldaote ien de stad mor üt". "lk zal alles doen wat gi'j gezeid hét". "Op de terugreis van de koning moj wel aangaon bi'j de harbarg aan de rand van 't bos. Gao daor alleen binne; zonder de saldaote. En dan belòòf ie aan die saldaote twaalf flesse Hongaarse wien".
Daornao reje de prins en de saldaote ien een galop deur; ze kwamme veurbi'j de harbarg, mao reje deur tot ze bi'j 't grote paleis ware. De prins die meldde zich bi'j de koning; hi'j wier medeen aangenomme as knech. Hi'j deej zo goed meugelijk zien bes. Ien een zaal van 't paleis zag hi'j op een kasje een vogel staon en een groten appel. "Die zun 't", dochte medeen. Mao hi'j zei niks. 't Vogeltje har de vleugels nor onder hange.
De prins har zo goed zien bes gedaon en de boel zo opgeknap dat op een kier de koning zei: "Mien complimente daj alles zo keurig ien odder hét". De koning wis nog altied niet dat zien lakei een prins was. "Ik wil ow belone. Gi'j krieg van mien de appel van gezondheid en de vogel Venus. En gao dan mor is een hötje op vecantie nor ow vader". De prins wis niet hoe gelukkig hi'j was. De vogel begon zich te rure ien zien köwke.
De prins pakke zien koffers, nòm afscheid van de koning en toe ging 't op hüs aan. Hi'j hiel eers al zien saldaote weer op en zei eur datte den appel en de vogel had. "En now gao we nao de harbarg bi'j 't bos". Eindelijk kwamme ze bi'j de harbarg. De prins zeit tege de saldaote: "Gillie motte hier wachte; at ik roep: 'Breng mien twaalf flesse Hongaarse wien', dan motte gillie allemaol tegeliek nao binne störme; dan oavermeestere wi'j de kastelein, want dén hét misschien mien beie bruurs gevange gezet". Toe de prins ien de harbarg stappe doch de harbargier: "A, daor hei weer zon rieke kadet". De prins vroeg: "Kan ik hier oavernachte?" "Jao, dat kan wel. En gi'j könt hier al 't èten en drinke kriege". "Jao", zei de prins, "ik hét eiges twaalf flesse Hongaarse wien bi'j mien; daor könne wi'j de hele nach met viere. Ik zal ze efkes nao binne hale". De prins ging nao bütte en riep: "Twaalf flesse Hongaarse wien". Daor kwamme de twaalf saldaote nao binne störme; ze greppe de kastelein vas. En de prins zei: "Zeg now mor is waor daj mien bruurs gelaoten het. Aj 't niet zeg dan slaon wi'j ow hadstikke dood met onze sabels. Ik bun niet zo dom as mien bruurs". "Ow bruurs zitten hier ien de kelder". "Breng ze medeen hier. Kòmme ze niet, dan gaon gillie der ook aan". Vroeger spotte ze de niet met. De kastelein ging weg onder begeleiding van een saldaot, umdat de prins um nier vetrouwe. En daor kwamme de twee prinsen heer. Wat ware ze bli'j. "En wi'j hemme ow altied veur een domoor veslette, now buj nog de wieste van ons dri'jen".
Hiernao klomme ze op de pead en rejen op hüs aan waor vader zat te wachte.
Ien 't grote bos kwam 't olde vröwke weer veur den dag. Ze zei: "Ow twee bruurs wolle niks van mien wette, mao gi'j hét mien raod opgevolg. Daorveur buj beloond geworre. Ow bruurs wolle niks met een arm mins te maken hemme. Now hemme ze könne zien dat arme minse 't ook wel is bi'j 't goeie end hemme. Ri'j now mao gauw nor ow vader".
Allemaol gavve ze 't vröwke een hand en stappen toe weer op de pead; ien één toer ging 't deur nao hüs. Met trompetgeschal wier 't gezelschap bi'j 't paleis ontvange. De koning kon ienens weer lope en kwam zien jonges ientege op 't veurplein. Tege zien jongste zoon zeie: "Wat bu gi'j toch een knappe jonge daj dat allemaol klaorgespöld het". Dén antwore: "lk hét mien bes gedaon en had gewark; now wet ik wat warken is. En hier hét ik de vogel Venus en den appel van gezondheid. Zet ze ien ow kamer en gi'j zölt weer helemaol gezond worre". Toe de appel en de vogel ien de kamer van de koning stonge begon de vogel zich te bewège en te fluite. Dri'j daag had de vogel gefluit; toe verandere hi'j ien een prachtige jonge dame. 't Deantje vloag de jongste prins um de hals en riep: "Gi'j zunt mien beminde; gi'j hét mien velos; ik was betoverd ien een vogel; mao now buk weer vri'j".
De koning wier helemaol weer bèter. De kwam ook een grote brullef. At te prins en zien vrouw niet gestörve zun dan lève ze vandaag nog.

AT 0551 - The Sons on a Quest for a Wonderful Remedy for their Father    AT 0551 - The Sons on a Quest for a Wonderful Remedy for their Father   

ATU 0551 - Water of Life    ATU 0551 - Water of Life   

AT 0550 - Search for the Golden Bird    AT 0550 - Search for the Golden Bird   

ATU 0550 - Bird, Horse and Princess    ATU 0550 - Bird, Horse and Princess   

Een koning is ziek en de oudste van zijn 3 zonen wil voor hem de appel van gezondheid en de vogel Venus halen, vertrekt met veel geld, komt via een oud vrouwtje, dat hij onbeleefd afblaft, bij een herberg, waar de kastelein hem 's nachts van zijn geld berooft en in de kelder stopt. De tweede prins overkomt hetzelfde. De derde prins mag vanwege zijn weinige verstand pas na lang zaniken, wil 12 soldaten mee, is beleefd tegen het oude vrouwtje, dat hem adviseert, bij de koning in dienst te gaan als lakei, de soldaten in de stad uit te besteden en pas op de terugweg de herberg aan te doen. Na een tijd werken krijgt hij van de koning de appel, de vogel en verlof om naar huis te gaan, komt bij de herberg, waar hij de kastelein met zijn 12 soldaten (12 flessen Hongaarse wijn) dwingt zijn broers uit te leveren. De prinsen prijzen de jongste, zo ook het oude vrouwtje, dat de oudsten verwijten maakt. De vogel en de appel worden in de slaapkamer van de koning gezet en de vogel fluit 3 dagen, wordt dan een meisje, dat betoverd was, maar nu verlost is door de jongste met wie ze trouwt. De koning geneest.

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.190-192

H1210.1 - Quest assigned by father.    H1210.1 - Quest assigned by father.   

H1331.1 - Quest for marvelous bird.    H1331.1 - Quest for marvelous bird.   

L13 - Compassionate youngest son.    L13 - Compassionate youngest son.   

H1242 - Youngest brother alone succeeds on quest.    H1242 - Youngest brother alone succeeds on quest.   

H1324 - Quest for marvelous remedy.    H1324 - Quest for marvelous remedy.   

Q280 - Unkindness punished.    Q280 - Unkindness punished.   

Q40 - Kindness rewarded.    Q40 - Kindness rewarded.   

K2241 - Treacherous inn-keeper.    K2241 - Treacherous inn-keeper.   

D1500.1.5.1 - Magic healing apple.    D1500.1.5.1 - Magic healing apple.   

P251.6.1 - Three brothers.    P251.6.1 - Three brothers.   

L101 - Unpromising hero (male Cinderella).    L101 - Unpromising hero (male Cinderella).   

L10 - Victorious youngest son.    L10 - Victorious youngest son.   

L115 - Successful foolish son.    L115 - Successful foolish son.   

L121.1 - Half-wit successful.    L121.1 - Half-wit successful.   

L141 - Stupid person surpasses clever.    L141 - Stupid person surpasses clever.   

L21 - Stupid youngest son becomes clever.    L21 - Stupid youngest son becomes clever.   

R155.1 - Youngest brother rescues his elder brothers.    R155.1 - Youngest brother rescues his elder brothers.   

H1333.3.1.5 - Quest for healing apple.    H1333.3.1.5 - Quest for healing apple.   

D1342.2 - Magic apple gives health.    D1342.2 - Magic apple gives health.   

D700 - Person disenchanted.    D700 - Person disenchanted.   

D350 - Transformation: bird to person.    D350 - Transformation: bird to person.   

D817 - Magic object received from grateful person.    D817 - Magic object received from grateful person.   

B511.5 - Bird heals man.    B511.5 - Bird heals man.   

B32 - Phoenix.    B32 - Phoenix.   

Q41 - Politeness rewarded.    Q41 - Politeness rewarded.   

N825.3 - Old woman helper.    N825.3 - Old woman helper.   

Z253 - Fool as hero.    Z253 - Fool as hero.   

J151 - Wisdom from old person.    J151 - Wisdom from old person.   

J185 - Wisdom wins contest of wisdom and wealth.    J185 - Wisdom wins contest of wisdom and wealth.   

C871 - Tabu: refusing a request.    C871 - Tabu: refusing a request.   

L200 - Modesty brings reward.    L200 - Modesty brings reward.   

Onder de Beeldknop bevindt zich een foto van de heer Derksen, de vader van Elisabeth Haan-Derksen.
(Venus is een verbastering van Feniks.)

Venus    Venus   

Hongaars    Hongaars   

2013-03-01 14:46:20