Hoofdtekst
211. DE STOK VAN DUZEND EN EÉN POND
De was ien een darp is een grote smidsknech; dén was veschrikkelijk stark en had altied heel had gewark veur zien baas. Op een kier zei dén baas: "Gi'j hét viefentwintig jaor flink veur mien gewark. As beloning mag ie een geschenk vraoge; kies mao wat, dan krieg ie 't van mien". De knech wis niet watte mos kieze; hi'j wol niet onbescheide zun; vroeger zat 't ter niet zo bes aan as tegesworig. Hi'j zei: "Ik zol mien graag een stok make ien ow warkplaats". "Al maak ie der ook één van duzend pond; gi'j gaot ow gang mao. Dat hei vediend: 't kan mien allemaol niks schèle".
De knech begon te smeje aan zien stok. 't Dure lang, want hi'j mos ook nog ander wark make. Eindelijk hatte zien stok klaor. Toe de smid um op de wèègschaol lei, woag e duzend en één pond. De knech zei: "Smid, ik hét ow zo lang gediend, now gao ik met de stok op vecantie". "Jao", zei de smid, "dat kan ik ow niet misgunne, mien jong. Gi'j heb mien hèvig goed geholpe. Dus gaot waor ei wilt". Jan sloeg de stok op de rug - hi'j was gruwelijk stark -, nòm afscheid van den baas en zei: "Völ geluk".
Nao lang lope kwam hi'j bi'j een kleine boereharbarg. Jan hiel niet van flauwe kul. 't Lek um wel wat um daor te oavernachte. De kasteleinsvrouw zei: "Gi'j könt hier wel slaope, mao völ complemente hewwe niet". "Das niks", zei Jan; "ik maak mien ète eiges klaor. Gi'j hoef niks gin druktes veur mien te make". Jan pakke zien spullekes üt. Hi'j har een stukske spek en wat mèèl metgebroch, en ging aan 't pannekoek bakke. Hi'j besloeg 't deeg en deej de vier haste spek ien de pan; dat braoide as ik wet niet wat, en dat sudderde. Hi'j kwam met 't deeg en goat 't ien de pan. Toe kwam der een stem van boave die zei: "'t Vilt, 't vilt". "Dat kan mien niet vedomme", zei Jan, "lao mao valle, mor ar 't ien de pannekoek vilt, dan zal ow de duvel hale". Jan trok zich nörges wat van aan. En 't viel net nève de pan; 't ware twee been. Jan doch laot die been daor mao staon, die staon mien niks ien de wèèg".
Ene pannekoek was verig. Jan dei weer vier stukke spek ien de pan en bakke wiejer. Hi'j gaot 't deeg de weer op. "'t Vilt, 't vilt", had 't weer geroepe. "Jao, lao mao valle", antwore Jan. "Boms", daor kwam de romp hèèr. Toe stong der al een romp op de been. "Now, now", har Jan gedoch, "dat züt ter vies üt; mor ik bun niet bang, want ik het een goeie stok bi'j mien. Probiert niet aan mien te kòmme".
Jan had een wüsten honger; hi'j bakke zich een dadde pannekoek. Spek ien de pan, deeg ter ien. "'t Vilt, 't vilt", had 't weer geroepe. "Boms", daor ware de kop, de armes en alles aangekòmme. Daor har een keal gestaon. "Goeiendag", zei Jan. "Jao, mao zo gauw zuj niet met mien klaor". "Dat kan mien niks schèle", zei Jan, "ik het scheit aan ow; ik èèt eers mien pannekoeken op en dan zöwwe wel is wiejer praote".
Jan at de pannekoeken op. "Now kankte wel tege. En wat hek met ow te make?" "Met mien hei völ te make", had dén man gezeid. "Jao now, dan hei 't mao veur 't zegge waor ei mien hemme wilt, mao de stok nem ik met. Gi'j könt wel stark zien, mao bunt niet zo stark as ik. Ik hét mien meister altied goed gediend en ik stao hierboave goed aangeschreve. Dus ik kan noait velieze".
Net zo gezeid, zo gedaon. Dén heer - toe was 't al een zwatten heer gewodde - die nòm um met nor een andere kamer. Wat zag Jan daor? Daor zatte zovöl van dat gespoeksel um um hèèr te spoeke, datte doch: "Now, now, ak taor tege vechte mot, dan mok mien goed holde". Toe zeit ten heer: "Bindt de strijd mao met um aan". Mao Jan die nemp de stok, sleet links en rechts, en nog is links en rechs um zich hèèr. En jao, jonges, daor leie ze allemaol um um hèèr gestrek. Toe zeie tege de heer: "Wat woj now nog? Tege dén stok is niks opgewasse". "Jao", zei dén man, "gi'j bunt nog lang niet met mien klaor". "Now, dan wachte wi'j dat ook mor af; bang zink toch niet".
De heer miek weer een deur los en zi'j kwamme weer ien een andere karner. Daor zag Jan een groten draak ligge met zeuve koppe. "Jonge, jonge", had Jan gedoch, "um den aan de kant te kriege dat is een heel wark. Mao jao, ik het God nog met mien. Dat is de enigste hoap die ik hét". "Now", had den zwatten heer gezeid, "now begin mos aan dén draak mette zeuve koppe". "Jao", ha Jan gezeid, "dat zak ook wel. Mor ik zal um slaon datte darme ütte pens hange. Mor winne zak. Hi'j hult gin kop aan de kont". En Jan begon te slaon, en te slaonmette stok. Hi'j sloeg datte stukke de vanaf vloage. De ene kop vloag hier, den andere daor. "Kiek", zeie, "wat wi'j now nog?" Toe te draak eenmaol oavermoesterd was toe vloag de deur van de kamer los, en daor stong een prachtige jonge dame, en die zei: "Niemand hét mien könne velosse; mao gi'j hét mien wel velos. Niemand kon den draak oaverwinne, en niemand kon de duvels oaverwinne. Now hoef ie noait meer te warke; wi'j zölle same een gelukkig lève gaon leie".
Jan nom de prinses aan zien arm en ging 't eerste nao zien meester. Die keek de ogen ütte kop, want de prinses had Jan al aangekleed as een echte heer. "Mao Jan, wat is ter dan now?" "Jao smid, dat zak ow is zegge. Daor is mien now wat oaverkòmme, dat is mien mien lève nog niet oaverkòmme. Ik was ien een hüs pannekoeke aan 't bakke; toe viel de mien een romp nor onder, been nor onder, arme nor ondere en alles; later mos ik vechte tege de duvel; mor ik hèt ze geslage dat ze gerammeld hemme veur mien vuut; en toe moes ik nog vechte tege de draak; mao dén hek ook klein gekrege. En wat zatte toe ien een andere kamer? Een prachtige jonge prinses; hier hek ze aan mien arm. En now gao we same heerlijk trouwe en dan hoef ik noait gin smidsknech meer te zun". "Gefeliciteerd. Wat zuk toch bli'j daj mien zo goed gediend hét altied en dat Onze Lieve Heer ow zo goed geholpen hét. As alle minse daor aan dochte dan ware ze bèter, gelukkiger en tevrèjener".
De was ien een darp is een grote smidsknech; dén was veschrikkelijk stark en had altied heel had gewark veur zien baas. Op een kier zei dén baas: "Gi'j hét viefentwintig jaor flink veur mien gewark. As beloning mag ie een geschenk vraoge; kies mao wat, dan krieg ie 't van mien". De knech wis niet watte mos kieze; hi'j wol niet onbescheide zun; vroeger zat 't ter niet zo bes aan as tegesworig. Hi'j zei: "Ik zol mien graag een stok make ien ow warkplaats". "Al maak ie der ook één van duzend pond; gi'j gaot ow gang mao. Dat hei vediend: 't kan mien allemaol niks schèle".
De knech begon te smeje aan zien stok. 't Dure lang, want hi'j mos ook nog ander wark make. Eindelijk hatte zien stok klaor. Toe de smid um op de wèègschaol lei, woag e duzend en één pond. De knech zei: "Smid, ik hét ow zo lang gediend, now gao ik met de stok op vecantie". "Jao", zei de smid, "dat kan ik ow niet misgunne, mien jong. Gi'j heb mien hèvig goed geholpe. Dus gaot waor ei wilt". Jan sloeg de stok op de rug - hi'j was gruwelijk stark -, nòm afscheid van den baas en zei: "Völ geluk".
Nao lang lope kwam hi'j bi'j een kleine boereharbarg. Jan hiel niet van flauwe kul. 't Lek um wel wat um daor te oavernachte. De kasteleinsvrouw zei: "Gi'j könt hier wel slaope, mao völ complemente hewwe niet". "Das niks", zei Jan; "ik maak mien ète eiges klaor. Gi'j hoef niks gin druktes veur mien te make". Jan pakke zien spullekes üt. Hi'j har een stukske spek en wat mèèl metgebroch, en ging aan 't pannekoek bakke. Hi'j besloeg 't deeg en deej de vier haste spek ien de pan; dat braoide as ik wet niet wat, en dat sudderde. Hi'j kwam met 't deeg en goat 't ien de pan. Toe kwam der een stem van boave die zei: "'t Vilt, 't vilt". "Dat kan mien niet vedomme", zei Jan, "lao mao valle, mor ar 't ien de pannekoek vilt, dan zal ow de duvel hale". Jan trok zich nörges wat van aan. En 't viel net nève de pan; 't ware twee been. Jan doch laot die been daor mao staon, die staon mien niks ien de wèèg".
Ene pannekoek was verig. Jan dei weer vier stukke spek ien de pan en bakke wiejer. Hi'j gaot 't deeg de weer op. "'t Vilt, 't vilt", had 't weer geroepe. "Jao, lao mao valle", antwore Jan. "Boms", daor kwam de romp hèèr. Toe stong der al een romp op de been. "Now, now", har Jan gedoch, "dat züt ter vies üt; mor ik bun niet bang, want ik het een goeie stok bi'j mien. Probiert niet aan mien te kòmme".
Jan had een wüsten honger; hi'j bakke zich een dadde pannekoek. Spek ien de pan, deeg ter ien. "'t Vilt, 't vilt", had 't weer geroepe. "Boms", daor ware de kop, de armes en alles aangekòmme. Daor har een keal gestaon. "Goeiendag", zei Jan. "Jao, mao zo gauw zuj niet met mien klaor". "Dat kan mien niks schèle", zei Jan, "ik het scheit aan ow; ik èèt eers mien pannekoeken op en dan zöwwe wel is wiejer praote".
Jan at de pannekoeken op. "Now kankte wel tege. En wat hek met ow te make?" "Met mien hei völ te make", had dén man gezeid. "Jao now, dan hei 't mao veur 't zegge waor ei mien hemme wilt, mao de stok nem ik met. Gi'j könt wel stark zien, mao bunt niet zo stark as ik. Ik hét mien meister altied goed gediend en ik stao hierboave goed aangeschreve. Dus ik kan noait velieze".
Net zo gezeid, zo gedaon. Dén heer - toe was 't al een zwatten heer gewodde - die nòm um met nor een andere kamer. Wat zag Jan daor? Daor zatte zovöl van dat gespoeksel um um hèèr te spoeke, datte doch: "Now, now, ak taor tege vechte mot, dan mok mien goed holde". Toe zeit ten heer: "Bindt de strijd mao met um aan". Mao Jan die nemp de stok, sleet links en rechts, en nog is links en rechs um zich hèèr. En jao, jonges, daor leie ze allemaol um um hèèr gestrek. Toe zeie tege de heer: "Wat woj now nog? Tege dén stok is niks opgewasse". "Jao", zei dén man, "gi'j bunt nog lang niet met mien klaor". "Now, dan wachte wi'j dat ook mor af; bang zink toch niet".
De heer miek weer een deur los en zi'j kwamme weer ien een andere karner. Daor zag Jan een groten draak ligge met zeuve koppe. "Jonge, jonge", had Jan gedoch, "um den aan de kant te kriege dat is een heel wark. Mao jao, ik het God nog met mien. Dat is de enigste hoap die ik hét". "Now", had den zwatten heer gezeid, "now begin mos aan dén draak mette zeuve koppe". "Jao", ha Jan gezeid, "dat zak ook wel. Mor ik zal um slaon datte darme ütte pens hange. Mor winne zak. Hi'j hult gin kop aan de kont". En Jan begon te slaon, en te slaonmette stok. Hi'j sloeg datte stukke de vanaf vloage. De ene kop vloag hier, den andere daor. "Kiek", zeie, "wat wi'j now nog?" Toe te draak eenmaol oavermoesterd was toe vloag de deur van de kamer los, en daor stong een prachtige jonge dame, en die zei: "Niemand hét mien könne velosse; mao gi'j hét mien wel velos. Niemand kon den draak oaverwinne, en niemand kon de duvels oaverwinne. Now hoef ie noait meer te warke; wi'j zölle same een gelukkig lève gaon leie".
Jan nom de prinses aan zien arm en ging 't eerste nao zien meester. Die keek de ogen ütte kop, want de prinses had Jan al aangekleed as een echte heer. "Mao Jan, wat is ter dan now?" "Jao smid, dat zak ow is zegge. Daor is mien now wat oaverkòmme, dat is mien mien lève nog niet oaverkòmme. Ik was ien een hüs pannekoeke aan 't bakke; toe viel de mien een romp nor onder, been nor onder, arme nor ondere en alles; later mos ik vechte tege de duvel; mor ik hèt ze geslage dat ze gerammeld hemme veur mien vuut; en toe moes ik nog vechte tege de draak; mao dén hek ook klein gekrege. En wat zatte toe ien een andere kamer? Een prachtige jonge prinses; hier hek ze aan mien arm. En now gao we same heerlijk trouwe en dan hoef ik noait gin smidsknech meer te zun". "Gefeliciteerd. Wat zuk toch bli'j daj mien zo goed gediend hét altied en dat Onze Lieve Heer ow zo goed geholpen hét. As alle minse daor aan dochte dan ware ze bèter, gelukkiger en tevrèjener".
Onderwerp
AT 0301B - The Strong Man and his Companions 
AT 0301B - The Strong Man and his Companions 
ATU 0301 - The Three Stolen Princesses.
ATU 0301 - The Three Stolen Princesses.
Beschrijving
Vreselijk sterke smidsknecht mag na 24 jaar trouwe dienst een beloning uitkiezen en deze wil een stok smeden. De smid is akkoord, al maakt hij een stok van 1000 pond. Hiermee trekt hij de wereld in, overnacht in een boerenherberg, maakt zelf zijn eten klaar, pannekoeken en terwijl hij bezig is, valt in man in delen uit de schoorsteen, maar Jan is niet bang en eet gewoon zijn pannekoeken op. De ontstane zwarte man neemt Jan mee naar een kamer, waar hij met veel spooksel (duivels) de strijd aanbindt, maar tegen de stok is niets opgewassen. Dan brengt de zwarte heer hem naar een kamer met een 7-koppige draak, die ook door Jan met de stok in de pan wordt gehakt. Daardoor gaat een deur open en een verloste prinses komt eruit en gaat met Jan mee naar de smid, aan wie hij zijn avonturen vertelt, waarna Jan en de prinses gaan trouwen.
Bron
Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.192-194.
Commentaar
Onder TINNEV225 bevindt zich onder de Beeldknop een foto van de heer Derksen, de vader van Elisabeth Haan-Derksen.
The Strong Man and his Companions & AT 0326, The Youth Who Wanted to Learn What Fear Is
Naam Overig in Tekst
Jan
Jan
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20