NORTIER07

Vier kilometer ten westen, ja, van Kantens ligt het dorpje Stitswerd aan een zeer kleine secundaire weg, geen busverbinding, ongeveer 30 huizen, 60 mensen. Ik kwam uit hoofde van mijn beroep wekelijks, 't kerkje uit ongeveer 1300, ook weer op een hoge wierde. De kerk lag in dit geval, zoals meestal in de dorpen niet, maar dat komt wel vaker voor, niet in het midden van het dorp maar aan de zijkant. In Stitswerd lag, ligt de kerk helemaal aan de zijkant van het dorp dus beslist niet in het centrum. Daar omheen het oude kerkhof, waarvan ik later gezien heb dat alle graven oost-west georiënteerd z ... gericht zijn. Welnu, ik had daar een begrafenis te leiden, een oude moeder was overleden en wij stonden rondom de groeve, de begrafenisondernemer uit Kantens, Vogel, was er ook bij, op een kille, winderige novembermiddag, wijd uitziende over het land. Achter mijn rug het dorp en de kerk en de kist had men laten zakken en terwijl ik de woorden zou spreken die daarbij gesproken moeten worden, schreeuwt ineens een vrouw op hysterische wijze: "Moe ligt verkeerd!" Ik dacht: wat zullen we nou krijgen? Wat is nou 't geval? Ze hadden al de graven daar, lagen met het hoofd naar het westen, voeten naar het oosten. Naar men vertelde, u kent dat natuurlijk wel dit gebruik, ... dat het gezicht wanneer het zich ophief naar het oosten, vroeger de kant van de oriënt, opgang van de zon, ook weer gechristianiseerd, de ... gezicht naar Jeruzalem naar de weerkomst van Christus gekeerd, wisten deze mensen allemaal veel, dat wisten ze niet, maar ze wisten in ieder geval wel dat moe niet goed lag, precies ... 180 graden verkeerd. Dat dat niet gering was, bleek dat de ... Vogel, de begrafenisondernemer, helemaal confuus naar me toe kwam lopen met z'n handen in de lucht: "He, wat zal wie doun? Wat moeten we doen? Zal ik het maar meteen omkeren?" Ik zei: "Nee laten we dat nou niet doen, ik zal de begr ... plechtigheid hier beëindigen zoals het hoort en gaat u nou maar straks," ... en dat zei 'k ook tegen de mensen, de ondernemer zal straks de kist omkeren en op de goede manier weer laten zakken. Nou, alles ging verder en men ging daarna naar het café, ja daar was een cafeetje daar en dat was het gebruik dat men niet thuis dan ging zitten, maar dat men in het café daar nog even samenkwam. Ik merkte op dat twee jongens werden gesommeerd om wel degelijk even naar het kerkhof terug te gaan en te kijken of moe inderdaad omgekeerd lag nu, niet meer de voeten naar het westen en het hoofd naar het oosten, maar 't hoofd naar het westen en de voeten naar 't oosten. Merkwaardig dat dit, blijkbaar hoewel, men de oorspronkelijke betekenis dus allang niet meer weet, net zoals die vrouw bij dat weer verdrieven, dat het gebruik toch blijkbaar nog zo was. Maar het kan natuurlijk alleen op kerkhoven die nog steeds op de oude manier gebruikt worden. In Kantens is het oude kerkhof niet meer in gebruik en bij die nieuwe kerkhoven is natuurlijk, hoewel ..., nee, daar ligt het net andersom, daar is geen sprake van, ik ken daar een graf en dat ligt noord-zuid in plaats van west-oost, dus tegenwoordig denk ik dat althans bij niet-katholieke begravingen, ter aarde bestellingen, dit niet meer oost-west gedaan wordt, maar ik vind het toch altijd een merkwaardig verhaal dat dat onder gewone mensen toch nog zo leefde dat men er zo'n stampei over maakte.

Vroeger werden mensen met de voeten naar het oosten en het hoofd naar het westen begraven. Wanneer het hoofd zich dan opricht kijkt het naar het oosten, naar Jeruzalem, naar de weerkomst van Jezus.

bandopname augustus 2001

augustus 2001

De verhalen spelen in Kantens (Groningen) en omgeving in de periode 1950-1958.

Christus [Jezus]    Christus [Jezus]   

Kantens    Kantens   

Stitswerd    Stitswerd   

Kantens    Kantens   

Vogel    Vogel   

Jeruzalem    Jeruzalem   

2013-03-01 14:46:21