BRAND016 - Van Sente Brandane

Doe aldus Sente Brandaen
1010 Weder sinen capelaen
Ghewan van der hellen,
So mach ic hu voort tellen,
Dat hi voer langhe wijle
Up die zee ende meneghe mile.
1015 Doe vernam Sente Brandaen
Die goede vele saen
Een dier, dat hiet Cyrene,
Die slapen doet die ghene,
Diet horen zinghen ofte sien;
1020 Van zijnre bliscap moet gescien
Ter zee groot ongheweder.
Doe viel sciere neder
Sente Brandaen up sine knien
Ende bat Gode, dat hi moeste ontvlien
1025 Dien diere, so hi best can.
In slape wart die stierman;
Haer selves si al vergaten,
Datsi en wisten, waer si saten;
Elc moonc wel vaste sliep;
1030 Die kiel sonder stierman liep
Tote eenen bernenden berghe dan,
Daerhute quam loopende een laerc zwart nan;
Hi riep toten kiele
Hute zinen grooten ghiele,
1035 So hi luuts mochte,
Ende wecketse arde onsochte;
Hi hietse tote hem keeren;
Hi seide, hi soude hem leeren,
Den meester stierman boude
1040 Waer hi best henen soude.
Doe hiet Sente Brandaen
Sinen kiel wel saen
Toten berghe keeren,
Omme dat hi hem soude leeren;
1045 Maer des duvels cose
Die was arde boze;
Doe seide des duvels bode:
"Mochte ic wel, dor Gode!
Dinen kiel, heere Brandaen,
1050 Die soude eene quade vaert angaen.
Du soudes ontghelden metter spoet,
Dattu ons so leede doet.
In can jeghen hu niet ghehebben;
God en wille hu niet ontsegghen,
1055 So wat dat dijn wille es,
Want dine bede so moghende es,
Du souts dat wel ghenieten.
Lietstu di dat verdrieten,
Dat hu mijn vernoy niet ware lief!
1060 Du naems mi den breydel dief;
Die achter di sit al daer:
Hi zweet van anxte, dat es waer,
Ende van zorghen, die hi heeft ontfaen."
Doe sprac Sente Brandaen:
1065 "Dat es sine boete,
Dat hi hem wasschen moete;
Mi ne dinct niet so goet,
Hier es so scone eene vloet,
Dat hi hem wel ghewasschen mach."
1070 Die moonc scamelike lach:
Met vele groter zorghen
So haddi hem gheborghen
Onder eene scip banc;
Die tijt dochte hem arde lanc.
1075 Die duvel louch zeere omme das,
Dat hi so zeere vervaert was.
Doe hi sijn spot hadde ghedreven,
Bat hi hem, dat hi hem wilde gheven
Weder sinen capelaen;
1080 Hi soudene arde scone dwaen:
Hi roke up hem te zeere.
Doe seide die milde heere,
Die goede Sente Brandaen:
"In gheve hu niet den capelaen;
1085 Mi dincke dine cozen
Onnutte ende ghebozen;
Dijns sprekens bem ic zat."
Den stierman hi doe bat,
Dat hi weder keerde upt meere.
1090 Doe quam des duvels heere
Huten berghe ende daden hem wee
Ende volchden up die zee
Ende droughen in haer hande
Groote gloyende brande
1095 Ende groote gloyende schichten,
Als of si wilden vechten;
Si worpen neder ende stooten
Up die in den kiel vlooten
Met groten torne moede;
1100 Maer God onse Heere, die goede,
Behoedese jeghen al mesweghen.
Ic wane, van boven die reghen
So dicke nye en viel,
Alse daer omtrent den kiel
1105 Die brandere entie schichte vloghen;
Die moonken met riemers toghen,
Omme saen te sine huter noot;
Dus jaghetse thelsche conroot;
Si zeylden watsi mochten;
1110 Die duvele worpen onsochte
Na den vluchteghen kiel;
Den heeren saen gheviel,
Datsi bi Gods hulpe waren
Der vreesen al ontvaren.
1115 Brandaen voer voort, met trauwen;
Doe liet hem God bescauwen
Van inghelen vele scaren,
Die boven hem quamen ghevaren;
Die voerden meneghe ziele
1120 Boven sinen kiele;
Den lof Gods si daer boven zonghen,
Datmen de lucht mochte horen clonghen;
Dat dede hem God te minnen,
Dat hi hem liet verkinnen,
1125 Wat die gheeste wouden
Ende waer si henen souden.
Doe sach Sente Brandaen
Eenen sconen tempel staen
Met tiene scone choren,
1130 Die nye man conste testoren,
Sonder God, diet vermochte;
Die chierheit te segghene en vermochte
Ne gheen erdsche man.
Doe screef Sente Brandaen
1135 Alle dwonder, dat hi sach,
Daer hi in zinen kiele lach.
Doe Brandaen, die Gods deghen,
Te rechte hadde al bescreven
Die twee scone paradise,
1140 Doe waende die goede wise,
Die Gods dienare,
Dat hi al quite ware
Van des waters aerme scaren
Ende hi te lande soude varen.
1145 Doe bat die heere goede
Met eenen neerensten moede
Onsen eeweliken troost,
Diene dicken hadde verloost,
Dat hine saen ghesande
1150 Weder te sinen lande.

Het schip van Brandaan wordt door sirenen gelokt, maar de monniken krijgen hulp van een donker wezen uit een gebergte. Dat blijkt echter een duivels wezen te zijn, die de monnik van de gestolen teugel weer mee wil nemen. Brandaan zegt dat hij wel een passende straf voor de monnik heeft; een wasbeurt. Vervolgens gaat Brandaan er vandoor, tijdens de achtervolging beschermd door God. Tot slot krijgt Brandaan een visioen.

E. Bonebakker (ed.), Van Sente Brandane, naar het Comburgsche en het Hulthemsche handschrift. Amsterdam, 1894.

1380-1425

De indeling van de tekst is overgenomen uit: De reis van Sint Brandaan. Een reisverhaal uit de twaalfde eeuw, W. Wilmink (vert.) en W.P. Gerritsen (inl.). Amsterdam, 1996.

Brandaen    Brandaen   

[Brandaan]    [Brandaan]   

God    God   

Cyrene    Cyrene   

2013-03-01 14:46:20