Hoofdtekst
Hansie Brinkers van Spaarndam
Heel lang geleden woonde er in Spaarndam een jongen, wiens vader sluiswachter was. Toen hij een jaar of acht was, mocht hij van zijn ouders pannekoeken gaan brengen aan een oude blinde man, die eenzaam in de polder woonde. Het was een mooie middag in de herfst toen Hansie Brinkers, zo heette die jongen, met een pakje op weg ging. Hij bleef wel een uur bij de man, die het erg gezellig vond. Toen Hansie terugliep over de dijk merkte hij dat het water hoger stond dan anders en hij dacht eraan hoe boos het water zou zijn op de stevige sluisdeuren van zijn vader. Hij moest er niet aan denken dat het water ooit door de dijk zou breken, de sluizen vernielen en het vruchtbare land overspoelen. Wat zou de wraak van het water op zijn vader groot zijn!
Al fantaserend liep hij verder en keek af en toe eens om naar het huisje van de oude man, waarvan de glazen gloeiden in het rood van de ondergaande zon, alsof alles in lichterlaaie stond. Hansie Brinkers merkte wel aan de zon dat hij te lang was weggebleven en dat zijn lange schaduw niet meer op het gras viel. Toen hij er flink de pas had ingezet, hoorde hij iets dat hem stokstijf stil deed staan. Het was het geluid van siepelend water. Hij liet zich van de dijk afglijden en onderaan vond hij een straaltje water dat niet over, maar door de dijk kwam. Een gat, een gat in de dijk! Als het water daar door bleef stromen zou het gat steeds groter worden, totdat de dijk het op die plaats zou begeven. Als het niet onmiddellijk gestopt zou worden, zou een ramp Spaarndam en de wijde omgeving treffen. Bijna onwillekeurig stopte hij zijn vinger in het gaatje en het water hield op met stromen.
In het begin kostte het hem geen enkele moeite om zo het water tegen te houden maar op den duur raakte hij verkleumd door het natte gras en de vochtige nevel die laag over de weilanden en het water lag. Hij begon hard om hulp te roepen maar niemand hoorde hem. Niemand waagde zich zo laat op die donkere dijk. Hij werd hoe langer hoe kouder en stijver en een pijn trok door zijn vinger, door zijn hand en op den duur door zijn hele lichaam. Hij riep om hulp en om zijn moeder. Maar zijn moeder had de deur en de luiken al lang gesloten en had zich voorgenomen haar zoon morgen maar eens onder handen te nemen omdat hij bij de blinde man was blijven slapen. Hansie klappertande zo dat zelfs fluiten hem niet meer lukte. Toen bad hij God om hulp en besloot ten einde raad daar tot de volgende morgen te blijven.
De hele lange avond en nacht bleef hij tegen de dijk aan gedrukt zitten. Hij probeerde niet te slapen en een pijn van koude en kramp maakte z'n lichaam gevoelloos. Die nacht scheen eindeloos te duren. Maar toen de nieuwe dag aanbrak kwam er een pastoor over de dijk die de hele nacht aan het bed van een stervende had zitten waken. Hij vond Hansie Brinkers en begreep aan welk onheil men was ontsnapt.
Heel lang geleden woonde er in Spaarndam een jongen, wiens vader sluiswachter was. Toen hij een jaar of acht was, mocht hij van zijn ouders pannekoeken gaan brengen aan een oude blinde man, die eenzaam in de polder woonde. Het was een mooie middag in de herfst toen Hansie Brinkers, zo heette die jongen, met een pakje op weg ging. Hij bleef wel een uur bij de man, die het erg gezellig vond. Toen Hansie terugliep over de dijk merkte hij dat het water hoger stond dan anders en hij dacht eraan hoe boos het water zou zijn op de stevige sluisdeuren van zijn vader. Hij moest er niet aan denken dat het water ooit door de dijk zou breken, de sluizen vernielen en het vruchtbare land overspoelen. Wat zou de wraak van het water op zijn vader groot zijn!
Al fantaserend liep hij verder en keek af en toe eens om naar het huisje van de oude man, waarvan de glazen gloeiden in het rood van de ondergaande zon, alsof alles in lichterlaaie stond. Hansie Brinkers merkte wel aan de zon dat hij te lang was weggebleven en dat zijn lange schaduw niet meer op het gras viel. Toen hij er flink de pas had ingezet, hoorde hij iets dat hem stokstijf stil deed staan. Het was het geluid van siepelend water. Hij liet zich van de dijk afglijden en onderaan vond hij een straaltje water dat niet over, maar door de dijk kwam. Een gat, een gat in de dijk! Als het water daar door bleef stromen zou het gat steeds groter worden, totdat de dijk het op die plaats zou begeven. Als het niet onmiddellijk gestopt zou worden, zou een ramp Spaarndam en de wijde omgeving treffen. Bijna onwillekeurig stopte hij zijn vinger in het gaatje en het water hield op met stromen.
In het begin kostte het hem geen enkele moeite om zo het water tegen te houden maar op den duur raakte hij verkleumd door het natte gras en de vochtige nevel die laag over de weilanden en het water lag. Hij begon hard om hulp te roepen maar niemand hoorde hem. Niemand waagde zich zo laat op die donkere dijk. Hij werd hoe langer hoe kouder en stijver en een pijn trok door zijn vinger, door zijn hand en op den duur door zijn hele lichaam. Hij riep om hulp en om zijn moeder. Maar zijn moeder had de deur en de luiken al lang gesloten en had zich voorgenomen haar zoon morgen maar eens onder handen te nemen omdat hij bij de blinde man was blijven slapen. Hansie klappertande zo dat zelfs fluiten hem niet meer lukte. Toen bad hij God om hulp en besloot ten einde raad daar tot de volgende morgen te blijven.
De hele lange avond en nacht bleef hij tegen de dijk aan gedrukt zitten. Hij probeerde niet te slapen en een pijn van koude en kramp maakte z'n lichaam gevoelloos. Die nacht scheen eindeloos te duren. Maar toen de nieuwe dag aanbrak kwam er een pastoor over de dijk die de hele nacht aan het bed van een stervende had zitten waken. Hij vond Hansie Brinkers en begreep aan welk onheil men was ontsnapt.
Onderwerp
TM 2603 - Hans Brinker
TM 2603 - Hans Brinker 
Beschrijving
Jongen voorkomt een overstroming door zijn vinger in een gat in een dijk te steken.
Bron
Bert Sliggers: Volksverhalen uit Noord- en Zuid-Holland. Utrecht [enz.] 1980, p. 89-90
Commentaar
Foto beeld Hans Brinker in Spaarndam, 1950
Onderdeel van Mary Mapes Dodge, Hans Brinkers, Or the silver skates (1865).
Zie Lexicon.
Sliggers baseert zijn verhaal kennelijk op M. Bruijn (1954), want in de verantwoording schrijft hij: "Hansie Brinkers van Spaarndam. Dit verhaal verscheen voor het eerst in Hans Brinkers, or the Silver Skates (1865) door Mary Mapes Dodge, een Amerikaanse schrijfster van gedeeltelijk Nederlandse afkomst. Deze zelfverzonnen sage, waarin Hans Brinkers een personificatie van de Nederlandse jeugd voorstelt, vinden we twee jaar daarna in de Nederlandse bewerking van P.J. Andriessen (De zilveren schaatsen, een schets uit het Noord-Hollandse Volksleven). Door de vele herdrukken, o.a. met illustraties van Charles Braakensieck, werd dit verhaal ook in Nederland zeer populair. Ook werd het boek in het Frans, Italiaans en Noors vertaald. Was in het verhaal steeds sprake van Haarlem als lokatie, in Een nieuw verhaal naar het oude boek van Mary Mapes Dodge door Margreet Bruijn (1954) werd Spaarndam voor het eerst genoemd, waar sinds 1950 een beeldje van deze 'waterheld' door Grada Rueb op de Woerdersluis te vinden is. Zie ook de zeer vrije bewerking van A. Hans, De jonge held van Haarlem; daden van moed en zelfopoffering, Antwerpen 1926. Hierin heet de held Peter Berends. Voor meer details zie Neerlands Volksleven, jrg.8 (1957/58), blz. 35-37."
Onderdeel van Mary Mapes Dodge, Hans Brinkers, Or the silver skates (1865).
Zie Lexicon.
Sliggers baseert zijn verhaal kennelijk op M. Bruijn (1954), want in de verantwoording schrijft hij: "Hansie Brinkers van Spaarndam. Dit verhaal verscheen voor het eerst in Hans Brinkers, or the Silver Skates (1865) door Mary Mapes Dodge, een Amerikaanse schrijfster van gedeeltelijk Nederlandse afkomst. Deze zelfverzonnen sage, waarin Hans Brinkers een personificatie van de Nederlandse jeugd voorstelt, vinden we twee jaar daarna in de Nederlandse bewerking van P.J. Andriessen (De zilveren schaatsen, een schets uit het Noord-Hollandse Volksleven). Door de vele herdrukken, o.a. met illustraties van Charles Braakensieck, werd dit verhaal ook in Nederland zeer populair. Ook werd het boek in het Frans, Italiaans en Noors vertaald. Was in het verhaal steeds sprake van Haarlem als lokatie, in Een nieuw verhaal naar het oude boek van Mary Mapes Dodge door Margreet Bruijn (1954) werd Spaarndam voor het eerst genoemd, waar sinds 1950 een beeldje van deze 'waterheld' door Grada Rueb op de Woerdersluis te vinden is. Zie ook de zeer vrije bewerking van A. Hans, De jonge held van Haarlem; daden van moed en zelfopoffering, Antwerpen 1926. Hierin heet de held Peter Berends. Voor meer details zie Neerlands Volksleven, jrg.8 (1957/58), blz. 35-37."
Naam Overig in Tekst
Hans Brinker
Hans Brinker
Hansie Brinkers
Hansie Brinkers
God
God
Naam Locatie in Tekst
Spaarndam
Spaarndam
Plaats van Handelen
Spaarndam
Spaarndam
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20