Hoofdtekst
Die .XXIIII. cluchte.
Noch moet ick wat van desen CLAEUS NAR seggen. Het is geschiet dat die hoochgeboren vorst op de jacht gereden is. Ende alle dat hofgesin is met hem getrocken, also dat niemant thuys bleven is dan alleen twee cocks, een cleermaker, een joncwijf ende dese CLAEUS NAR. Die sot hadde eenen hont opgevoet, die by nyemant blyven en woude dan alleen by desen sot. Ende waer die sot was, daer was die hondt oock. Ende als dese II cocx, cleermaker ende joncwijf also alleen waren, en hebben si niet langhe gebeyt (ghelijck sulcke volck pleech), sy en sijn op de vriaige toe gegaen, also dat niemant thuys en bleef dan alleen die sot met sijnen hont LEPS ende een jonghe beer die aen een keten lach. Ende als hem die sot so gansch alleen thuys vant, liet hy hem duncken dat hy self alleen heere was. Ende woude hem selven ooc een genucht aendoen ende liet so den beer van die keten los loopen. Die beer als een jonck sot dier, liep in die grote hooftstove ende sloech een venster uut. Ende dat clincken behaechde hem so wel dat hy se al na den anderen uutsloech. Ende worp dat een herwaerts, dat ander derwaerts, brack ende verdorf so seer veel. Daerentusschen quamen die cocks, cleermackers etc. wederom ende vonden dese schade gheschiet, dwelck haer niet moghelijck en was te verhelen. Daerom worden si der saken eens dat si den vorst die waerheyt segghen souden, hoe dattet toeghegaen ware. Als nu de vorst op den avont met alle sinen edelen thuys quam ende die schade aensach die daer gedaen was, vielen hem die cocks ende die anderen die thuys bleeven waeren te voet ende baden om genade. Seyden ooc alle dinck gelijck 't geschiet was, also dat die vorst ende ander heeren lachen moesten. De vorst sprac totten anderen heeren dat si stil sijn souden, hi soude een goet spel maken. Ende hi riep den sot ende setten al dat hofgesin om hem ende den sot onder haer. Ende synen hont LEPS volchden hem seer gau na, want hi en verliet hem nimmermeer ende stont also achter den sot. Ende als de sot midden in den rinck was, begost die vorst ende sprack: 'Ghy heeren, daer is een onder u die den beer los heeft gelaten die ons een groote schade heeft ghedaen. Ende die dat is dien sal ic aen sijn lijf straffen, want ic wil hem die ooren laten afsnyden.' Dat hofgesin sach den anderen aen, want si wisten wel van der saecken, ende een yegelijck seyde hi en hadt 's niet gedaen. Die sot greep met beyden handen aen zijn ooren ende keerde hem omme teghen sinen hondt ende seyde: 'O LEPS, haudt uwen hueschen mont, dat ick mijn ooren niet en verliese.' Dye vorst ende die heeren en costen hen nau bedwingen van lachen. Ende die vorst vraechden ten tweeden mael ende seyden: 'Welaen, wye is schuldich daeraen, en wil uwer geen uutbreken?' De sot keerde hem wederom tot sinen hont ende seyde: 'O LEPS, hout uwen hueschen mont, opdat ick mijn ooren niet en verliese.' Ende de vorst vraechde noch lange, maer die sot greep altijt zijn ooren in die hant ende badt den hont dat hi niet clappen en soude, want hi wist wel dat niemant ghesien en hadde. Ende daernae begost dye vorst ende de heeren te lachen ende dede den sot geesselen, dat hij 's daernae niet meer doen en soude. Ende dit exempel mach men tot veel dinghen ghebruycken, daer 't qualijc gaet als eenen sot 't huys oft yet anders bevolen is.
Noch moet ick wat van desen CLAEUS NAR seggen. Het is geschiet dat die hoochgeboren vorst op de jacht gereden is. Ende alle dat hofgesin is met hem getrocken, also dat niemant thuys bleven is dan alleen twee cocks, een cleermaker, een joncwijf ende dese CLAEUS NAR. Die sot hadde eenen hont opgevoet, die by nyemant blyven en woude dan alleen by desen sot. Ende waer die sot was, daer was die hondt oock. Ende als dese II cocx, cleermaker ende joncwijf also alleen waren, en hebben si niet langhe gebeyt (ghelijck sulcke volck pleech), sy en sijn op de vriaige toe gegaen, also dat niemant thuys en bleef dan alleen die sot met sijnen hont LEPS ende een jonghe beer die aen een keten lach. Ende als hem die sot so gansch alleen thuys vant, liet hy hem duncken dat hy self alleen heere was. Ende woude hem selven ooc een genucht aendoen ende liet so den beer van die keten los loopen. Die beer als een jonck sot dier, liep in die grote hooftstove ende sloech een venster uut. Ende dat clincken behaechde hem so wel dat hy se al na den anderen uutsloech. Ende worp dat een herwaerts, dat ander derwaerts, brack ende verdorf so seer veel. Daerentusschen quamen die cocks, cleermackers etc. wederom ende vonden dese schade gheschiet, dwelck haer niet moghelijck en was te verhelen. Daerom worden si der saken eens dat si den vorst die waerheyt segghen souden, hoe dattet toeghegaen ware. Als nu de vorst op den avont met alle sinen edelen thuys quam ende die schade aensach die daer gedaen was, vielen hem die cocks ende die anderen die thuys bleeven waeren te voet ende baden om genade. Seyden ooc alle dinck gelijck 't geschiet was, also dat die vorst ende ander heeren lachen moesten. De vorst sprac totten anderen heeren dat si stil sijn souden, hi soude een goet spel maken. Ende hi riep den sot ende setten al dat hofgesin om hem ende den sot onder haer. Ende synen hont LEPS volchden hem seer gau na, want hi en verliet hem nimmermeer ende stont also achter den sot. Ende als de sot midden in den rinck was, begost die vorst ende sprack: 'Ghy heeren, daer is een onder u die den beer los heeft gelaten die ons een groote schade heeft ghedaen. Ende die dat is dien sal ic aen sijn lijf straffen, want ic wil hem die ooren laten afsnyden.' Dat hofgesin sach den anderen aen, want si wisten wel van der saecken, ende een yegelijck seyde hi en hadt 's niet gedaen. Die sot greep met beyden handen aen zijn ooren ende keerde hem omme teghen sinen hondt ende seyde: 'O LEPS, haudt uwen hueschen mont, dat ick mijn ooren niet en verliese.' Dye vorst ende die heeren en costen hen nau bedwingen van lachen. Ende die vorst vraechden ten tweeden mael ende seyden: 'Welaen, wye is schuldich daeraen, en wil uwer geen uutbreken?' De sot keerde hem wederom tot sinen hont ende seyde: 'O LEPS, hout uwen hueschen mont, opdat ick mijn ooren niet en verliese.' Ende de vorst vraechde noch lange, maer die sot greep altijt zijn ooren in die hant ende badt den hont dat hi niet clappen en soude, want hi wist wel dat niemant ghesien en hadde. Ende daernae begost dye vorst ende de heeren te lachen ende dede den sot geesselen, dat hij 's daernae niet meer doen en soude. Ende dit exempel mach men tot veel dinghen ghebruycken, daer 't qualijc gaet als eenen sot 't huys oft yet anders bevolen is.
Beschrijving
Als de heer des huizes weg is, met medeneming van zijn huishouding, blijven er alleen twee koks, een kleermaker, een dienstmeisje en Claeus Nar en diens hond Leps achter. Het personeel gaat de hort op en Claeus Nar blijft achter. Zich heer des huizes wanend laat hij een jonge beer los die de ruiten inslaat en een ravage aanricht in de woonvertrekken. Ondertussen komt het personeel terug, ziet wat er gebeurd is, en besluit de waarheid te vertellen. Die moet er om lachen. De vorst haalt de zot erbij en vraagt wie dat op zijn geweten heeft? Hij zal hem de oren laten afsnijden. Hierop bedekt de zot zijn oren met zijn handen, en vraagt zijn hond om hem niet te verraden. Men barst in lachen uit, en de zot krijgt een pak slaag om het nooit meer te doen.
Bron
H. Pleij, J. van Grinsven, D. Schouten & F. van Thijn: Een Nyeuwe Clucht Boeck. Een zestiende-eeuwse anekdotenverzameling. Muiderberg 1983.
Commentaar
1554
Bron: Pauli, Schimpf und Ernst 696.
Naam Overig in Tekst
Claeus Nar 
Claeus Nar 
Klaas Nar
Klaas Nar
Naam Locatie in Tekst
Leps
Leps
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:22