Hoofdtekst
Die .CLI. cluchte.
In SASSEN is een cleyn stadt daer dit gheschiet is in 't iaer MD. Ende dese geschiedenisse is tot een spreecwort comen dwelc men bi eerbare lieden seyt. In die selve stadt is een coopman geweest die op die mercten getrocken is. Ende syn huys beval hi altijt synder huysvrouwen, syne dochter ende joncwijf. Ende dye hangdief hadde dat huys waergenomen. Ende op eenen avont hadde hy ghesien hoe dat een venster in den kelder ghinck, ende ter selver vensteren in hadde hi een pickel geworpen ende is daerna ooc door die venster neder geclommen in den kelder ende hem daerna in verborgen tot dattet nacht is geworden. Die vrouwe seyde totter dienstmaecht: 'Gaet henen ende tapt ons eenen pot wijns, dat wij ooc eens vrolijck syn ende daerna slapen gaen.' Die maerte nam den sluetel ende een licht ende dye canne ende woude gaen tappen. Doen spranck dese schalc op ende sloech dye dyenstmaecht doot. Als die maerte langhe daerna [niet] quam, seide die moeder totter dochter: 'Loopt ende siet waer si blijft.' Die dochter liep in den kelder ende riep haer, doen verworchde haer die buel oock. Ende als si beyden achter bleven, liep die vrouwe oock daer henen, maer de hangdief dooden se oock. Ende begroef se alle dry achter dat wijnvat, niet diep in 't artrijck. Ende ginc metten lichte op ende vant die rechte sluetelen daer hanghen. Ende ginc in alle kisten ende tresooren ende nam alle silveren werck ende alle cleynodyën die daer waren. Ende ginck den selven nacht twee oft dry mael uut ende in. Mer hi en vant niet veel gelts daer, want dat die coopluyden alle aen haer handelinghe hanghen. Dat huys was besloten, die ghebueren murmureerden vast onder den anderen ende meynden dat si wechghetrocken waren, alzoe dat hem niemant des huys aen en trock. Nae thien oft twaelf weken quam die coopman wederom ende vant syn huys besloten, ende clopten aen. Dye luyden seyden hem hoe dat men se verloren hadde, waerom dat hy oock niet in gaen en woude, maer ginc voor die heeren, die ses mans gaven dat si besien souden hoe dattet daer gestelt ware. Als men in 't huys quam, so was 't al ghenomen. Ende men ghinck in den kelder. Daer vonden si een toegheworpen graf, dwelck si op groeven, daer si se allen drye bij den anderen vonden. Doen was daer groot ghekarm ende geclach, maer niemandt en wiste wie dat die moorder was. Het stont alzoe eenen tijt lanck ende yeghelyck seyde syn deel daer toe. Die hangdief stont eens by veel ghesellen ende seyde: 'Die mi liet gheworden, ick soude den moorder wel vinden.' Die ghesellen seyden dit den heeren. Si sonden om den hangdief ende vraechden hem wat hy van der saken wiste. Hi seyde: 'Wie soude 't anders ghedaen hebben dan die man selve, want hy is met sinen wijve oneens gheweest. Vraech 't hem, hy sal 't u wel segghen.' Men vinck den goeden man ende door groote pijne die si hem aendeden, bekende hy dat hij 't ghedaen hadde. Ende also wert hi metten raet gherecht. Niet lange daerna hadde die hangdief alle syn gelt verspeelt. Doen nam hi een dosyn silveren croesen ende ginck totten joden ende seyde dat hi hem XX gulden daerop leenen soude, hi soude se terstont wederom lossen. Die jode dede 't ende kende des coopmans teeken want hi hadde voortijts den coopman daerop gheleent, die men gheradebraect hadde. Die jode ginc totten borghemeester ende seyden 't hem hoe dat hem dies mans silveren bekers verset waren voor XX gulden, ende hi en wist niet wie dat hi ware. Die borghemeester seyde totten jode: 'Als hi se wederom lossen wil, so late 't mi weten. Ende als men hem aentaste, so was 't die hangdief. Men dede hem ghelijck hi den goeden man hadde ghedaen, doen bekende hi den moort, dat hien ghedaen hadde. Men liet hem wel XIIII dagen in die ghevanckenisse ligghen eer dat haer die heeren bereyden wat doot dat men hem aendoen wouden. Ten laetsten dooden si hem also: Si bonden hem naect op een bart. Ende hadden veel colen ende tangen daer, also moeste hem elck mensch, jonck ende out, met een gloedige tange een stuck uuten lijve trecken. Aldus trocken si den moorder van den anderen, alsoe dat niet een stucxken aen syn geheel lijf en bleef.
Dit was oock een haestich ghericht, dwelck niet en behoort, want men hoort den eenen goeden over den anderen wel claghen. Hoe veel te meer soude men desen schalck wel verhoort hebben als hy den goeden man beclaechde.
In SASSEN is een cleyn stadt daer dit gheschiet is in 't iaer MD. Ende dese geschiedenisse is tot een spreecwort comen dwelc men bi eerbare lieden seyt. In die selve stadt is een coopman geweest die op die mercten getrocken is. Ende syn huys beval hi altijt synder huysvrouwen, syne dochter ende joncwijf. Ende dye hangdief hadde dat huys waergenomen. Ende op eenen avont hadde hy ghesien hoe dat een venster in den kelder ghinck, ende ter selver vensteren in hadde hi een pickel geworpen ende is daerna ooc door die venster neder geclommen in den kelder ende hem daerna in verborgen tot dattet nacht is geworden. Die vrouwe seyde totter dienstmaecht: 'Gaet henen ende tapt ons eenen pot wijns, dat wij ooc eens vrolijck syn ende daerna slapen gaen.' Die maerte nam den sluetel ende een licht ende dye canne ende woude gaen tappen. Doen spranck dese schalc op ende sloech dye dyenstmaecht doot. Als die maerte langhe daerna [niet] quam, seide die moeder totter dochter: 'Loopt ende siet waer si blijft.' Die dochter liep in den kelder ende riep haer, doen verworchde haer die buel oock. Ende als si beyden achter bleven, liep die vrouwe oock daer henen, maer de hangdief dooden se oock. Ende begroef se alle dry achter dat wijnvat, niet diep in 't artrijck. Ende ginc metten lichte op ende vant die rechte sluetelen daer hanghen. Ende ginc in alle kisten ende tresooren ende nam alle silveren werck ende alle cleynodyën die daer waren. Ende ginck den selven nacht twee oft dry mael uut ende in. Mer hi en vant niet veel gelts daer, want dat die coopluyden alle aen haer handelinghe hanghen. Dat huys was besloten, die ghebueren murmureerden vast onder den anderen ende meynden dat si wechghetrocken waren, alzoe dat hem niemant des huys aen en trock. Nae thien oft twaelf weken quam die coopman wederom ende vant syn huys besloten, ende clopten aen. Dye luyden seyden hem hoe dat men se verloren hadde, waerom dat hy oock niet in gaen en woude, maer ginc voor die heeren, die ses mans gaven dat si besien souden hoe dattet daer gestelt ware. Als men in 't huys quam, so was 't al ghenomen. Ende men ghinck in den kelder. Daer vonden si een toegheworpen graf, dwelck si op groeven, daer si se allen drye bij den anderen vonden. Doen was daer groot ghekarm ende geclach, maer niemandt en wiste wie dat die moorder was. Het stont alzoe eenen tijt lanck ende yeghelyck seyde syn deel daer toe. Die hangdief stont eens by veel ghesellen ende seyde: 'Die mi liet gheworden, ick soude den moorder wel vinden.' Die ghesellen seyden dit den heeren. Si sonden om den hangdief ende vraechden hem wat hy van der saken wiste. Hi seyde: 'Wie soude 't anders ghedaen hebben dan die man selve, want hy is met sinen wijve oneens gheweest. Vraech 't hem, hy sal 't u wel segghen.' Men vinck den goeden man ende door groote pijne die si hem aendeden, bekende hy dat hij 't ghedaen hadde. Ende also wert hi metten raet gherecht. Niet lange daerna hadde die hangdief alle syn gelt verspeelt. Doen nam hi een dosyn silveren croesen ende ginck totten joden ende seyde dat hi hem XX gulden daerop leenen soude, hi soude se terstont wederom lossen. Die jode dede 't ende kende des coopmans teeken want hi hadde voortijts den coopman daerop gheleent, die men gheradebraect hadde. Die jode ginc totten borghemeester ende seyden 't hem hoe dat hem dies mans silveren bekers verset waren voor XX gulden, ende hi en wist niet wie dat hi ware. Die borghemeester seyde totten jode: 'Als hi se wederom lossen wil, so late 't mi weten. Ende als men hem aentaste, so was 't die hangdief. Men dede hem ghelijck hi den goeden man hadde ghedaen, doen bekende hi den moort, dat hien ghedaen hadde. Men liet hem wel XIIII dagen in die ghevanckenisse ligghen eer dat haer die heeren bereyden wat doot dat men hem aendoen wouden. Ten laetsten dooden si hem also: Si bonden hem naect op een bart. Ende hadden veel colen ende tangen daer, also moeste hem elck mensch, jonck ende out, met een gloedige tange een stuck uuten lijve trecken. Aldus trocken si den moorder van den anderen, alsoe dat niet een stucxken aen syn geheel lijf en bleef.
Dit was oock een haestich ghericht, dwelck niet en behoort, want men hoort den eenen goeden over den anderen wel claghen. Hoe veel te meer soude men desen schalck wel verhoort hebben als hy den goeden man beclaechde.
Beschrijving
Terwijl een koopman op reis was, werden zijn dienstmeid, vrouw en dochter vermoord en in de kelder begraven. De moordenaar roofde zijn huis leeg. Toen de koopman thuis kwam vond hij de drie lijken. De echte moordenaar, zei dat de koopman ze zelf vermoord had. De man bekende onder marteling en werd geradbraakt. Later verpandde de echte moordenaar een dozijn zilveren bekers aan een Jood. Deze herkende het teken van de koopman, en ging naar de burgemeester om de man aan te geven. De echte moordenaar bekende toen ook onder marteling, en men strafte hem door hem met gloeiende tangen aan stukken te trekken.
Bron
H. Pleij, J. van Grinsven, D. Schouten & F. van Thijn: Een Nyeuwe Clucht Boeck. Een zestiende-eeuwse anekdotenverzameling. Muiderberg 1983.
Commentaar
1554
Bron: Pauli, Schimpf und Ernst 258
Naam Overig in Tekst
Jood 
Jood 
Naam Locatie in Tekst
Sassen
Sassen
Saksen
Saksen
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:22