OVER0879

Jurrie, een diefleyer tot Amsterdam, nam een bedelaerster mede om in het Willige Rasphuys te setten, maer alsoo sij veel lamenteerens maeckte, seggende dat sij geen hoer, dievegge of landloopster en was etc., soo was er een heele troep volcks die haer volgde en onderwegen al een goed woordt tot haeren besten sprack. Op het lest seyde sij self: 'Ey, herr Jurriën, lät mi doch los, ick wil dick mijn leven lanck danckbahr zeyn.' Hij door voorspraek van de gemeente en hoorende aen haer spraeck dat het sijn landsvrouw was, bewoogen sijnde, liet hoer stilletjes los met dese woorden: 'Wie bald kan man oock ein auge toedoen, wen man nur ein wenig gerespectirt wirdt!' 't Was soo, want de schrobber wasser maer één rijck.

Jurrie, een diefleider in Amsterdam (zie opmerkingen), neemt een bedelaarster mee om in het rasphuis (zie opmerkingen) te zetten, maar daarbij maakt zijn zo'n kabaal, dat er mensen op af komen. De mensen volgen de man en zijn arrestante en zij doen allemaal een goed woordje voor haar bij Jurrie. Uiteindelijk smeekt ze zelf of Jurrie haar niet alstublieft wil laten gaan; ze zal hem haar leven lang dankbaar zijn. Door het volk murw gemaakt en horende dat zij uit hetzelfde land als hij komt, laat hij haar (in de tekst staat 'hoer', ongetwijfeld niet helemaal per ongeluk) stilletjes gaan. Hij geeft aan dat men makkelijk een oogje dicht kan knijpen, als men een weinig gerespecteerd wordt. In dit geval letterlijk: de arme drommel heeft maar een oog.

Aernout van Overbeke, Anecdota sive historiae jocosae. Ed. R. Dekker, H. Roodenburg en H.J. van Rees. Amsterdam 1991.

Derde kwart zeventiende eeuw

Diefleider: een ambtenaar die voor de schout wetsovertreders aanhoudt en vervolgens voorgeleidt (zie ook Woordenboek der Nederlandsche Taal, s.v. diefleider).
Rasphuis: een tucht- of verbeterhuis voor mannelijke landloopers, bedelaars en andere onsociale elementen, waar deze dwangarbeid moesten verrichten. (Woordenboek der Nederlandsche Taal, s.v. rasphuis.) Waarom Jurrie de dame nu naar het rasphuis brengt, is niet duidelijk. Logischer zou het spinhuis zijn, de vrouwelijke equivalent van het rasphuis.

Jurrie    Jurrie   

Willige Rasphuis (Rasphuys)    Willige Rasphuis (Rasphuys)   

Amsterdam    Amsterdam   

2013-03-01 14:46:20