OVER0887

Een vent in de hel geraeckt sijnde ende gereet om te gepijnigt te worden leyde al de schuld op sijn vrouw, dat hij er 5 of 6 om hals hadde gebragt, dat hij valsche munt hadde geslaegen etc., sijn vrouw wasser oorsaeck van. R. 'Wel, souw een vrouw dan sulcken quaden ding zijn?' R. 'Ghij sult het soo bevinden en houdt mij vrij soolang in beslooten hechtenis.' Sij committeerden een duyvel, mits dat hij 10 jaer met eene vrouw soude moeten huyshouden. Hij trouwde te Florenzen en het eerste half jaer dacht hem dat hij in den hemel was, maer daerna verlangde hij weder na de hel. Hij moest ten huys uyt en dat sonder geld. Hij peregrineerde soo wat en quam in 't eynde bij een boerenhuys buyten Romen. Hij klopte. De boer die in het eerst weygerig was, wierd met schoone beloften bewoogen om op te doen. Sij accordeerden dat de boer aen de duyvel 3 jaeren soude de kost geven, mits dat hij dan soude vaeren in de koningen van Engeland, Vranckrijck en Spangiën en sich van niemant laten besweeren als van desen boer. De tijdt quam om en de duyvel hiel sijn woord. De boer hoorende dat de koning van Engeland beseten was trock daerheen en bood sich aen voor sooveel tonnen gouts om hem te besweeren. Men nam het aen, doch dat hem sijn hals soude kosten soo hij het niet en dede. De boer trock te werck, het geluckte en hij kreeg sijn geldt. Eveneens ging het oock bij Vranckrijck en Spangiën. Het contract voldaen sijnde en de duyvel geen herberg wetende voer in de paus. Des boers vrouw dit hoorende bewoog haer man van op deselfde voet voort te gaen. Hij quam dan tot Romen en bedong meer sulcken somm voor sijn besweeringe, daer hij sijn leven voor te pant sette. Hij quam verscheyde reysen hij Sijn Heylicheyt maer vergeefs, want de duyvel wilde hem niet gehoorsamen. Den Raed, siende dat den boer bekayt was, seyde hem de doot aen. Hij hierover seer bedroeft en de gansche nacht wacker sijnde, wierdt van de duyvel, terwijl de paus sliep, besocht, die hem sijn gierigheyt verweet ende dat hij meer wilde genieten als het contract mede bragt. R. ''t Is waer, maer 't is mijn wijfs schult, die heeft er mij toe gedwongen.' R. 'Dan sult gij oock om u wijfs wil sterven, want ick sal mij van u niet laten besweeren.' Men quam om den boer ter doot te brengen, maer hij versogt eenen dagh uytstel en dat de paus in sijn magnificentie soude gaen sitten omcingelt met al sijn cardinalen en andere grooten om de leste besweering te doen. 't Wierd hem toegestaen. Voor het conclave komende, versogt hij ontbonden te sijn om sijn werck te beeter te verrichten. Men dede het. Hij met een groote furie binnen gevloogen, roepende: 'Duyvel, duyvel, daer komt uw wijf van Florencen.' De duyvel ging strack van angst deur.

AT 1164D - The Demon and the Man Join Forces    AT 1164D - The Demon and the Man Join Forces   

ATU 1164 - The Devil and the Evil Woman    ATU 1164 - The Devil and the Evil Woman   

Een man ligt in de hel, klaar om gepijnigd te worden. De schuld van de wandaden die hij gepleegd heeft (moorden, valsemunterij etc), laadt hij op zijn vrouw. Zij was er de oorzaak van. Men vraagt of een vrouw dan toch werkelijk zoiets vreselijks is. De man doet een voorstel: een duivel moet het maar eens ondervinden. Een duivel wordt voor deze taak geronseld: hij moet het tien jaar met een vrouw uithouden. In Florence trouwt deze duivel en het eerste half jaar is hemels, maar het wordt zo snel minder, dat hij terugverlangt naar de hel. Hij wordt het huis uitgezet, zonder geld op zak. Even buiten Rome vindt hij een boer die, met mooie beloften lekker gemaakt, de duivel voor drie jaar onderdak wil verlenen. Ze komen overeen dat de duivel na drie jaar in de koningen van Engeland, Frankrijk en Spanje zal varen en dat de boer dan de enige is die de duivel zal kunnen uitdrijven. Na drie jaar geschiedt zulks inderdaad en de boer verdient er veel geld mee. Nu beide partijen zich aan de afspraken gehouden hebben, gaat de duivel op zoek naar een nieuwe woonplaats. Hij zoekt daarvoor de paus uit. Als de boer en zijn vrouw dat horen, spoort zijn vrouw de man aan naar het Vaticaan te gaan en (voor wederom veel geld) ook hier de duivel uit te drijven. Hij gaat inderdaad en hij staat met zijn leven borg voor een succesvolle bezwering. Ditmaal laat de duivel zich echter niet uitdrijven, nu is het tenslotte geen onderdeel van een afspraak. De Raad van hoogwaardigheidsbekleders rond de paus laat de boer weten dat hij ter dood gebracht zal worden. De boer heeft 's nachts nog een laatste ontmoeting met de duivel, waarin de laatste heel duidelijk maakt dat hij zich door de boer niet zal laten uitdrijven, ook al stelt de boer dat het de schuld van zijn vrouw is. Daar heeft de duivel niets mee te maken en hij verwijt de boer bovendien hebzucht. Als de boer wordt opgehaald om geëxecuteerd te worden, vraagt hij een laatste kans. Het wordt hem toegestaan. Hij wil dan ook dat de paus zich met alle pracht en praal en met alle hoogwaardigheidsbekleders zal omringen en dat hij voor deze uiterste poging ongeboeid zal zijn. Ook dit wordt hem toegestaan. Dan komt hij met veel bombarie en grote haast binnen onder de woorden: 'Duivel, duivel, daar komt uit vrouw uit Florence aan!' Waarop de duivel zich angstig uit de voeten maakt.

Aernout van Overbeke, Anecdota sive historiae jocosae. Ed. R. Dekker, H. Roodenburg en H.J. van Rees. Amsterdam 1991.

Derde kwart zeventiende eeuw

The Demon and the Man Join Forces

Duivel    Duivel   

Florence    Florence   

Paus    Paus   

Rome    Rome   

Engeland    Engeland   

Frankrijk    Frankrijk   

Spanje    Spanje   

Raad    Raad   

2013-03-01 14:46:20