COHEN014 - Het Heilig Hout van Dordrecht

Het Heilig Hout van Dordrecht

Weet, alle Christenmenschen, dat op de wijze, hierna verteld, in
Dordrecht is gebracht het waarachtig Heilig Hout, ofte een stuk van
het Heilige Kruis.

Lang geleden woonde er in Dordrecht een eerlijk jongeling, Claes
Scoutet was zijn naam; en hij diende zijn meester vele jaren lang,
onderdanig en getrouw.

Van zijn onovertref bare deugd vertelde men veel goeds, zoodat ook een
machtig Lombardijnsch koopman over hem hoorde spreken; bij hem trad
Claes Scoutet in dienst als knecht en klerk. De koopman vertrouwde
hem na korten tijd volkomen, en had hem lief, of het een zoon van
hem ware. Zij beiden dan dreven handel in Lombardije, ver weg gelegen.

Na eenigen tijd vertrokken de Lombard en Claes, naar een land
van heidenen, en daar verkochten zij juweelen aan allen, die deze
zaken begeerden. Ze leerden de taal der heidenen, en werden met hen
bevriend. Zij dreven eerlijken handel, zoodat de groote Soudaan
of Vorst van Babylonië met zijn vrouw en zijn dochter over hen
hoorden spreken. De vrouwen hebben de schittering lief, en de vrouw
en de dochter des Soudaans bedachten vele listen, om de juweelen te
verkrijgen, die de koopman bij zich had. Ze fluisterden en monkelden
onder elkaar, en wat de twee sluwe vorstinnen bedachten, is waard om
te vermelden.

Ze lieten den koopman komen, en lachten hem toe, en voerden het met
vleiende woorden in zijn geest, dat hij met den Soudaan van Babylonië
zou spreken.

"Wek op den Soudaan," zoo zeiden zij, "dat hij zijn schepter zal doen
vermaken. Fij! hoe plomp is hij voor zulk een heerscher."

Toen nu de Soudaan had toegestemd--want welke man is tegen de list
van vrouwen bestand?--dat hij zijn schepter zou doen vermaken, liet
zijn dochter den jongen Claes bij zich komen, en ze zeide:

"Onder het goud en de diamanten en paarlen van den schepter is een
groot stuk van 't hout verborgen, waaraan de God der Christenen
is gestorven."

Waarom sprak dit de dochter des Soudaans? Opdat ze enkele juweelen van
Claes te goedkooper zou krijgen, want ze wist wel, dat hij begeerig
naar het hout was, en ook zeide ze het, daar haar ziel gewend was
naar het zalige Christen-geloof.

Aldus was het, dat de koopman zijn juweelen gaf in pand voor den
schepter, en dat ze afscheid van den Soudaan namen, die hun mede
gaf twee trouwe heidensche knechten en een brief van vrijgeleide,
om te reizen door het land der Arabieren, die zeer wreed zijn; zeven
kameelen schonk de Soudaan hun bovendien.

Toen de koopman en Claes halverwege Alkarië en Jeruzalem waren gekomen,
wat geschiedde er? De koopman werd ziek aan den menisoen, en stierf,
na zijn ziel te hebben gegeven in de handen Gods.

Mogen allen, die God vreezen, sterven, als hij.

Ze waren nog twaalf dagreizen van Jeruzalem, en ook een der trouwe
heidensche knechten werd ziek, en stierf aan den menisoen. Nu was
Claes bijna alleen in 't land der Arabieren; in den nacht brak hij
het heilige hout, God smeekende om genade, want anders wist hij niet
te doen. De stukken verborg hij onder zijn kleeren.

Den dag daarop maakte hij zich gereed om naar Jeruzalem te trekken,
waar hij zonder veel avonturen aankwam, en vandaar reisde hij naar
Jaffa, waar hij een schip vond.

Hij vroeg de bootslieden:

"Waarheen gaat dit schip?" En ze antwoordden hem:

"Naar Venetië."

Nauwelijks had hij plaats genomen, of de wind werd goed, en waaiende,
waaiende, dreef de wind 't schip in zoo korten tijd naar Venetië,
dat het zeer mirakelijk was, een mirakel Gods.

In Venetië ontmoette hij alras een goed man, die met een groot schip
naar Londen wilde varen. Londen is een stad in Engeland.

Claes ging dan scheepwaart, en de wind woei. Zij kwamen in zoo korten
tijd in Engeland, dat iedereen, die 't hoorde, zich verbaasde. En
Claes ging naar Dover, en vandaar naar Vlaanderen, en hij kwam in
Brugge aan. Daar borg hij 't hout in een gesloten kist, en hij trok
naar Armegië en naar andere landen, drijvende koopmanschap, totdat de
tijd was gekomen, om te huwen: want hij had gelds genoeg. Zijn oogen
zochten, en ze vonden een jong meisje, Margaretha Tristram was haar
naam, en na Claes' dood is zij getrouwd met Uutenhoven.

Toen Claes twee jaren met haar in den echt had geleefd, toonde hij
haar het kistje, waarin geborgen was het heilige hout, en hij zeide
tot haar:

"Ik ga naar Dordrecht, omdat ik daar geboren ben, en ik neem mee een
stuk van het kruis."

Hij ging voor het kapittel der Groote Kerk, en hij deed de kerkmeesters
beloven, dat zij voor hem en zijn gezin zouden bidden en doen bidden,
eeuwiglijk. En zij beloofden het hem. Op deze voorwaarden gaf Claes
de kerk een stuk van 't kruis onzes Heeren, Jesu Christi.

De kerkmeesters lieten maken een kruis van fijn goud, waarin zij het
heilig hout legden, en ze zetten het kruis op een altaar, het altaar
van den Heiligen Hout, aan de noordzijde.

Dus alle geloovigen wilt aanbidden het Heilige Hout, waarin onze
zaligheid is gewrocht.

En in 't jaar één duizend vierhonderd zeven en vijftig verbrandde
de Groote Kerk met alle andere huizen, groote en kleine, staande
aan de poortzijde, en de huizen van de Vuylpoort tot aan het
Minnebroedersklooster.

En alles wat in de Groote Kerk was, verbrandde, behalve steen en
ijzer. Zilver, goud, koper, lood, en de klokken smolten en alles,
wat het Heilig hout bevatte, ja het verbrandde of smolt. Alleen
't Heilig hout spaarde God.

Toen de brand over was, trok de deken der kerk, meester Jan van
Egmond Aalbertsz--een zeer vroom man--met vele Heeren en burgers,
en kerkmeesters, Willem Duyck, den zoon van Arend Duyck en vrouwe van
Naarssen, en Jan van Muylwijck, die later de banier heeft gedragen voor
Utrecht en Deventer, en met ontelbaar volk, wereldlijk en geestelijk,
en ze zochten 't in de asch voor het verbrande altaar.

En toen ze 't vonden, was 't week, of 't van was geweest ware, maar
daarna werd het hard en stijf als hout. Men toonde het aan het volk,
en daarna elken Goeden Vrijdag en op den Paaschdag.

Het heilig hout heeft Claes Scoutet de kerk gegeven, en hij was vroeger
een burger van Dordrecht, en hij toog naar Brugge. Brugge is een stad
in Vlaanderen.

Aldaar werd hij burger en hij stierf aldaar.

God zij zijn ziel genadig. Deo gratias.

Deugdzame Claes Scoutet uit Dordrecht treedt in dienst van een machtig Lombardijnse koopman. Koopman verpandt een aantal juwelen in ruil voor een groot stuk van het Heilig Kruis. Op de terugtocht sterft de koopman, als Claes het heilige hout breekt om God om genade te smeken verloopt de reis verder voorspoedig. Als koopman vergaat het hem zeer voorspoedig. na zijn huwelijk geeft hij een stuk van het Heilige Kruis aan de kerk in zijn geboortestad Dordrecht. Bij de verbranding van de Groote Kerk blijven slechts ijzer, steen en het stuk Heilig Hout gespaard. Het gevonden verbrande altaar was week als was, maar werd daarna hard en stijf als hout.

Cohen, Josef. Nederlandsche Sagen en Legenden. Zutphen, 1918, p.83

1918

Claes Scoutet    Claes Scoutet   

Lombardijns    Lombardijns   

Babylonië    Babylonië   

Alkarië    Alkarië   

Arabieren    Arabieren   

Armegië    Armegië   

Margaretha Tristram    Margaretha Tristram   

Uutenhoven    Uutenhoven   

Jesu Christi    Jesu Christi   

Jan van Egmond Aalbertsz    Jan van Egmond Aalbertsz   

Willem Duyck    Willem Duyck   

Arend Duyck    Arend Duyck   

van Naarssen    van Naarssen   

Jan van Muylwijck    Jan van Muylwijck   

Heilige Hout    Heilige Hout   

Heilige Kruis    Heilige Kruis   

Christendom    Christendom   

Soudaans    Soudaans   

Goede Vrijdag    Goede Vrijdag   

Paasdag    Paasdag   

Pasen    Pasen   

Alkarië    Alkarië   

Babylonië    Babylonië   

Vuylpoort    Vuylpoort   

Minnebroedersklooster    Minnebroedersklooster   

Dordrecht    Dordrecht   

Jeruzalem    Jeruzalem   

Jaffa    Jaffa   

Venetië    Venetië   

Engeland    Engeland   

Dover    Dover   

Vlaanderen    Vlaanderen   

Brugge    Brugge   

Utrecht    Utrecht   

Deventer    Deventer   

Dover    Dover   

Venetië    Venetië   

Londen    Londen   

Jaffa    Jaffa   

Jeruzalem    Jeruzalem   

Dordrecht    Dordrecht   

Groote Kerk    Groote Kerk   

2013-03-01 14:46:20