JOH005

Onder de oudheden van Westerwijk behoort nog een houten kruis, dar er reeds in het jaar 1390 geplaatst is. Het dient ter herinnering aan een voorval, waarvan de schriftelijke oirkonde nog heden onder bewaring der bewoners van dit gehucht gevonden wordt. Joanna Hertogin van Braband namelijk, reisde in genoemd jaar van Brussel naar 's Hertogenbosch, langs den weg van Turnhout op Tilburg, met oogmerk om in deze laatste plaats te overnachten, dan zij dwaalde, uithoofde van de duisterheid en meijelijkheid der ongebaande wegen, naar het Donkven nabij Goirle af, waar het rijtuig in het moeras vastraakte. De bewoners van Goirle weigerden haar eenige hulp toe te brengen, doch die van Westerwijk vernamen niet zoodra het gevaar waarin zich de vreemde jufvrouw bevond, of zij snelden ter hulp, trokken met een aantal ossen het rijtuig op den vasten grond, en gaven de reizende gelegenheid haren weg te vervolgen. Gevoelig over deze belanglooze hulpvaardigheid, schonk Joanna het Donkven met al deszelfs moer en turfgronden, eene uitgestrektheid van omtrent 62 Bunders, aan de Westerwijk, onder bepaling, dat ieder grondeigenaar van dit gehucht jaarlijks zijn aandeel in den op televeren turf genieten, en dit geschenk ten eeuweigen dage een eigendom der Westerwijk blijven zou. Ter gedachtenis aan dit voorval werd het vermelde kruis geplaatst, hetgeen, naar luid van het volksverhaal mede zoude moeten dienen als een waarschuwer voor, en inroeper van straf over degenen, welke zich eenige inbreuk op dit regt der Westerijk zouden willen veroorloven; zelfs voegt men er bij, dat eens een inwoner van een naburig dorp, die zich aan het weghalen van turf uit het Donkven had schuldig gemaakt, aan dit kruis werd vastgebonden, tot dat de bepaalde losprijs door zijne vrouw, ten overstaan der regering van dit dorp, betaald was.
Aan de woestliggende heidegronden, onder dit gehucht behoorende, en welke zich bijna tot aan de bebouwde, en welke zich bijna to aan de bebouwde eigendomme van Tilburg uitstrekken, zijn wij de eer verschuldigd Zijne K.H. den Prins van Oranje ook onder Hilvarenbeeks grondeigenaars te mogen tellen. Hierop plaatste Z.K.H. in het jaar 1835 de kapitale landhoeve Anna, alsmede in 1836 eene Hendrik genaamd; deed een groot gedeelte dier gronden met uitstekend gevolg tot vruchtbaarheid brengen, en gaf alzoo, ter bevordering der volksvlijt en welvaart van dit gewest, een voorbeeld dat wij hopen navolging vinden zal. Laatstgenoemde hoeve brandde in den zomer van het jaar 1837 door den bliksem getroffen af, doch werd nog in het zelfde jaar weder opgebouwd.

SINSAG 1103 - Edelfrau (Landgraf) aus dem Morast gerettet, schenkt Privilegien an die Bewohner des Dorfes.    SINSAG 1103 - Edelfrau (Landgraf) aus dem Morast gerettet, schenkt Privilegien an die Bewohner des Dorfes.   

Johanna van Brabant reisde vanuit Brussel naar 's-Hertogenbosch. Ze verdwaalde in de duisternis en kwam in het moeras terecht. De boeren van de Westerwijk kwamen haar te hulp. Johanna schonk uit dankbaarheid het Donkven aan de inwoners van de Westerwijk. Iedere grondeigenaar kreeg zijn aandeel in de te delven turf. Ter nagedachtenis staat daar een houten kruis. Vroeger had dat kruis ook de functie vreemdelingen op afstand te houden. Iemand heeft zich ooit schuldig gemaakt aan het stelen van de turf en die werd aan het kruis vastgebonden, totdat zijn vrouw de losprijs had betaald.

Broeders, H., Geschied- en Aardrijkskundige beschrijving der gemeente Hilvarenbeek, voor de jeugd. Tilburg, Van Gemert, 1838. p. 62-64.

1838

Onder beeld staat een foto van het houten kruis.

Edelfrau (Landgraf) aus dem Morast gerettet, schenkt Privilegien an die Bewohner des Dorfes.

Donkven    Donkven   

Westerwijk    Westerwijk   

Joanna    Joanna   

Braband    Braband   

Prins van Oranje    Prins van Oranje   

Anna    Anna   

Hendrik    Hendrik   

Johanna van Brabant    Johanna van Brabant   

Hilvarenbeek    Hilvarenbeek   

Brabant    Brabant   

Brussel    Brussel   

's-Hertogenbosch    's-Hertogenbosch   

Tilburg    Tilburg   

Turnhout    Turnhout   

Goirle    Goirle   

2013-03-01 14:46:20