OVER1357

In de tijt, dat conte duca d'Olivares tot yders verdriet heel Spanjen regeerde, nam een capucijn de stoutheyt van onder in de preeckstoel een heymelijcken uytgang [te] laten maken, ende op sekere feestdach aldus sijn rol uyt te speelen. Hij quam op stoel en hielt sich of hij in slaep viel. Ondertusschen quam de koningh en het heele hof. Men riep: 'Pater! Pater! Het hof komt.' Daer hij uyt een diepen slaep schijnende te schieten begost hij aldus: 'Hoewel ik mijn sermoon anders hadde gedagt te beginnen, soo kan ik niet laten het op een ander fatsoen te doen, te weten met eenen droom, die wonderlijck is, en daer ik daer even eerst uytkom; mij dagt, ik quam eenige troepen soldaten tegen.' R. "Wel mannen, waer na toe?" R. "Na de hel, pater." Dat mij dapper ontsette. Sij gingen vast voort, dat ik haer niet meer koste vraegen. Daerna quam ik op deselve breede weg een hoopen leken tegen. R. "Waer na toe vrienden?" R. "Na de hel, pater." Daerna quam ik geletterde tegen, al 't selve antwoort. Daerna geestelijcke, daerna hovelingen etc. Jae, daerna quam ik, duca Medina Coeli tegen, en als ik Sijn hoocheyt "waerna toe" vraegde, kreeg ik tot antwoort, "na de hel". Dat meer is, mij quam conte duca te ontmoeten, ende als ik hem hetselve vaegde, kreeg ik hetselve bescheyt. Eyndelijk quam onsen goeden coning Philippus aengaen met langsaeme schreden. En als ik Sijne Majesteyt vraegde, "waer hij na toe gingh?", antwoordde hij met een neergeslaegen gesigt (op sijn voorgaenders wijsende): "daer mij dese leyde". Ende dit geseyt hebbende, liet hij sigh stilletjes door de stoel sacken, waerdoor hij vrij quam, en verschuylde sigh seven jaeren langh, totdat De Olivares in disgratie geraeckte en hij van den coningh met een heerlijcke abdije voor sijn trouwe waarschouwinge begunstigt wiert.'

In de tijd dat graaf De Olivares (zie opmerkingen) tot verdriet van een ieder Spanje regeert, haalt een capucijner monnik een brutaliteit zonder weerga uit. Onder zijn preekstoel maakt hij een geheime uitgang. Op een goede dag komt hij op de preekstoel om een dienst te leiden en doet dan alsof hij in slaap valt. In paniek roept men hem als blijkt dat het hof aanstaande is haar intrede te maken. De monnik, veinzende dat hij uit een diepe slaap komt, begint hij zijn preek met de mededeling dat hij zijn verhaal anders zal aanvangen dan gepland. Hij wil graag beginnen met een droom die hij heeft gehad. Hij vertelt dat hij in die droom op een weg een groep soldaten, een stel lekenbroeders, geletterden, geestelijken, hovelingen en zelfs enkele van de meest vooraanstaande mannen van het land tegenkwam. De pater vroeg aan iedereen waar ze naar toe gingen en iedereen gaf hetzelfde antwoord: 'Naar de hel.' Uiteindelijk komt hij de koning zelf tegen, en op de vraag van de monnik waar hij naar toe ging, gaf hij ten antwoord: 'Waar zij mij leiden,' en wees daarbij op de anderen. Als hij deze boude woorden heeft gesproken, verdwijnt hij stilletjes door het gat onder de preekstoel en houdt zich zeven jaar verborgen. Pas als De Olivares in ongenade is geraakt, komt hij tevoorschijn. Als geschenk voor zijn waarschuwing aan het adres van de koning, krijgt de trouwe monnik een fraaie abdij.

Aernout van Overbeke, Anecdota sive historiae jocosae. Ed. R. Dekker, H. Roodenburg en H.J. van Rees. Amsterdam 1991.

Derde kwart zeventiende eeuw

De Olivares: Spaans Staatsman, rechtlijnig en met een grote invloed op Filips de vierde. Hij wilde de greep van Spanje op het Europese vasteland weer versterken. Vanwege zijn strenge centralisatiepolitiek werd hij steeds impopulairder bij de bevolking. De Olivares' politieke rol was in 1643 uitgespeeld.
Capucijn: een tak van de orde der franciscanen. Deze orde trachtte zo eenvoudig mogelijk te leven, zonder bezittingen of rijkdommen. In 1525 werd deze beweging gesticht.
Met Medina Coeli wordt waarschijnlijk de graaf bedoeld, die in 1572 in de Nederlanden de situatie kwam bekijken.

De Olivares    De Olivares   

capucijn    capucijn   

Medina Coeli    Medina Coeli   

Philippus (Filips de vierde)    Philippus (Filips de vierde)   

Spanjen (Spanje)    Spanjen (Spanje)   

2013-03-01 14:46:20