Hoofdtekst
De Zustertorens
Leermens is maar zoo'n klein dorpje op de klei en 't heeft toch zoo'n grote naam. Iedere Groninger weet, wat het zeggen wil, als men van iemand vertelt: hai is om Leerms komen. Dan heeft hij behoorlik zijn portie mensenkennis opgedaan.
Voluit is het: hai is om Leerms komen, het 't aaskegat zain, en het op dikke vlint zeten.
Want als je langs de òzzegaang liep rondom de wierde, dan kwam je een reuzenkei en een aaskedòbbe voorbij. Maar 't kan ook anders lopen in de wereld; je kunt je ervaring ook opdoen met schade en schande.
Din binje óók om Leerms komen, mit 't aine bain in 't aaskegat, mit 't aander in 't hek vaast.
Dr. Bergsma vertelt allerlei aardigs van Leermens in de XXste jaargang van 'Driemaandelijksche Bladen.' En ook, dat het geloof aan heksen er nog maar nauweliks verdwenen is. 't Is nog maar kort geleden, dat de laatste, Oadamske, er overleden is. En dat de heksen een bijzondere voorliefde voor Leermens hadden, is een heel natuurlike zaak:
Veur joaren hebben der drij zusters west, dij in weelde grootbròcht wazzen, en heur levent in iedelhaaid sleten. Ze moggen niks laiver as veur de spaigel stoan, en zok mooi moaken. Dansen dat was heur lust en heur leven; dat deden ze veul laiver as noa de kerk goan. Zai zongen as liesters, mor beden doar kwam nait van. Lagen en giebelen, gekhaaid moaken mit de jongkerels, oetgoan bie zummer en bie winterdag, verziede aanhoalen, zo bròchten zai heur tied deur, en dòchten nooit om 't ìnde. Aarbaiden huvven ze nait; ze wazzen schat en schatriek.
Moar mit aal de riekdom van de wereld kìnje de dood nait bekopen. De kerkhòfbloumkes bròchten heur tòt inkeer. Ze zeden tegen kander;
In iedelhaaid hèvve leefd, nou wivve 't weer goud moaken mit gòie waarken, dij Gòd priezen zellen nòg wied noa onze dood.
Zo wörren ze te roade, dat ze wollen drij hoge torens baauwen loaten op Leermster kerk. Vot wör 't waark aanpakt; mor veur am van de zusters was 't al te loat. Ze wör oproupen, net dou de torens zo hoog wazzen as 't dak van de kerk.
Baaide aander zusters baauwden dou nòg veul haarder vot, en ze muiken heur torens nou nòg hoger, zo dat ze mit heur slaanke spitsen wied en zied te zain wazzen, over 't haile Hogelaand.
Dou 't zo wied hìn was, hebben ze de stainen doodkist, doar de versturven zuster in lag, op dij heur toren zet, zo wied as dij komen was, tussen dij baaide hogen in.
Ze mainden 't zo goud mit heur, moar 't was hailndaal mis: doar kwammen heksen op òf.
Iezelk gongen ze te keer; 't was cm der doodsbenaauwd van te worden; ze kwammen der aanvlaigen, ieder op 'n bezzemstòk. Aal nachten huilen ze doar kelender, dat 't was joe 'n leven as 'n oordail. Ze huilen der heur moaltieden mit grode feesten, en ainmoal in 't joar was ter grode sabbat. Aal nachten zatten ze aan 't deksel te kraben, òf ze dij ook open kriegen konnen. Dat was van dij gevolgen, dat de doodkist ter wel weer heer mos. Hai is op 't kerkhòf begroaven. Mor zoo laank als dij òl torens der stoan hebben, kwammen ze weerom om te kieken òf ze dij doodkist der nòg es weer zaggen; zokke duvels wazzen dat!
In 1836 waren de beide hoge torens verdwenen. Immers getuigt Ds. Westendorp in dat jaar:
'Dikwijls staarden wij op den nu afgebrokenen ouden toren met deszelfs beide spitsen'.
Is 't niet jammer, dat het voorgeslacht niet beter de oude monumenten heeft verzorgd? Er is zelfs geen afbeelding van overgebleven, behalve misschien de tekening op de avondmaalsbeker.
Leermens is maar zoo'n klein dorpje op de klei en 't heeft toch zoo'n grote naam. Iedere Groninger weet, wat het zeggen wil, als men van iemand vertelt: hai is om Leerms komen. Dan heeft hij behoorlik zijn portie mensenkennis opgedaan.
Voluit is het: hai is om Leerms komen, het 't aaskegat zain, en het op dikke vlint zeten.
Want als je langs de òzzegaang liep rondom de wierde, dan kwam je een reuzenkei en een aaskedòbbe voorbij. Maar 't kan ook anders lopen in de wereld; je kunt je ervaring ook opdoen met schade en schande.
Din binje óók om Leerms komen, mit 't aine bain in 't aaskegat, mit 't aander in 't hek vaast.
Dr. Bergsma vertelt allerlei aardigs van Leermens in de XXste jaargang van 'Driemaandelijksche Bladen.' En ook, dat het geloof aan heksen er nog maar nauweliks verdwenen is. 't Is nog maar kort geleden, dat de laatste, Oadamske, er overleden is. En dat de heksen een bijzondere voorliefde voor Leermens hadden, is een heel natuurlike zaak:
Veur joaren hebben der drij zusters west, dij in weelde grootbròcht wazzen, en heur levent in iedelhaaid sleten. Ze moggen niks laiver as veur de spaigel stoan, en zok mooi moaken. Dansen dat was heur lust en heur leven; dat deden ze veul laiver as noa de kerk goan. Zai zongen as liesters, mor beden doar kwam nait van. Lagen en giebelen, gekhaaid moaken mit de jongkerels, oetgoan bie zummer en bie winterdag, verziede aanhoalen, zo bròchten zai heur tied deur, en dòchten nooit om 't ìnde. Aarbaiden huvven ze nait; ze wazzen schat en schatriek.
Moar mit aal de riekdom van de wereld kìnje de dood nait bekopen. De kerkhòfbloumkes bròchten heur tòt inkeer. Ze zeden tegen kander;
In iedelhaaid hèvve leefd, nou wivve 't weer goud moaken mit gòie waarken, dij Gòd priezen zellen nòg wied noa onze dood.
Zo wörren ze te roade, dat ze wollen drij hoge torens baauwen loaten op Leermster kerk. Vot wör 't waark aanpakt; mor veur am van de zusters was 't al te loat. Ze wör oproupen, net dou de torens zo hoog wazzen as 't dak van de kerk.
Baaide aander zusters baauwden dou nòg veul haarder vot, en ze muiken heur torens nou nòg hoger, zo dat ze mit heur slaanke spitsen wied en zied te zain wazzen, over 't haile Hogelaand.
Dou 't zo wied hìn was, hebben ze de stainen doodkist, doar de versturven zuster in lag, op dij heur toren zet, zo wied as dij komen was, tussen dij baaide hogen in.
Ze mainden 't zo goud mit heur, moar 't was hailndaal mis: doar kwammen heksen op òf.
Iezelk gongen ze te keer; 't was cm der doodsbenaauwd van te worden; ze kwammen der aanvlaigen, ieder op 'n bezzemstòk. Aal nachten huilen ze doar kelender, dat 't was joe 'n leven as 'n oordail. Ze huilen der heur moaltieden mit grode feesten, en ainmoal in 't joar was ter grode sabbat. Aal nachten zatten ze aan 't deksel te kraben, òf ze dij ook open kriegen konnen. Dat was van dij gevolgen, dat de doodkist ter wel weer heer mos. Hai is op 't kerkhòf begroaven. Mor zoo laank als dij òl torens der stoan hebben, kwammen ze weerom om te kieken òf ze dij doodkist der nòg es weer zaggen; zokke duvels wazzen dat!
In 1836 waren de beide hoge torens verdwenen. Immers getuigt Ds. Westendorp in dat jaar:
'Dikwijls staarden wij op den nu afgebrokenen ouden toren met deszelfs beide spitsen'.
Is 't niet jammer, dat het voorgeslacht niet beter de oude monumenten heeft verzorgd? Er is zelfs geen afbeelding van overgebleven, behalve misschien de tekening op de avondmaalsbeker.
Onderwerp
SINSAG 1022 - Schwesterkirchen.
SINSAG 1022 - Schwesterkirchen. 
Beschrijving
Drie zussen waren heel ijdel. Zij kregen berouw en bouwden een kerk met ieder een toren. Tijdens de bouw stierf één van de zusters. De overgebleven zuster zetten de stenen doodskist op de onafgebouwde toren. De bedoelingen waren goed, maar er kwamen veel heksen op de kerk af. De kist werd er toen afgehaald en op het kerkhof begraven.
Bron
Laan, K. ter. Groninger overleveringen. Zutphen, 1930. p. 100
Commentaar
1930
Schwesterkirchen & SINSAG 1023, Schwestertürme. Zwei Türme eines Gebäudes von Schwestern gebaut.
Naam Overig in Tekst
Zustertorens
Zustertorens
Groninger
Groninger
Leerms
Leerms
Driemaandelijksche Bladen
Driemaandelijksche Bladen
Oadamske
Oadamske
Naam Locatie in Tekst
Westendorp.
Westendorp.
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20