LAAN047 - Tùn van Besperd

Tùn van Besperd

Dat is gebeurd dou de Kozakken in Grunnegerlaand binnenvalen wazzen. De Franzen wazzen net daip in 't Westerketaaier; overaal haren ze geld opvörderd, en roofd aal wat ter lös en vaast was.
Tùn mos heur mit dikke woagen noa Stad bringen. De haile roof mos mit; 'n tun vol mit gold, dat was 't vernoamste der van.
Dou ze bie Staintil over 't Aauwerderdaip kwammen, dou heurden ze 't grode nijs; de Kaaizer haar 't verloren geven, was haals over kòp vertrokken.
Nou kreeg Tùn, dat 'n iezelk staarke kerel was, weer moud.
Allee! van woagen òf!
De roege sòldoaten, dij zoo'n gebeer moakt haren, wazzen nou maanjeminst, dou ze aal 't vòlk aankomen zaggen. Ze wazzen nòg bliede, dat ze der leventeg weer vandoan kwammen.
Tùn luit zien vat mit gòld in sloot rollen; ie konden nooit waiten, òf ze nòg weerom kwammen!
Mor ze kwammen naait weerom, en dou was 't Tùn zienent. Hai kòfte der 'n hail grode boerenploats veur, en aal zien noazoaten binnen der nòg riek van.

Deze overlevering heeft een historiese ondergrond. In de Franse Tijd namelik heeft men zich, bij de komst der Kozakken, meester gemaakt van gelden, die zich in handen der Franse ambtenaren bevonden.
Tùn was 20 jaar oud, op het ogenblik dat de Kozakken Groningerland binnenvielen. Hij was toen schòlknecht bie Wieremer Schòl.
De Fransen wilden het belastinggeld in veiligheid brengen; ze hadden het op een schuit geladen, die van de Stad naar de Zòltkaamp varen moest. Toen ze vernamen dat de Kozak¬ken al in Zoutkamp waren, werd het geld in vaatjes overgeladen op wagens.
Tùn mos ook mit, mor hai nuzzelde zo laank om, dat zien woagen de leste wör.
Zo had hij geen getuigen achter zich en zo zag hij kans, een paar tonnetjes in een sloot te wippen. 't Verhaal gaat, dat hij na een poosje de wagen omhuil en weer naar huis ging. De Franse offisieren zouden geen moed meer gehad hebben, om zich te verzetten.
Hoe dit zij, het is algemeen bekend dat Tim binnenkort een aantal boerenplaatsen kocht. De landprijzen waren toen zeer laag, waardoor de rijkdom later nog sterk aangroeide.
Wat niet van 't Franse geld verduisterd is, werd vervoerd naar 't Noordhörnder Tòlhek en vandaar langs 't Hoendiep door Friesland over de Zuiderzee.
Met Tùn ging het dus voor de wind. Vrouger haar e gain sìnt, nu was hij welgesteld. Maar men kan niet zeggen, dat hij er beter van geworden was.
De boden moesten onder paardedekken slapen in plaats van dekens; de overlevering zegt, dat hij die dekken stal op de paardemarkten.
Als hij van een markt of een andere gelegenhaaid vroeg thuis kwam, dan had hij bij een vechtpartij wat opgelopen; zijn vrouw had dan ook maar liever, dat hij de volgende morgen weer over kwam.
Ja, 't was geen beste, dij aigenste òlle Tùn; zo was altijd zijn naam ter wille van de woordspeling.

Tijdens een gevecht tussen Kozakken en Fransen, kon Tùn een ton met goud ongezien in de sloot gooien. Later haalde hij die weer op en zijn familie is er nog rijk van.

Laan, K. ter. Groninger overleveringen. Zutphen, 1930. p. 132

1930

Besperd    Besperd   

Kozakken    Kozakken   

Gunnegerlaand    Gunnegerlaand   

Westerketaaier    Westerketaaier   

Stainstil    Stainstil   

Aauwerderdaip    Aauwerderdaip   

Kaaizer    Kaaizer   

Franse Tijd    Franse Tijd   

Wieremer Schòl    Wieremer Schòl   

Zòltkamp    Zòltkamp   

Noordhönder Tòlhek    Noordhönder Tòlhek   

Hoendiep    Hoendiep   

Tùn    Tùn   

Tùn    Tùn   

Zoutkamp    Zoutkamp   

Friesland    Friesland   

Zuiderzee.    Zuiderzee.   

2013-03-01 14:46:20