PICARDT004 - Van de groote Steen-hoopen, die meestendeels in de Vriesche Drenth, en oock in eenighe neast-gelegene Landen gesien werden.

Van de groote Steen-hoopen, die meestendeels in de Vriesche Drenth, en oock in eenighe neast-gelegene Landen gesien werden.
In Nederlandt/ Duytschlandt/ Switserlandt/ Vranckrijck/ Savoyen en Engelandt/ weet ick niet gesien te hebben eenige Antiquiteten/ die waerdiger zijn dat een Antiquarius zijn verstant daer op scherpe/ als dese Groote Steen-hopen, op malkanderen gestapelt en gepackt van groote keselingen en Vlinten. Dese Steen-hopen zijn meestendeels langh sesthien treden: sommige oock wel twintigh/ en meer; zijn vier/ vijf/ of ses treden breedt; legghen al te samen Oost en West: aengaende de langhte/ de kleynste leggen onder/ geplant in de aerde/ en dienen voor Pilaren en Grondt-steenen; de grootste leggen boven/ onder welcke sommige zijn die negen mans vademen in haren omvanck hebben: sommighe zijn veertigh voet houdt-mate groot in hare circumferentie; andere 36/30/25/20. En gelijck my in 't Stift Munster, eenen soo grooten steen/ op andere steenen ghepackt zijn/ datmen onder selven/ in tijden van storm en regen/ hondert Schapen soude gesien hebben by malkanderen ghekropen te zijn/ om daer onder te schuylen.
In de meeste en grootste Steen-hopen bevindt men in het Westen drie steenen/ alsoo ghedisponeert te zijn/ datse de ghedaente hebben omtrent als een cosijn of deur/ alsoo datter yemant/ sich wat buygende/ kan intreden en daer onder schuylen: ghelijck ick dan meenigen Schaep-harder/ in tijden van storm en onweder/ gesien hebbe daer in te kruypen/ en sich aldaer te salveren. Dit en is sonder mercklijkcke insicht alsoo niet geordonneert; want die daer in kruypt/ moet sich noodtsackelijck buygen: buygen nu/ is altijt geweest een teycken van eerbiedigheydt. Ergo/ die daer in wil kruypen die moet sich buygen / en / buygende/ eerbiedigheydt betoonen/ het zy tegen het geene dat onder dese steenen verborgen licht/ of tegen het Oosten/ uyt 'et verborgen licht. Beyde hebbense hare beduydingen.
Ront-om dese langhworpige Steen-hopen, omtrent drie treden daer van/ staet eenen anderen regel steenen/ in de aerde geset/ elck 4/ 5/ 6 voeten hoogh/ die de principale Steen-hopen omsingelen/ doorgaens twee treden van malkanderen/ en staen al t' samen recht op.
Dese Steen-hopen en vindt men in geen Landt meer/ als in de Lantschap Drenth, die de oudste en eerste Provintie is van het Oude Vrieslandt, alsoo dat men daer uyt oogenschijnelijck kan af-neme/ dat die menschen/ die dese groote Steen-hopen t' samen gedragen hebben/ voortijds groot in getal in dit Landtschap/ meer als in andere/ moeten gheuyst en genestelt hebben. Sy werden oock gevonden op den Hummeling, desgelijcks tot Emsbuyren (voortijts genaemt Ansibury) en Saltsbergen, t' samen gelegen in 't Stift Munster. Zijn oock te sien in de Greafschap Ulsen: maer meestendeel geraseert.
My is ghererefeert/ dat op eenighe van dese steenen letteren en vreemde Characteren souden gevonden werden: ick hebber met groote naerstigheydt na gesocht/ maer hebbe niet het minste lit-teycken daer van konnen vinden. Indien eenige letteren daer op gestaen hebben/ of als noch souden mogen gevonden werden/ soo sal men bevinden dat 'et zijn Gottische letteren. Dat 'er op sommige eenige letteren gestaen hebben/ daer aen draegh ick gantsch geen twijffel/ maer de hagel/ regen/ wint en luch selfs/ heeftse verteert/ want die steenen eenige duysent jaren aldaer gelegen hebben. Ick weet wel meer steenen/ in welcken men voor eenighe eeuwen oock vreemde Characteren ghesien heeft/ maer nu en siet men in de selve niet het geringhste verstigium.
Daer zijn eenige van dese steenen die in de aerde ghesoncken zijn/ alsoo dat men van de ondersten weynigh siet. Doch overmits den grondt deser Landtschap Drenth extreem hart/ oorigh en stribbigh is/ niet anders als of hy steenachtigh waer/ alsoo dat hy niet wijcken en soude al waer eenen hoogen swaren Toorn daer op gebouwt: soo acht ick dat onder eenige van dese Steen-hopen voortijds ghewelfsels en holligheden geweest zijn/ die wegen den hoogen ouderdom zijn ingevallen: gelijck men in andere Landen diergelijcke onder-aerdtsche gewelfsels dickmaels ghevonden heeft/ met seer rare Antiquiteten daer in verborgen. Ick geloove men soudese hier oock vinden.
Sommige van dese Steen-hopen legghen op ruyme wilde velden/ daer geene verkeeringhe van mensschen is: andere in de Elschen en Ackers: sommige in de Bosschen: eenighe aan de publijcke weghen. Doch die naest aen de Dorpen legghen zijn meest geraseert/ overmits een groot ghedeelte der Steenen van de Steen-hopen zijn af-gehaelt/ en daer mede de kerk-hoven beheynt en beset/ en vele sijn door-gezaeght/ en in Mueren van kercken en Torens ghemetselt: veel oock zijn onder de fondamenten van huysen geleght. De grootsten/ die sich niet hebben willen hanteren laten/ heeft men leggen laten; maer de kleynsten zijn merckelijck verstoven/ waer door van de oorspronckelijkcke structuyr deser precienser Antiquiteten gheschendt wert.
Met aenschouwen van dese Steen-hopen heeft meenigen mensche/ die met opmerckinge de selve aenschouwt/ in verwonderinge ghebracht: een Antiquarius behoorde een groot stuck-weeghs daerom te reysen/ om zijne oogenin dese Antiquiteten aller Antiquiteten te weyden. 't Is gebeurt dat zijn Excell. Prins Maurits, in de Drenth gekomen zijnde/ en dese rariteten siende/ een stuck van dese Steenen liet af-slaen/ latende dat dragen naer de Haegh/ en doende hier en daer by Geleerden inquireren/ wat men van dese Steen-hopen oordeelen soude/ maer niemant heeft 'et konnen seggen. Daer zijn geene Scribenten die eygentlijck daer van geschreven hebben/ hoewel die Antiquiteten wel een eyghen Tractaet meriteerden. Daer zijn wel Scribenten die met een woordt of twee daer van gewach maken/ maer zy dwalen al te samen/ en hebben het rechte wit niet getroffen/ alsoo dat oock selfs de Vriesche Scribenten/ dese/ als de outste en grootste Antiquiteten hares Vaderlands/ niet gekent en hebben/ hoewel de Landts-Historien van Vrieslandt niet veel minder als twee duysent jaren begrijpen.
Overmist nu deze Steen-hopen geene wercken zijn der Alanen, noch der Sweven, noch der Romeynen, Francken, Duytschen, veel min der Landzaten; soo heb ick meenigh oudt bedaeght man gevraecht/ offer niet eenigh oudt Erf-gerucht in de memorien der ouden soude overgeleven zijn van dese Antiquiteten? Maer wat heb ick meenich vreemt en absurd bericht bekomen! Eenige opinien/ soo van geleerde als ongeleerde/ met ick hier verhalen.
Daer zijn eenige van gevoelen/ datse van de wateren der Diluvie der eerste werelt alsoo op malkanderen souden gedreven zijn. Wanneer dat waer was/ soo soudet alsoo grooten miracul zijn/ als de behoudenisse selfs van Noach, en zijner Familie in de Arcke.
Andere zijn in de opinie/ dat dese Steen-hopen zijn Reliquien en overblijfsels van de eerste werelt/ om redenenen alhier te lange on te verhalen. En dat dit oock noch een mis-slagh zy kan men daer mede bewijsen/ dat diergelijcke Steen-hopen, als hier leggen/ oock met meenichte gevonden werden in Scandia, welcke meestendeels inscriptien gehadt hebben/ en noch hebben/ van Gottische letteren. Nu isset immers seker/ dat 'er in de eerste werelt geen Gottische spreacke / maer anders geen als de Hebreeuwsche in gebruyck geweest zy.
Sommige meenen dat 'et zijn Structuren van de Duyvel selfs/ tot dien eynde op malkanderen van hem gestapelt/ om op die selve/ onder den naem van Hercules, met offerhanden geeert en gedient te werden. Heeft men oyt gehoort/ dat de Duyvel het ambacht van een Metselaer en Steen-packer ge-oeffent heeft? En nochtans zijnder Scribenten die dit geschreven hebben/ en dit noch daer by doende/ dat Bonifacius de II, Bisschop tot Utrecht/ dese Offerhande der Duyvelen/ in dit Landtschap Drenth, soude af-geschaft hebben. Hoe wel weten wy beter. Anno 750. hadde dese Bonifacius in dit Landtschap niet een woordt te seggen: en oock soo waren de hoofden van dese Landtzaten soo fors/ trotsich/ en in de heydensche Superstitien geconfijt/ dat zy liever alles souden geavontuurt hebben/ als een Bisschops verbodt te pareren.
Doch zijnder die meenen dat 'et zijn de Columnæ Herculis. Andere dat 'et zijn Trophæa, en gedenck-teyckenen der Victorien/ die de Romeynen, tegens dese Ingesetenen/ souden verkregen hebben. Sommige dat 'et zijn Sepultuyren en Begraffenissen van eenige oude Landts-Heeren.
Ten eersten soo is het seker/ dat dese Steen-hopen niet en zijn wercken van soodanige statuer van menschen/ alsser nu zijn; en oock niet van Ingeboornen. Want die en hebben van oudts geen kennisse of practijck gehadt/ van pompeuse of prachtige Sepultuyren: En oock soo hebbense geene Machinas of instrumenten gehadt/ om soodanige sware steenen verde van daen te halen/ door diepe weghen te slepen/ en eyndelijck op malkanderen te stapelen; want die Steenen zijn te groot en te swaer. 't Is gebeurt dat een Statische Compagnie van hondert en vijftigh Soldaten/ by gevalle een van dese Steen-hopen voor-by marcherende/ de resolutie nam/ met gemeyne handt daer aen te vallen/ en een versoeck te doen ofse niet eenen van de hooghste Steenen souden moghen versetten/ of af-werpen: maer dese hondert en vijftigh mannen en kosten den Steen niet een reys verroeren.
Ten zijn oock geene Heydensche Autharen, gelijck ick weet dat sommige Geleerde mannen meenen/ en oock gheschreven hebben: want zy en hebben gansch geen gelijckenisse/ of fatsoen der Autharen. De Heydenen en Barbaren hebben voortijds op hunne Autharen geoffert/ niet alleen Schapen/ Lammeren/ Geyten/ maer oock Verckens/ Osssen/ koeyen/ Paerden/ en oock menschen. Om nu dese/ het zy in 't geheel/ of ten dele te verbranden/ moesten zy gebruycken een goede meenichte hout: waar toe oock van nooden waren platte/ en effen pleynen/ ruym genoegh om dese Offerhanden daer op te verbranden. Hierom meackten zy haren Autharen meest van aerde en groene zoden/ in dicke duystere Bosschagien/ met heggen/ geboomten en struwellen rondt-om dicht beset. En dese Autharen waren gemeynlijck vijf/ ses/ of meer ellen lanck/ breedt en hoogh naer advenant. En dese wierden dan genaemt Altaria, dat is/ Altæ areæ, hooge Pleynen. Dit hebben de Heydenen geleert van den Israeliten/ welcken van Godt door Mosen geboden was/ eenen soodanigen Authaer van aerde of zoden te maken. Exod. 20. Die nu dese Steen-hopen gesien heeft/ moet bekennen dat de selve gansch onbequaem en ongefatsoeneert zijn/ om de allerminste Offerhande te konden plaets geven.
Ten zijn oock geen Sepultuyren der Romeynen. Want beneffens datse de form en het fatsoen van de nette Roomsche Sepultuyren niet en hebben/ soo zijn oock dese Steen hopen alhier in wesen geweest/ eer dat de Romeynen in dese Landen gekomen zijn.
Maer souden 't niet Trophæa en ghedenck-teyckenen zijn van de Victorien die de Romeynen tegens dese Landen bevochten hebben/ gelijck sommige Geleerden geschreven hebben? Neen. 't En is noyt der Romeynen manier geweest/ soo veel Trophæa op te richten in een Landt/ veel min soo dicht aen malkanderen/ als sommige van dese Steen-hopen gelegen zijn. En by al dien de Romeynen den Ingesetenen van Drenth soo veel Velt-slagen af-gewonnen hadden/ alsser wel Steen-hopen zijn/ daer soude noch kadt noch hondt af-ghekomen zijn/ en al het Drentse bloedt soude onder den Hemel uyt-geroeyt geworden zijn.
Maer en zijn 't niet de vermaerde Herculis Columnæa, Pilaren en Gedenck-teyckenen van den vermaerden Camp-vechter Hercules? Praetjes/ onwaerdigh om te werderleggen: en nochtans zijnder Geleerde mannen die sulcks geschreven hebben.
Dat salmen dan eyndelijck maken van dese oude/ vreemde/ en monstreuse Antiquiteten? Het zijn al te samen begrafenissen van grouwsame, barbaarse en wreede Reuzen, Huynen, Giganten. Kinderen Enakim, Emim, Nephilim, Rephaim, menschen van grouwelicke statuer, groote krachten en beestelijcke wreetheydt die noch Godt noch menschen gevreest hebben , maer geacht werden geboren te zijn tot bederf des menschelijcken geslachts. Dese monstreuse Reusen zijn in deze Landen ghekomen uyt Gothia, Sweden/ Noorwegen/ Helsingen/ Finmarcken/ Biarmia/ Schickfinnia/ Denemarcken/ alle welcke Landen in de aller-oudtste tijden gekrielt hebben van Reusen, welcke in de woeste Noortsche Landen gekomen zijn uyt Asia, uyt het Landt Canaan.
[...]
Vorders is 't seker/ dat de groote Steen-hopen, die in dese Landen/ maer nergens so veel als in dit Landtschap Drenth gevonden werden/ de selve structuyr/ langhte/ breette/ hooghte en fatsoen hebben/ als der Reusen Sepultuyren in de voorsz. Noortsche Landen: leggen oock al te samen in Oost en West: hebben oock in 't Westen dat selve fatsoen van een vierkant gat/ waer onder men kan schuylen: leggen oock op heuveltjes/ of velden/ die wat verheven zijn: zijn mede verspreyt door wilde Velden/ aen publijcke wegen/ in Bosschagien/ op Saeyackers. Geloofwaerdighe mannen diese gesien hebben/ soo in Scania als in Drenth, verklaren dat 'et een/ en het selve werck zy. De prentjes die daer van gemaeckt zijn getuygen 't selve.
Hier uyt volght dan onwedersprekelijck/ gelijck de Noordsche Steen-hopen van Reusen zijn t' samen gedragen/ waer onder de levendige Reusen de dooden begraven hebben/ die aldaer gewoont hebben; alsoo zijn oock de hierlandtsche Steen-hopen van Reusen t' samen gedragen/ waer onder de levendige Reusen de dooden begraven hebben/ die alhier gewoont hebben.
Doch daer hebben ongelijck meer Reusen in dese Landen gewoont/ alsser hedensdaeghs Steen-hopen gevonden werden. Want in sommige Landen en heeft men geene Steenen/ daer men evenwel Reusen-Gebeente met langh hayr uyt de aerde gegraven heeft.
[...]
De dode lichamen der Reusen en zijn niet op een en de selve wijse begraven. Veele lichamen zijn op groote Hout-hoopen geleyt/ en te ghelijck met 'et houdt verbrandt. Doch de reliquien van 't Gebeente wierden curieuselijck opgelesen/ en in potten of kannen/ van aerde gebacken/ geworpen/ en in de aerde geset; en daer op wierden dan de groote Vlinten of Keselingen ghepackt/ tot een gedachtenisse des overledenen. Doch of sy in eenighe Machinas of instrumenten ghebruyckt hebben/ met welcke sy de enorme groote kleselingen hier en daer van daen gehaelt/ en daer na op malkanderen gestapelt hebben; en of sy sulcks ghedaen hebben sonder eenighe instrumenten/ alleen met haer over-groote krachten/ daer van en is niet sekers te seggen. De verbrandinge der dooden gingh in de oude tijden in swang by meest alle Heydenen. Nochtans dat niet alle doode Reusen verbrant/ maer veele met 'et volle lichaem in kisten in Gewelffelen/ in Tomben/ en oock sonder de selve in de bloote aerde/ somtijds ghewapent/ somtijds ongewapent begraven zijn/ met groote swaerden/ oock met knodsen/ en andere wapenen/ sulcks ghetuygen de menichvuldige reliquien/ soo hier en daer/ nu en dan/ uyt de aerde gegraven.
By dese oude Heydensche Reusen-Begraffenissen en Steen-hoopen heeft 'et in ouden tijden schrickelijck gespoockt; en den Duyvel heeft omtrent de selve wonderlijck sijne personagie ghespeelt: alsoo dat vreemde en ongelooflijcke saken omtrent de selve werden werden geseyt ghehoort en gesien te zijn. Weynige heeft men gevonden soo stout en onvertsaeght/ die het herte gehadt hebbende de selve by nacht voor-by te passeren. Doch hoe meer dat Jesus Christus hier gedomineert heeft/ en hoe meer het Licht des H. Evangely door-ghebroken is/ hoe min den Duyvel heeft te seggen ghehadt/ en hoe meer dese Egyptische duysternisse verdweenen is: alsoo dat men van dese pracherije niet meer en weet te seggen.

Beschrijving van de steenhopen; kritiek op bestaande meningen, o.m. dat het werk van de duivel is, over oorsprong en betekenis van de steenhopen. Picardt stelt het plaatsen ter nagedachtenis zijn waar de urnen met de as van reuzen worden bewaard.

Johan Picardt. Korte Beschryvinge van eenige vergetene en verborgene Antiquiteten der provincien en landen gelegen tusschen de Noord-Zee, de Yssel, Emse en Lippe. Waer by gevoeght zijn Annales Drenthiae. Amsterdam: Van Goedesbergh, 1660. pp. 22-27, 32-33

Vriesche    Vriesche   

Drenth    Drenth   

Nederlandt    Nederlandt   

Duytschland    Duytschland   

Switserlandt    Switserlandt   

Vrankrijck    Vrankrijck   

Savoyen    Savoyen   

Engelandt    Engelandt   

Vrieslandt    Vrieslandt   

Hummeling    Hummeling   

Eymsbuyren    Eymsbuyren   

Ansibury    Ansibury   

Saltsbergen    Saltsbergen   

Ulsen    Ulsen   

Gotische    Gotische   

Gottische    Gottische   

Prins Maurits    Prins Maurits   

De Haegh    De Haegh   

Sweven    Sweven   

Romeynen    Romeynen   

Columnæ Herculis    Columnæ Herculis   

Francken    Francken   

Duytschen    Duytschen   

Noach    Noach   

Hebreeuwsche    Hebreeuwsche   

Bonifacius II    Bonifacius II   

Israelieten    Israelieten   

God    God   

Moses    Moses   

Exodus    Exodus   

Roomsche    Roomsche   

Huynen    Huynen   

Giganten    Giganten   

Enakim    Enakim   

Emim    Emim   

Nephilim    Nephilim   

Rephaim    Rephaim   

Gothia    Gothia   

Finmarcken    Finmarcken   

Bjarmaland    Bjarmaland   

Schickfinnia    Schickfinnia   

Denemarcken    Denemarcken   

Jesus Christus    Jesus Christus   

Egyptische    Egyptische   

Drente    Drente   

Duitsland    Duitsland   

Zwitserland    Zwitserland   

Frankrijk    Frankrijk   

Munster    Munster   

Friesland    Friesland   

Gottland    Gottland   

Den Haag    Den Haag   

Utrecht    Utrecht   

Sweden    Sweden   

Helsingen    Helsingen   

Biarmia    Biarmia   

Denemarken    Denemarken   

Asia    Asia   

Azië    Azië   

Canaan    Canaan   

Egypte    Egypte   

2013-03-01 14:46:20