Hoofdtekst
De Basiliscus.
Oude boecken doen verstaen
dat doude haen een ey leghet;
Daermen over waer of seghet,
Daer dat basiliscus of coemt,
Een dier dat die warelt verdoemt.
Jacob van Maerlant
Als een oude haan van zeven jaar een ei legt op een mestvaalt en dat ei wordt door een slang uitgebroed, dan wordt er een basiliscus geboren. De basiliscus is een haan met de vleugels van een draak, den snavel van een arend en den staart van een eekhoorn en hij draagt een kroontje inplaats van een kam op den kop, want hij is de koning der slangen. Dat ondier huist in een krocht in het gebergte, in een kelder of in de diepte van een put. Zijn giftige adem doet de dieren sterven, het gras verdorren en het gesteente barsten; maar 't gevaarlijkste aan den basiliscus is zijn vreeselijk-starre blik, die zelfs de menschen doodt. Daarom kan men den basiliscus alleen met een spiegel in de hand naderen: ziet hij zichzelve, dan moet hij sterven door zijn eigen oogopslag. Er is ook een dier waarvoor de basiliscus vreest, de wezel, wier reuk hij niet verdragen kan. Wordt er een wezel in zijn schuilplaats gejaagd, dan sterft de koning der slangen. In het jaar 1474 heeft de raad van de stad Bazel een elfjarigen haan, die een ei had gelegd, ter dood veroordeelt. Op den vierden Augustus van dat jaar werd de haan gekopt en daarna in het vuur geworpen; ook het ei werd plechtig verbrand. Het geloof aan den basiliscus stamt niet uit de Middeleeuwen. Plinius verhaalt dat dit wonderdier in Libye inheemsch is, maar de Grieken en Egyptenaren kenden hem reeds eeuwen tevoren. De starre blik van den slang, die kleine dieren gevangen houdt, is in 't volksgeloof verbonden met het tegen-natuurlijke, dus gevaarlijke, eierenleggen door een haan, waaraan men stellig geloofde. Men liet daarom een haan, vooral een zwarte haan, niet te oud worden.
Oude boecken doen verstaen
dat doude haen een ey leghet;
Daermen over waer of seghet,
Daer dat basiliscus of coemt,
Een dier dat die warelt verdoemt.
Jacob van Maerlant
Als een oude haan van zeven jaar een ei legt op een mestvaalt en dat ei wordt door een slang uitgebroed, dan wordt er een basiliscus geboren. De basiliscus is een haan met de vleugels van een draak, den snavel van een arend en den staart van een eekhoorn en hij draagt een kroontje inplaats van een kam op den kop, want hij is de koning der slangen. Dat ondier huist in een krocht in het gebergte, in een kelder of in de diepte van een put. Zijn giftige adem doet de dieren sterven, het gras verdorren en het gesteente barsten; maar 't gevaarlijkste aan den basiliscus is zijn vreeselijk-starre blik, die zelfs de menschen doodt. Daarom kan men den basiliscus alleen met een spiegel in de hand naderen: ziet hij zichzelve, dan moet hij sterven door zijn eigen oogopslag. Er is ook een dier waarvoor de basiliscus vreest, de wezel, wier reuk hij niet verdragen kan. Wordt er een wezel in zijn schuilplaats gejaagd, dan sterft de koning der slangen. In het jaar 1474 heeft de raad van de stad Bazel een elfjarigen haan, die een ei had gelegd, ter dood veroordeelt. Op den vierden Augustus van dat jaar werd de haan gekopt en daarna in het vuur geworpen; ook het ei werd plechtig verbrand. Het geloof aan den basiliscus stamt niet uit de Middeleeuwen. Plinius verhaalt dat dit wonderdier in Libye inheemsch is, maar de Grieken en Egyptenaren kenden hem reeds eeuwen tevoren. De starre blik van den slang, die kleine dieren gevangen houdt, is in 't volksgeloof verbonden met het tegen-natuurlijke, dus gevaarlijke, eierenleggen door een haan, waaraan men stellig geloofde. Men liet daarom een haan, vooral een zwarte haan, niet te oud worden.
Onderwerp
SINSAG 1341 - Basilisk tötet Menschen durch seinen Blick (stirbt beim Sehen des eigenen Bildes im Spiegel).
SINSAG 1341 - Basilisk tötet Menschen durch seinen Blick (stirbt beim Sehen des eigenen Bildes im Spiegel). 
Beschrijving
De Basilisk, die mensen kan doden met zijn blik, wordt geboren uit het ei van een haan. Men liet hanen daarom vaak niet oud worden.
Bron
Utrechtsch Sagenboek/ J. R. W. Sinninghe. - Zutphen: W.J. Thieme & Cie (1938), p.189-190
Commentaar
1938
Valt onder hoofdstuk en titel(s): De Daemonen der vier Elementen. D. Luchtgeesten, 4. Draken. Bron: Cohen, Ned.Sagen en Legenden, II, blz. 95-98.
Basilisk tötet Menschen durch seinen Blick (stirbt beim Sehen des eigenen Bildes im Spiegel).
Naam Overig in Tekst
Basiliscus
Basiliscus
Plinius
Plinius
Grieken
Grieken
Egyptenaren
Egyptenaren
Naam Locatie in Tekst
Bazel
Bazel
Libye
Libye
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20