Hoofdtekst
Het zwarte Christusbeeld te Wijk
In de kerk van den H. Martinus te Wijk-Maastricht bevindt zich op een der zij-altaren een bijna levensgroot zwart Christusbeeld.
Over de herkomst bestaat het volgend verhaal.
Omstreeks het jaar 1300 toog uit Riempst, een dorpje in de omgeving van Maastricht, een edelman naar het Heilig land, om de plaatsen te bezoeken waar Christus geleefd had en gestorven was. Zijne vrouw met zeven dochters liet hij achter op den burcht.
Jaren verliepen, zonder dat men meer iets vernam van den pelgrim. De dochters groeiden inmiddels op tot kloeke bevallige jonkvrouwen. Het gezin was bovendien nog vergroot. Want kort na het vertrek van den vader werd de burchtvrouw een achtste kind geboren, weer een meisje. Ook zij groeide voorspoedig op en onderscheidde zich door ernst en ingetogenheid, door plichtsbesef en buitengewone vroomheid. Verdiept in gebed of overweging, genoot zij den jubel der tevredenheid in het hart, bereid uit Gods hand de kruisjes en wederwaardigheden aan te nemen, die Zijn voorzienigheid haar wilde toezenden. Door haar opgeruimdheid wist zij de stemming in huis te vervroolijken, zoovaak die versomberde bij de gedachte aan het lange wegblijven van den vader, over wiens lot men zich hoe langer hoe meer bezorgd maakte. Dat Gods erbarmende liefde over hem waakte, daarvan was zij overtuigd. Haar gebed voor een gelukkigen terugkeer zou wis en zeker verhoord worden.
En werkelijk, toen zij eens uit de St. Maartenskerk te Wijk-Maastricht, waarheen zij ter bedevaart gegaan was, naar huis terugkeerde, vernam zij de blijde tijding van de zoo lang verbeide terugkomst. Haar vertrouwen was niet beschaamd.
De ridder had uit het land van overzee verschillende geschenken meegebracht, die hij onder familie en kennissen verdeelde terstond na zijn aankomst. Zoo gul was hij in het geven, dat hij tenslotte met leege handen stond tegenover zijn jongste dochter, toen deze, van haar bedevaart thuisgekomen, hem liefderijk begroette en omhelsde, Bitter speet het hem, van de kostbare en zeldzame geschenken niets voor haar te hebben overgehouden.
Zou er dan toch niets meer resten, zelfs geen kleinigheid meer?
Hij tastte nog eens in zijn pelgrimzak, en vond nog een noot, door hem opgeraapt op den Calvarie-berg. Die gaf hij zijn jongste dochter.
Opgetogen van blijdschap snelde zij naar den tuin en plantte daar de zeldzame vrucht, terwijl zij erbij neerknielde en god smeekte, dat Hij de vrucht zou laten gedijen en opgroeien tot een schoonen looverrijken boom. Elke dag herhaalde zij dat gebed, en iedereen morgen begaf zij zich naar den tuin om zich van den groei te vergewissen en de teere plant te verzorgen.
Zoo tierde de plant, eerst een onbeduidend spruitje, maar dat al grooter en grooter werd, zich vormde tot een struik, en van struik tot boom opschoot na jaren zorgvuldige verpleging.
Het was zomer. De zon vlamde aan de lucht met verzengend licht en verscheurde de akkers, waar het koren en de gewassen reeds wekenlang smachtten naar lavend en verkwikkend regenvocht.
Dan ging ze opeens schuil achter de wolken, van lieverlede saamgehutseld tot zware donkere gewrochten van fantastischen vorm, die welhaast den fellen gloed smoorden.
Een geheimnisvolle stilte zeeg over de natuur. De vogels staakten hun getjilp en gezang en verscholen zich in het dichtst van het gebladerte. De lucht zag lood-valig in straffe bangende benauwing.
Er brak een onweer los onder striemende regen.
Ratelende donderslagen ronkten en bonkten neer. Het kasteel dreunde tot in z’n fundamenten. Bliksemvuur solferde uit in scherpe zigzag-pijlen en krinkelde onheilspellend langs de grauwe lucht.
Niemand waagde zich buiten, voordat het noodweer had opgehouden. Toen haastte zich de jongste dochter van den ridder naar den tuin, om te zien of haar boom geen schade geleden, geen letsel gekregen had, want ergens dicht in de buurt moest de bliksem zijn ingeslagen: slag en vuur waren rakelings elkaar opgevolgd.
Daar treurde jaar boom, tusschen het andere frissche groen, waarvan de blinkende regendruppels neertikkelden, verschroeid en van bladeren beroofd, verminkt in de kruin en de bast stukgereten. Die droevige aanblik pijnigde haar. Tranen van spijt sprongen haar in de oogen. Toen…
Wat zag zij daar?
In den opengescheurden stam stond een zwart-houten Christusbeeld.
Zoo beloonde God haar vroomheid en nederige genoegzaamheid. In den simpelen noteboom prentte hij zijn lijdensfiguur als kostbaar geschenk.
De jonkvrouw schonk het wonderbeeld aan het Witte-Vrouwenklooster te Maastricht, waarheen het vervoerd werd op een glansrijken zegewagen. Van na af wijdde zij zich uitsluitend aan den dienst van God en nam de wijle aan als bruid des Heeren in genoemd klooster.
Toen tijdens de Fransche Revolutie ook hier de kloosters werden opgeheven en de republikeinen zich verrijkten met de schatten van kerken en kapellen, wist men het beeld in veiligheid te brengen naar Maastricht, waar het later weer ter openbare vereering kon worden uitgesteld en thans prijkt, omhangen met een rijken schat van ex-voto’s, dankgeschenken voor den God afgesmeekte en verkregen gunstig en genaden.
In de kerk van den H. Martinus te Wijk-Maastricht bevindt zich op een der zij-altaren een bijna levensgroot zwart Christusbeeld.
Over de herkomst bestaat het volgend verhaal.
Omstreeks het jaar 1300 toog uit Riempst, een dorpje in de omgeving van Maastricht, een edelman naar het Heilig land, om de plaatsen te bezoeken waar Christus geleefd had en gestorven was. Zijne vrouw met zeven dochters liet hij achter op den burcht.
Jaren verliepen, zonder dat men meer iets vernam van den pelgrim. De dochters groeiden inmiddels op tot kloeke bevallige jonkvrouwen. Het gezin was bovendien nog vergroot. Want kort na het vertrek van den vader werd de burchtvrouw een achtste kind geboren, weer een meisje. Ook zij groeide voorspoedig op en onderscheidde zich door ernst en ingetogenheid, door plichtsbesef en buitengewone vroomheid. Verdiept in gebed of overweging, genoot zij den jubel der tevredenheid in het hart, bereid uit Gods hand de kruisjes en wederwaardigheden aan te nemen, die Zijn voorzienigheid haar wilde toezenden. Door haar opgeruimdheid wist zij de stemming in huis te vervroolijken, zoovaak die versomberde bij de gedachte aan het lange wegblijven van den vader, over wiens lot men zich hoe langer hoe meer bezorgd maakte. Dat Gods erbarmende liefde over hem waakte, daarvan was zij overtuigd. Haar gebed voor een gelukkigen terugkeer zou wis en zeker verhoord worden.
En werkelijk, toen zij eens uit de St. Maartenskerk te Wijk-Maastricht, waarheen zij ter bedevaart gegaan was, naar huis terugkeerde, vernam zij de blijde tijding van de zoo lang verbeide terugkomst. Haar vertrouwen was niet beschaamd.
De ridder had uit het land van overzee verschillende geschenken meegebracht, die hij onder familie en kennissen verdeelde terstond na zijn aankomst. Zoo gul was hij in het geven, dat hij tenslotte met leege handen stond tegenover zijn jongste dochter, toen deze, van haar bedevaart thuisgekomen, hem liefderijk begroette en omhelsde, Bitter speet het hem, van de kostbare en zeldzame geschenken niets voor haar te hebben overgehouden.
Zou er dan toch niets meer resten, zelfs geen kleinigheid meer?
Hij tastte nog eens in zijn pelgrimzak, en vond nog een noot, door hem opgeraapt op den Calvarie-berg. Die gaf hij zijn jongste dochter.
Opgetogen van blijdschap snelde zij naar den tuin en plantte daar de zeldzame vrucht, terwijl zij erbij neerknielde en god smeekte, dat Hij de vrucht zou laten gedijen en opgroeien tot een schoonen looverrijken boom. Elke dag herhaalde zij dat gebed, en iedereen morgen begaf zij zich naar den tuin om zich van den groei te vergewissen en de teere plant te verzorgen.
Zoo tierde de plant, eerst een onbeduidend spruitje, maar dat al grooter en grooter werd, zich vormde tot een struik, en van struik tot boom opschoot na jaren zorgvuldige verpleging.
Het was zomer. De zon vlamde aan de lucht met verzengend licht en verscheurde de akkers, waar het koren en de gewassen reeds wekenlang smachtten naar lavend en verkwikkend regenvocht.
Dan ging ze opeens schuil achter de wolken, van lieverlede saamgehutseld tot zware donkere gewrochten van fantastischen vorm, die welhaast den fellen gloed smoorden.
Een geheimnisvolle stilte zeeg over de natuur. De vogels staakten hun getjilp en gezang en verscholen zich in het dichtst van het gebladerte. De lucht zag lood-valig in straffe bangende benauwing.
Er brak een onweer los onder striemende regen.
Ratelende donderslagen ronkten en bonkten neer. Het kasteel dreunde tot in z’n fundamenten. Bliksemvuur solferde uit in scherpe zigzag-pijlen en krinkelde onheilspellend langs de grauwe lucht.
Niemand waagde zich buiten, voordat het noodweer had opgehouden. Toen haastte zich de jongste dochter van den ridder naar den tuin, om te zien of haar boom geen schade geleden, geen letsel gekregen had, want ergens dicht in de buurt moest de bliksem zijn ingeslagen: slag en vuur waren rakelings elkaar opgevolgd.
Daar treurde jaar boom, tusschen het andere frissche groen, waarvan de blinkende regendruppels neertikkelden, verschroeid en van bladeren beroofd, verminkt in de kruin en de bast stukgereten. Die droevige aanblik pijnigde haar. Tranen van spijt sprongen haar in de oogen. Toen…
Wat zag zij daar?
In den opengescheurden stam stond een zwart-houten Christusbeeld.
Zoo beloonde God haar vroomheid en nederige genoegzaamheid. In den simpelen noteboom prentte hij zijn lijdensfiguur als kostbaar geschenk.
De jonkvrouw schonk het wonderbeeld aan het Witte-Vrouwenklooster te Maastricht, waarheen het vervoerd werd op een glansrijken zegewagen. Van na af wijdde zij zich uitsluitend aan den dienst van God en nam de wijle aan als bruid des Heeren in genoemd klooster.
Toen tijdens de Fransche Revolutie ook hier de kloosters werden opgeheven en de republikeinen zich verrijkten met de schatten van kerken en kapellen, wist men het beeld in veiligheid te brengen naar Maastricht, waar het later weer ter openbare vereering kon worden uitgesteld en thans prijkt, omhangen met een rijken schat van ex-voto’s, dankgeschenken voor den God afgesmeekte en verkregen gunstig en genaden.
Onderwerp
SINLEG 092 
SINLEG 092 
Beschrijving
Ridder heeft bij terugkomst van pelgrimsreis voor achtste vrome dochter alleen nog maar een noot afkomstig uit het Heilig Land als geschenk. Het meisje plant de noot waaruit een prachtige boom opgroeit. Na een blikseminslag ontdekt het meisje in de gespleten stam een zwart-houten beeld van Christus, een beloning van God voor haar vroomheid en tevredenheid.
Bron
J. Kleijntjens, H.H. Knippenberg. Limburgsche sagen. Uit droom- en fantasiewereld I. Leiden 1923, p. 58-62.
Commentaar
1923
De tweede verteller is Kleijntjens, J.
Das Bild wächst aus einem Baum
Naam Overig in Tekst
H. Martinus
H. Martinus
Wijk-Maastricht
Wijk-Maastricht
Heilig Land
Heilig Land
Christus
Christus
Calvarie-berg
Calvarie-berg
God
God
Witte-Vrouwenklooster
Witte-Vrouwenklooster
Fransche Revolutie
Fransche Revolutie
Naam Locatie in Tekst
Wijk
Wijk
Maastricht
Maastricht
Riempst
Riempst
St. Maartenskerk
St. Maartenskerk
Heeren
Heeren
Plaats van Handelen
Maastricht (Limburg)
Maastricht (Limburg)
Kloekenummer in tekst
Q095p
Q095p
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20