BLECOURTNB0007 - 1.7. De gloeiende man

1.7. De gloeiende man
Voor 'n veertig jaren nog kon men iederen avond of nacht een spook zien, dat steeds heen en weer liep in de Strijpsche hei van de boerderij 'den Tegenbosch' naar "t Klotven'. 't Leek een volwassen man met een gloeiend hoofd; vandaar, dat dit spook in deze streken algemeen bekend is onder den naam van 'de gloeiige'. Verschillende personen hebben 't gezien met h'r eigen oogen, o.a. de bewoners van den Tegenbosch en houtrapers, die
's avonds huiswaarts keerden uit de mastbosschen van Acht. Dat het spook nu niet meer daar ronddwaalt komt, omdat die woeste hei nu ook al is bedekt met mastboseh. En, vraagt ge me, waarom dat spook daar altijd heen en weer liep op dezelfde plaats?
- Ik zal 't u vertellen, zooals ik 't gehoord heb van iemand, die 't zeker weet en die 't op zijne beurt had vernomen van heel geloofwaardige personen uit h'ren eigen mond.
Zeer, zeer lang geleden, wist niemand in die woeste graute haai de grensscheiding tusschen Woensel en Strijp. Niemand ook kon die grens vinden of bepalen ten genoegen van de beide gemeenten. Doch eindelijk deed zich iemand op uit Woensel (ik geloof een van de zeven schepenen), die verklaarde de grens te kunnen aanwijzen. Hij deed zand van Woensel in z'n blokke en lei 'n ronden, looden lepel onder z'n klep op 't hoofd. Zoo ging hij steeds voort van Woensel uit in de richting van Strijp, tot hij eindelijk bleef staan en plechtig zwoer 'bij den schepper van hierboven (hij wees naar den lepel) dat hij nog stond op grond van Woensel.' De leeperd dacht door dit bedrog een grooten plak grond voor Woensel aan te winnen en zich aldus verdienstelijk te maken voor zijne gemeente. Doch de straf voor zijn meineed bleef niet achterwege. Hij stierf kort daarna en moest na zijn dood met gloeiend hoofd rondwaren dáár, waar hij dien dubbelzinnigen eed durfde zweren.
Zoo, ongeveer, vertelde men mij de geschiedenis van 'de gloeiige'.

SINSAG 0450 - Andere Tote spuken.    SINSAG 0450 - Andere Tote spuken.   

Straf van man die ten onrechte zweert dat hij de grens van twee plaatsen aangeeft, is dat hij na zijn dood meteen gloeiend hoofd moet ronddwalen op de plaats waar hij de eed durfde te zweren.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 20

J1161.3 - Trespasser’s defense: standing on his own land.    J1161.3 - Trespasser’s defense: standing on his own land.   

C94.2 - Tabu: false and profane swearing of oath.    C94.2 - Tabu: false and profane swearing of oath.   

E742 - Soul as light.    E742 - Soul as light.   

F497 - Fire-spirits.    F497 - Fire-spirits.   

1883

Motieven: J1161.3 Trespasser's defence: standing on his own land; C94.2 Tabu: false and profane swearing of oath; E7428 Soul as light; F497 Fire-spirits.
NA 1889: 92-94. Bewerking: Sinninghe 1933: 42-43 (no. 48), 1964: 34. S.M1590.2; A T 1590 The Trespasser's Defence; LS C1021 Grenzgeist, C356 'Wer falsch schwört, dem wird nie vergeben!'
1. Schoolmeester en essayist. Verhalen vanuit Zeelst verzameld Opgetekend, verzameld en in vorm gegoten door Jacques Cuijpers (1850-1926), hoofdonderwijzer te Zeelst. Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde (TNG) I (okt. 1883 - okt. 1884), II (okt. 1884 - okt. 1885), en de Noordbrabantsche (Volks-) Almanak (NA), beide onder redactie van August Sassen. Cuijpers was goed bevriend met Sassen. Met hem en anderen placht hij wandelingen door de Noordbrabantse Kempen en de Peel te maken, waarbij onder meer aandacht werd geschonken aan de plaatselijke volkscultuur. De lichte spot die uit zijn verhalen klinkt wijst op een zeker cynisme tegenover het hem vertelde. Tegenover Sassen liet hij meer dan in de verhalen dit duidelijk uitkomen. Zo schreef hij over de verenkrans, die voor velen hét bewijs van hekserij was: 'Ze vullen ze op met wat de lui hebben. Draadjes vindt men allicht in de peluws; deze doen de veren ineen rollen, en 't is geen wonder er een lapje of een strooitje bij te vinden. En al zal zoo'n rommel ook al heel weinig geleken hebben op een krans of een poppetje - de verbeelding zal daar wel alles van kunnen maken, wat bijgeloovige menschen er in zien willen.' (brief aan Sassen, dd. 5 juli 1890, verz. Sassen inv. no. BB26).
Naast volksverhalen verzamelde meester Cuijpers materiaal betreffende allerhande volksgebruiken zoals kinderrijmen, kalendergebruiken, e.a. hetgeen eveneens in de genoemde tijdschriften gepubliceerd werd.

Andere Tote spuken

Strijpse    Strijpse   

Klotven    Klotven   

Tegenbosch    Tegenbosch   

Acht    Acht   

Woensel    Woensel   

Strijp    Strijp   

Strijp (Noord-Brabant)    Strijp (Noord-Brabant)   

L227p    L227p   

2013-03-01 14:46:20