BLECOURTNB0008 - 1.8. De klokkuil

1.8. De klokkuil
Wie het eenzame pad volgt, dat over den zandigen bodem tusschen dorre heidevelden en mastbosschen van Veldhoven naar het naburige Oerle leidt, merkt in de nabijheid van het gehucht Zitterd, eenige schreden van den weg, eenen ronden kuil. Vroeger was deze kuil gedeeltelijk met water gevuld, tegenwoordig staat hij gewoonlijk droog. Niets bijzonders merkt men er aan op, niets. - Maar, wie er op Kerstnacht, juist ten 12 ure, zich durft bevinden, kan uit de diepte zware, sombere klokketonen hooren. Volgens het volksverhaal moet daar werkelijk eene groote klok diep in den bodem zijn gezonken. Die klok, afkomstig van Steensel, zou aldaar 'in de Franschen tijd' (vermoedelijk bedoelt men de jaren 1672) uit den toren geroofd zijn om er kanonnen van te gieten. De kar, waarop de klok werd vervoerd, bleek niet bestand voor 't gewicht van dat logge gevaarte, en - ter bewuste plaatse brak de as. De klok kwam op den zandigen bodem neer, waarin zij eenige centimeters wegzonk. Men groef rondom den grond weg om zoodoende einden hout onder de klok door te werken waarmede men haar zou trachten te tillen op een steviger voertUig, dat inmiddels ontboden en reeds aanwezig was. Maar - hoe vreemd, hoe dieper men groef, hoe dieper de klok zonk en hoe lang men met graven aanhield weet ik niet, maar de ronde, vrij diepe kuil, door 't graven ontstaan, en hier algemeen bekend onder den naam 'de Klokkuil', wijst u de plaats waar de Steenselsche klok gezonken is, die in den Kerstnacht, juist klokke twaalf, hare sombere tonen doet hooren. Doch niemand zal zich verstouten in den Kerstnacht derwaarts te gaan; en wie er zelfs bij avond of nacht voorbij moet, doet dit met kloppend hart en met eene geheimzinnige vrees; want zijne verbeelding toovert hem in al hare akeligheid voor den geest, wat Hölty zegt:
,... Sterbeglocken hallen
Und die Grabgesänge heben an.
Schwarz beflorte Trauerleute wallen
Und de Todtenkrone weht voran'

SINSAG 0980 - Der Glockenpfuhl.    SINSAG 0980 - Der Glockenpfuhl.   

Uit kerktoren geroofde klok verzinkt steeds dieper bij pogingen de klok uit te graven. In de kerstnacht is om middernacht klokgelui te horen.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 20-21

F993.1.a    F993.1.a   

V115.1.3 - Sunken church bell cannot be raised.    V115.1.3 - Sunken church bell cannot be raised.   

1883

Motieven: F993.1.a Sunken bell sounds early on Christmas morning; V115.1.3 Sunken church bell cannot be raised.
NA 1889: 94-96. Bewerking: Kleyntjes & Knippenberg 1926: 73-76; Sinninghe 1933: 145 (no. 204),1964: 141. S.S980.14; ML 7070 Legends about church-bells.
1. Schoolmeester en essayist. Verhalen vanuit Zeelst verzameld Opgetekend, verzameld en in vorm gegoten door Jacques Cuijpers (1850-1926), hoofdonderwijzer te Zeelst. Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde (TNG) I (okt. 1883 - okt. 1884), II (okt. 1884 - okt. 1885), en de Noordbrabantsche (Volks-) Almanak (NA), beide onder redactie van August Sassen. Cuijpers was goed bevriend met Sassen. Met hem en anderen placht hij wandelingen door de Noordbrabantse Kempen en de Peel te maken, waarbij onder meer aandacht werd geschonken aan de plaatselijke volkscultuur. De lichte spot die uit zijn verhalen klinkt wijst op een zeker cynisme tegenover het hem vertelde. Tegenover Sassen liet hij meer dan in de verhalen dit duidelijk uitkomen. Zo schreef hij over de verenkrans, die voor velen hét bewijs van hekserij was: 'Ze vullen ze op met wat de lui hebben. Draadjes vindt men allicht in de peluws; deze doen de veren ineen rollen, en 't is geen wonder er een lapje of een strooitje bij te vinden. En al zal zoo'n rommel ook al heel weinig geleken hebben op een krans of een poppetje - de verbeelding zal daar wel alles van kunnen maken, wat bijgeloovige menschen er in zien willen.' (brief aan Sassen, dd. 5 juli 1890, verz. Sassen inv. no. BB26).
Naast volksverhalen verzamelde meester Cuijpers materiaal betreffende allerhande volksgebruiken zoals kinderrijmen, kalendergebruiken, e.a. hetgeen eveneens in de genoemde tijdschriften gepubliceerd werd.

Der Glockenpuhl

Zitterd    Zitterd   

Kerstnacht    Kerstnacht   

Franse    Franse   

Klokkuil    Klokkuil   

Steenselse    Steenselse   

Hölty    Hölty   

Veldhoven    Veldhoven   

Oerle    Oerle   

Steensel    Steensel   

Zitterd (Noord-Brabant)    Zitterd (Noord-Brabant)   

bij L225p    bij L225p   

2013-03-01 14:46:20