BLECOURTNB0025 - 1.25. Over heg en struik

1.25. Over heg en struik
Op de 'Biezenkuilen' onder Zeelst woonde voor eenige jaren een boer die in den pikdonkeren nacht geheel onverwacht een luchtreisje moest maken. Hij stond buiten voor de deur zijner woning en dacht - waaraan weet ik niet - maar toch zeker niet hieraan, dat hij op 't onverwachts door onzichtbare handen zou worden opgetild en medegevoerd. En toch, zoo gebeurde 't. Hij hoorde op eens in zijne onmiddellijke nabijheid eene stem welke zeide:
'Over heg en struik'. En op 't zelfde oogenblik voelde hij den grond wijken onder zijne voeten; hij werd opgetild hoog in de lucht en vooruit ging 't in snelle vaart. Nauw eenige seconden in westelijke richting voortgedragen, stiet hij den voet tegen iets hards, dat hem naderhand gebleken is 'het spit' van den toren te zijn geweest van 't kasteelke 'Het Slot' of 'Klein Erreve'. (Klein Erreve hetzelfde als 'Klein Eindhoven'.) Tegenwoordig is dat slot verdwenen en ligt tusschen de nog aanwezige grachten eene bouwhoeve, die nog altijd 'het Slot' heet. Hoelang de man door de lucht werd voortgedragen, wist hij niet te vertellen; maar toen hij weer vasten grond onder de voeten had, stond hij alleen - moerziel alleen in de Oorschotsche duinen. 't Was nog altijd nacht, maar de man bekende zich goed - heel goed. Wat bleef hem anders over dan maar te voet den terugweg aan te nemen naar huis. Ja - te voet! - hoe gemakkelijk en vlug hij ook de luchtreis gemaakt had, hoe sterk hij ook naar huis verlangde, toch zou hij niet graag weer worden opgenomen om op dezelfde wijze huiswaarts te worden gevoerd als hij gekomen was. Neje! nog veur heel Zeelst nie!
Ofschoon de boer den weg kende, moet hij toch wel verkeerd gegaan zijn, althans verscheidene malen kwam hij voor een der vele vennen in de groote hei. Dan moest hij weer omwegen maken en dat gaf dikwijls oponthoud. Toch kwam hij eindelijk op den grooten weg en door de hei en - toen eene gouden streep in 't Oosten de plaats aanduidde, waar weldra de gouden zon zou verrijzen - kwam onze boer voorbij Klein Erreve, keek angstvallig naar 't oude torentje en als hij dan dacht: 'door he'k te naacht mè men voet teige geschupt', dan voer hem nog een rilling door de leden en ging hem 'de hoor staal op z'nen kop swn'. Zonder ongevallen kwam ons boerke te huis en als hij naderhand zijn wedervaren vertelde - en hij deed 't zoo gaarne - dan was hij, zooals hij zei, nog altijd blij, dat hem de gunst te beurt was gevallen over heg en struik gedragen te worden.
Hij had meer van zulke gevallen gehoord; somwijlen ging 't ook, zooals de stem dan vooraf waarschuwde, deur heg en struik. En dan, - dan moest 't maar vooruit, recht vooruit, en zonder bulten, blauwe plekken, bemodderde voeten, schrammen en kleerscheuren kwam je d'r niet af.
En vroeg je dan den man, wie denk je dat dan die onzichtbaren zijn geweest? 'Wel', was dan 't antwoord, 'ik weet het niet, en gezien heb ik ook niks, maar dat zijn zeker de Kaboutermennekes geweest of - 't zou ook wel kunnen zijn - de bokkenrijders.'

SINSAG 0690 - Fahrt durch die Luft    SINSAG 0690 - Fahrt durch die Luft   

's Nachts wordt een man door onzichtbare handen opgetild en meegevoerd door de lucht, en ergens weer op de grond gezet. Hij vertelt dat hij blij is dat hij niet door heg en struik is gedragen, want dan had hij steeds recht vooruit gemoeten, en zou hij er niet zonder blauwe plekken, schrammen en kleerscheuren zijn afgekomen.

Willem de Blécourt, Volksverhalen uit Noord Brabant, Utrecht [etc.]: Het Spectrum, 1980. p. 30-31

F282.4*c    F282.4*c   

D2135.0.1.a    D2135.0.1.a   

G242.7.g    G242.7.g   

D674 - Magic flight with the help of a he-goat.    D674 - Magic flight with the help of a he-goat.   

1890

Motief: F282.4*c Mortal flies with fairies as high as church steeple, vgl. D2135.0.1.a Witch causes person to travel through the air; G242.7.g 'over thick and over thin .. .'. D674 Magic flight with the help of a he-goat.
NA 1890: 256-257. Bewerking: Sinninghe 1933: 51-52 (no. 65), 1964: 46-47; vgl. Jansen 1978: 118. S.S690.2.
1. Schoolmeester en essayist. Verhalen vanuit Zeelst verzameld Opgetekend, verzameld en in vorm gegoten door Jacques Cuijpers (1850-1926), hoofdonderwijzer te Zeelst. Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde (TNG) I (okt. 1883 - okt. 1884), II (okt. 1884 - okt. 1885), en de Noordbrabantsche (Volks-) Almanak (NA), beide onder redactie van August Sassen. Cuijpers was goed bevriend met Sassen. Met hem en anderen placht hij wandelingen door de Noordbrabantse Kempen en de Peel te maken, waarbij onder meer aandacht werd geschonken aan de plaatselijke volkscultuur. De lichte spot die uit zijn verhalen klinkt wijst op een zeker cynisme tegenover het hem vertelde. Tegenover Sassen liet hij meer dan in de verhalen dit duidelijk uitkomen. Zo schreef hij over de verenkrans, die voor velen hét bewijs van hekserij was: 'Ze vullen ze op met wat de lui hebben. Draadjes vindt men allicht in de peluws; deze doen de veren ineen rollen, en 't is geen wonder er een lapje of een strooitje bij te vinden. En al zal zoo'n rommel ook al heel weinig geleken hebben op een krans of een poppetje - de verbeelding zal daar wel alles van kunnen maken, wat bijgeloovige menschen er in zien willen.' (brief aan Sassen, dd. 5 juli 1890, verz. Sassen inv. no. BB26).
Naast volksverhalen verzamelde meester Cuijpers materiaal betreffende allerhande volksgebruiken zoals kinderrijmen, kalendergebruiken, e.a. hetgeen eveneens in de genoemde tijdschriften gepubliceerd werd.

Fahrt durch die Luft. Zauberer nehmen Mann mit; er stosst seinem Fuss am Kirchturm

Biezenkuilen    Biezenkuilen   

Het Slot    Het Slot   

Klein Erreve    Klein Erreve   

Klein Eindhoven    Klein Eindhoven   

Oorschotse    Oorschotse   

Oosten    Oosten   

Kaboutermennekes    Kaboutermennekes   

Bokkenrijders    Bokkenrijders   

Zeelst    Zeelst   

Zeelst (Noord-Brabant)    Zeelst (Noord-Brabant)   

L225p    L225p   

2013-03-01 14:46:20