RH018 - Reinaerts historie (Reinaert II) vers 6449-6719

Aldus heeft hi my dick bedrogen
Sprac ysegrim ende gebracht in scaden
Hy my oec eens verraden
Totter apynnen sijnre moeyen
Dair was ic in groten vernoeyen
Ende mijn oor wel na liet
Weet voorwair hoet is gesciet
Wil hij twair seggen ic laet hem die tael
Want ic soudse vmmer so wael
Seggen hi en sel my berispen [fol. 100r]
Ja ic ysegrim sonder lispen
Sal ic v seggen ende ooc al clair
Jc bid v allen hoort dair naer
Hy quam aen my in geen wout
Ende claechde synen honger mennichfout
Want ic sachen nye so mat
Hy en had gern meer gehat
My wondert wair hi die spise laet
Noch sie ic wel aen sijn gelaet
Dat hi van honger begint te grymmen
Hy aet lieuer dan hi zaach spynnen
Dan hi dronck een aem wijns
Doe ic hoorde so iamerde my sijns
Jc seide ic zueck mijn beiach
Dair gingen wy te samen enen dach
Dat wi niet en vonden teeten
Doe begond hi zeer te trecken
Ende seyde hi en mocht niet veerre gaen
Doe sach ic dair een hol staen
Onder enen hage van dicken bramen
Dair hoordic wat in scramen
Doe seide ic tot hem gaet dair in
En suect off gi dair vint v gewin
Ten mach niet sijn gi en vijnt dair wat
Doe seide hi neue in dit gat
En coom ic niet om hondert pont
Jc en wist eerst hoe dair bynnen stont
Het dunct my dair so gruwelic wesen
Mer ic sel hier onder desen
Vwer verbeiden gaet in voren
Ende keert cort weder ende laet my horen
Hoet dair in gescapen staet
Ghi kvnt so mennigen nauwen raet
Ende v bet te onthelpen dan ick [fol. 100v]
Siet heer dus wijsde hi my int strick
My arm wicht cleyn ende cranck
Ende hi die sterck is groot ende lanck
Bleeff leggen rusten in sijn vrede
Besiet wat trouwen ic hem dede.
DEn anxt die ic dair bestoet
En leet ic noch om geen goet
Jc en wist dattet my so vergaen soude
Jc ghinc dair bynnen als die boude
Dair vant ic enen breden ganck
Crom doncker ende lanck
Eer ic bynnen dat hol quam
Dair ic grote clairheit vernam
Die lucht die dair in quam van besiden
Dair lach een groot aep myt twe widen
Ogen. die blencten als een glas ende vier
Jc en sach nye so vroliken dier
Mit groter mwl myt langen tanden
Ende scerpe nagelen aen voot ende handen
Mit enen langen stert aent set
Jc waen het wair een mamet
Een bakumijn op een meer kat
Jc en sach nye leliker dier dan dat
Ende bi hair lagen doe te sprong
Hair drie kijnder lelike iong
Die hair moeder wel geleken
Doe sy my quamen comen steken
Swegen sy ende sagen my lelic aen
Jc had wel gewilt te sijn van daen
Jc was verueert wat baet versaect
Doe docht ic bin dair in geraect
Jc moet dair wt al ic best mach
Sy was meerre dair sy lach
Dan ysegrim end hair kijnder [fol. 101r]
Waren eer meerre dan ic eer mynder
Mer ic en sach nye sulken proy
Dat hair vrijn had bewraect
Sy waren belabbert ende beclat
Ten oren toe van haers selfs dreck
Het stanc dair vuyl dan hels peck
Wel was icker na off gescrict
Al had ic van eerst gemict
Twair te seggen ic most vertijen
Ende mitten hoop die dair lach lyen
DOe seide ic god diet wel doen mach
Moeye die geef v goeden dach
Ende uwe kijnder mijn magen
Het sijn die scoonste van haren dagen
Die ic ye gesach voor ofte na by
Deus hoe wel behagen sy my
Hoe lieflic sijn si ende hoe schoon
Ellic mocht myt eren eens conincs soen
Wesen. wi mogen v louen myt recht
Dat gi dus meerret onss geslecht
Jc had grote bliscap gedreuen
Had ic geweten van desen neuen
Want het is een troostelic toe tiden
Jc en mochts niet langer liden
Doe ic hoorde dat gi waert verlegen
Jc en moste uwes comen plegen
My wair leet ic en had vernomen
Reynaert lieue neue west welle comen
Jc weets danck dat gi my vant
Ghi zijt oec wijss ende trou becant
Ende hebt des gern voor ogen
Gy moet uwe neuen oec wijsheit togen
Ende laten doen eer ende tucht
Jc heb recht op v geducht [fol. 101v]
Want gi wandert onder die goede
Och hoe wel was my te moede
Als ic dese tael hoorde
Dit verdiende ic te eersten woorde
Mittien dat icse moey hiet
Al seid ic so sy en bestont my niet
Mer mijn rechte moey staet ghinder
Vrou rukenau die scoon kijnder
pleget te wynnen sedich ende vroet
Jc seyde moey lijff ende goet
Staet tuwen gebode wes ic vermach
Gebiet tot my nacht ende dach
Jc sel hem leren dat ic kan
Jc had gern geweest van dan
Om dattet na die wiege dair roock
Ende bi sonder om ysegrim oock
Die so herteloos van honger
Jc seid moey v ende ionger
Moet god altoos behoeden
Jc wil thuus wart gaen spoeden
My wijff sel na my verlangen
Neue gi en selt nergent gangen
Ghi en hebt eerst gegeten sat
Ende liet gijt oec ic seg v dat
Jc soud in groter ongunst verstaen
Doe stont hi op ende dede my gaen
Jn een ander hol dair by
Dair lach so veel spisen dat my
Vonderde wan sy was comen
Herten hijnden ic en cans niet nomen
patrisen. roeken. ende recaluen
Mit al dese mocht ic my saluen
Ende doe ic van als had genoech
Gaff sy my dat ic myt my droech [fol. 102r]
Een stuc vleisch van enen hijnde
Mit mynen wiue myt mynen kijnde
Teten als ic thuus quame
Dat nam ic in groter scame
Mer het moste vmmer wesen
Jc dancte hair zeer ende myt desen
Heb ic oorloff aen haer genomen
Ende sy hiet my corts weder comen
Jc seide dat ict laten soude node
Hier mede beual ic se te gode
Ende sciet haestelic van danen
Blidelic dan yement soude wanen
Om dat my het scoonste geuel
Jc maecte my te lopen snel
Ten gate dair ic wt quam
Ende doe ic ysegrim vernam
Die lach ende onder enen boom
Vraechde ic hoe staet myt v oom
Qualiken seide hi lieue neue
Tis meer dan wonder dat ic leue
Jc sterue van honger geeft my doch yet
Doe iamerde my zeer sijn verdriet
Ende ic behielt hem dair dat leuen sijn
Die dair lach in groter pijn
Hy wist my dair veel groten danck
Al is die gunst nv dus cranck
WEl cort had hijt op geslonden
Doe seide hi neue wat heb di vonden
Jn dat hol dat laet my horen
My hongert nv meer dan te voren
Want mijn mont is nv ter spijs gewect
Jc seide oom gereet so trect
Jnt hol gi selt genoech dair vijnden
Daer leit mijn moey myt haren kijnder [fol. 102v]
Condi wel liegen ende die warenheit sparen
So seldi hebben al v begaren
Mer seg di twair v naect verdriet
Heer coninck en was dit niet
Genoech gewaerscuut diet verstonde
Dat hi van al dat hi vonde
Contrari dair off soude seggen
Mer rude onbesnode beleggen
Ende connen geen wijsheit gegronden
Dair om haten sy subtijl vonden
Want si se selue niet en verstaen
Nochtan seide hi sonder waen
Ende liegen so zeer eert hem onuochte
Dat ment voor wairheit tellen mochte
Hier ginck hi mede in dat hol
Dat van vuylen stanck was vol
Dair vant hi die mermot sitten
Die lelic was ende ongescitte
Des duuels dochter moedecack
Een dinck myt spisen stont dair geclack
Doe riep hi wopen myt gruwelt zeer
Sy sien hier oft die duuel weer
Dese lelike Juckers iongen
Waen comen sy wtter hellen gesprongen
Men mocht dair duuels meed veruaren
Gaet drenctse qualic moetten se varen
Jc en sach nye so lelike wormen
Al mijn hair stont my te stormen
Van aen te sien alst billix es
Heer ysegrin wat mach ic des
Het sijn vmmer die kijnder mijn
End ic moet hair moeder sijn
Wat hebdi dair mede te doen
Waer sy lelic sijn ofte scooen [fol. 103r]
Sy en hebben v niet gebeden
Sulc heeft voor hem geweest heden
Die beter is ende wiser dan gi
Ende oec na maech die seide my
Dat si scoon en sedich waren
Wat doe dy hier myt deser maren
Wi en seynden v geen bood wildijt weten
Jc wil van uwer spisen eten
Het is bet bestaet aen my
Dan aen die wichteren hier en is seit hy
Niet teten sprac hi het is genoech
Mittien hy thooft ter spijs wart droech
Hy quam voor thol ende woud dair in gaen
Mer mijn moey die scoot op zaen
Mit haren kijnderen ende liepen hair toe
Ende wonden hem zeer doe
Mit haren nagelen scerp ende lanck
Dat hem tloet wtten ogen spranck
Jc hoorden kriten ende hulen zeer
Mer en vermat hem geenre
Hy en deed anders niet dan hi vlo
Wtten hool hi was also
Seer gecrabbet ende gebeten
Dat sijn vel al was gereten
Jn sijns selfs pels mennich gat
Sijn aensicht was van bloede nat
Ende van sijn oor oec off een stick
Hy croonde my zeer doe vraechd ick
Off hi hem liegens onderwant
Hy sprac ic seide so ict vant
Een lelike teue een vuyl vracht
Neen oom gi soud hebben gesacht
Hoe staet myt v wel lieue nycht
Dit sijn mijn mage naden richt [fol. 103v]
Ende mijn scoon neue dese iongeling
Jc had lieuer datmense hing
Sprac hi dan ic dat had gedaen
Ja oom dair om most gi ontfaen
Al sulc payment als ghinc daer
Gi sout contrari hebben geseit al claer
Men moet om beters wil bi tiden
Liegen ende die waerheit myden
Onse beter hebbent voor ons gedaen
Siet heer dus quam dair aen
Dat hi gecreech die rode huue
Nv staet hi als een sympel duue
Vraecht hem oft also geuel
Hy was dair so na hi wetet wel
SPot ende scaemt sijn spitige tael
Fel reynaert die condi wael
Gy segt ic wel na doot was
Van honger gi loofde my op dat pas
Dats want dat been dat gi my gaeft
Dair had ghi tvleisch al off geknaecht
Dat dair niet een twijnt was aen
Ende spotte myt my doe zaen
Dat ic verhonger dair ic sta

(vss. 6449-6719)

AT 0048* - The Bear who Went to the Monkey for the Gold Chain    AT 0048* - The Bear who Went to the Monkey for the Gold Chain   

ATU 0048* - Flatterer Rewarded, Honest One Punished    ATU 0048* - Flatterer Rewarded, Honest One Punished   

Isegrim laat Reinaert vertellen over zijn list bij de apin en haar kinderen.
Op een dag liepen ze samen door het bos en Isegrim klaagde over zijn honger. Ze gingen op zoek naar eten. Reinaert zag onder een struik een hol waaruit geluid kwam en zei de wolf daar binnen te gaan omdat hij er zeker wat te eten zou vinden. Maar Isegrim durfde niet en dus moest Reinaert eerst naar binnen. Daar vond de vos een apin met haar kinderen, alle zo lelijk als de nacht en liggend in hun eigen uitwerpselen. Reinaert besloot te doen alsof hij familie was en gaf de apin complimenten voor haar mooie nageslacht. Reinaert wilde zo snel mogelijk weg daar maar mocht niet gaan eer hij zich te goed had gedaan aan de overdaad aan voedsel die zich in het hol bevond. Ook kreeg hij nog een stuk vlees van een hinde mee naar huis. Dit stuk vlees gaf Reinaert aan Isegrim toen hij weer buiten was en hij vertelde aan Isegrim dat hij moest liegen. Als hij dat zou doen, zou hij krijgen wat hij begeerde. Maar als hij de waarheid sprak, zou het hem duur komen te staan. Toen de wolf in het hol het apengezin aantrof, zei hij dat de kinderen lelijk waren als duivels, dat de apin ze maar moest verzuipen en dat zijn haar overeind kwam te staan bij hun aangezicht. De apin zei dat ze daar niets aan kon doen en ze vroeg wat de wolf kwam doen met zijn praatjes. Isegrim zei dat hij voor het voedsel kwam en hij wilde er al heen lopen. Op dat moment sprongen de apen op hem af en verwondden hem ernstig. Reinaert vernam van de wolf dat hij de waarheid had gezegd en zei dat je juist af en toe moest liegen om bestwil.
Isegrim corrigeert Reinaert dat het stuk hinde dat hij kreeg al afgeknaagd was.

‘Reinaerts historie, Reinaert II.’ In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen 1998.

1479

Deze tekst is een passage uit Reinaerts historie. Een aantal passages zijn opgenomen wanneer deze gekoppeld kunnen worden aan een verhaaltype. Reinaerts historie is ook in zijn geheel opgenomen (vanwege de lengte in vijf stukken: idnummers RH001A tot en met RH001E).

Flatterer Rewarded, Honest One Punished

Reinaert    Reinaert   

Reynaert    Reynaert   

Reinaerde    Reinaerde   

Reynaerde    Reynaerde   

Isegrim    Isegrim   

Ieper (België)    Ieper (België)   

N072p    N072p   

2013-03-01 14:46:21