Hoofdtekst
Deen gheselle calengiert den anderen die wandelinghe
CXLIX
Gheselle, mi en can verwonderen niet,
Want ghi dese wandelinghe siet
In lanc soe meer verderven.
Oec siedi de meneghen sterven,
Beide van breke ende van armoeden.
Ende ghire u niet en wilt hoeden?
Want in dinde es si al quaet.
Scuse voer, dat es min raet,
Ochte si sal u loenen saen,
Als si den meneghen heeft ghedaen,
Met ermoeden in ertrike.
Gheselle, ic bids u vriendelike.
Nu segt mi: in wat manieren
Soe modi dus calengieren
Die wandelinghe, ende achtersetten?
Gheselle, ic segghe u al sonder letten
Waerbi icse hebbe ghecalengiert:
Ghi hebt herde langhe gheantiert
Van goeden ende van quaden dinghen;
Maer woudi u noch ter neringhen
Setten, ende de wandelinghe scuwen,
Ic hope u en souts niet berouwen.
Dat seggic u bi Sente Janne.
Want soe langhe gheet die canne
Te water, seit men, datse brect.
Ay, gheselle, hoe wijsselic ghi sprect,
Ende laet u quincslaghe gaen!
Nochtan condier niet af ghestaen
Der wandelinghe, noch begheven.
Maer ic vinde wel bescreven,
Dat een enen anderen riet,
Die hem selven nochtan niet
Van mesdoen en conde gheraden.
Gheselle, ghine selt mine daden
Niet volghen, maer mine worden.
Want oest, west, suden ende norden,
Soe es die wandelinghe, dat verstaet,
Malisieeus worden, ende quaet,
Soe dat ic, noch gheen man
Bate daer in vinden can.
Maer vormaels, doe die heren milde
Rive waren van haren gelde
Te gheven den meesteren,
Doen mochten hen deghene gheneren
Die van consten werdech waren.
Maer al woudi nu openbaren
U ghedichte ende u meestrie,
En condi gheen reinaerdie,
Smeken, no leckenberden,
Men sal segghen: ‘Gaet uwer verden!
Hier en es u nu niet te doene,
Noch te horen van uwen sermoene.
Wi spreken hier omme anderen raet!’
Hieromme, gheselle, dunct mi quaet
De wandelinghe, woudijs mi lien.
Ay, gheselle, bider Maghet Marien,
Des soe lidic wel een deel,
Maer ic ete soe menech morsel,
Ende drincke soe meneghen nap met wine,
Daer ic om doe soe cleine pine,
In die taverne, achter straten,
Dat icker niet en can ghelaten
Der wandelinghe, ic moeter plien.
Wattan, gheselle? Ghi hebt ghesien
Vele wandeleers in haer daghen
Sonder vonnesse ende wet onttraghen,
Die ic wel kinne iii of vier:
Gielise van Trecht ende Jan van Lier
Ende Metter Huven meester Janne,
Ende noch meer dan ic can
Ghenoemen, die al hier te voren
Haer lijf in wandelinge verloren.
Hieromme, gheselle, soudicse laten,
Ende u selven daer toe saten
Te woenen met uwen vrienden.
Wattan, gheselle? Of sijs verdienden,
Soe waest recht dat mense verdede!
Het es ene cleine jammerhede
Dat deghene te nieute gaet
Die na eens anders mans doot staet,
Ofte na sijn goet, dat God verleent.
Maer wetti wat mijn herte meent?
Dats eten, drincken, metten bliden
Ende vroe te wesen tallen tiden,
Sonder bedwanc ende sonder aerch.
Dat soe doet mi laden maerch,
Dore therte, al in de ziele mijn.
Ende oec vendic int Latijn:
‘Liever haddic een beenken te bejaghen,
Ende dat sonder bedwanc te knaghen,
Beide openbaer ende stille,
Dan te stane in iemens wille,
Ofte in bedwanc te doene arbeit,
Ende ic der spisen hadde planteit.’
Dits bediedenes des Latijns.
Alsoe langhe als ic des goeds wijns
Mach drincken, dore mine craghe,
Ende ic mine derme ende mine maghe
Mach aisieren na minen eesche,
Beide met broede ende met vleesche,
Willic mi ane die wandelinghe houden,
Tes ic op crucken ga van ouden.
Niet eer en hulpt an mi castien.
Gheselleken, spade seldi bedien,
Alsoe ic ane u tale hore,
Want ghi sprect als een doere,
Die al sijn dijnxken wel can loven.
Hets quaet gapen jeghen enen oven;
Nochtan heefti den mont ontaen.
Maer woudi des noch ave staen,
Soe waerdi wijselijc bedacht.
Ende anteret u ambacht
Ghelijc dat ic ende anderen goede cnapen doen:
Cousen, cleeder ende scoen
Soudi cortelike wennen.
Maer neghi niet: ghi wilt rennen,
Van lande te lande, in dorp, in steden,
Daer ghi onorborlijc u leden
Verslit, dat ghi noch selt claghen.
Want als ghi comt touden daghen,
Ende ghi naect ten xl jaren,
De wandelinghe sal u, te waren,
Eer dat comt de lesten dach,
Roepen doen: ‘O wi, o wach!
Haddic thuus over minen eers
Gheseten, sone waere niet soe dweers
Mijn leven, noch dus sere verkeert!’
Och, lieve gheselle, dit vers soe leert,
Want, sekerlijc, wijldijt vroeden,
Soe moetti u van sonden hoeden.
Maer neech, ic hoort wel an uwe tale.
Gheselle, ghi cont spreken wale!
Mi wondert dat ghi niet en sijt
Een hoghe pape, hoghe ghewijt,
Want wel duncti mi gheleert.
Maer haddi u herte ghekeert
Van der loeser, dobbelder vrouwen,
Die ghi soe sere mint met trouwen,
Te baten waert u selven comen.
Och nenic, wat mi mocht vromen,
Sonder hemelrike allene,
So ne soudic niet de werde rene
Al dus ghedoen ute mijnre herten.
Gheselle, ghedinct u niet der smerten
Enter groter onvromen,
Die meneghe es van vrouwen comen?
Adam ende Samsoen,
David ende Salomoen,
Dese worden bedroghen van wiven.
Wie sal dan onbedroghen bliven?
Niemen, als Aristoteles sprect
In den Latijn, ende ons vertrect
Int boec Secreta secretorum.
Hi leert ons allen, ende niet somen:
‘Dat aldergoetlijcste venijn,
Dat te deser werelt nu mach sijn,
Dats de wandelinghe van wiven.’
Dan conde u gheen clerc bescriven,
Hoe goet dat es in den beghensel
Met hen te sine, maer int intsel
Smaect de morseel na den loeke.
Gheselle, soe goetliken roeke
En conde al de werelt niet ghegheven,
Als ic haer mach comen beneven
Te cussen haer mondekijn roet.
Al waric ghewont toter doet,
Ic worde ghenesen op die stat.
Haer wandelinghe en werdic niet sat;
Si heeft soe soeten, reinen lijf!
Gheselle, ghi blijft een keitijf!
En waer u borseken niet ghemint,
U wandelinghe waer saen ghescint,
Dat wel cortelijc sal sijn.
Wattan, gheselle? Jeghen tfenijn
Es si triacle bi te sine, sijts wijs.
Want selc spel ende selc jolijs
Als si ende ic te gader driven,
En conde u gheen clerc bescriven
Die woent tusschen hier ende Aken.
Dats in wandelinghen, ende in spraken,
Ende in groter, vrier coenheden,
Ende in allen goetliken seden.
Ic bidde den Here van den hoghen ghesaten
Dat hijt nemmermeer en late
Dorper weten, no keitiven,
Wat si ende ic te gader driven,
Als wi beide, naect ende werme,
Ligghen in mallexanders arme,
Openbaer met goeder minnen.
Solaes dat wi dan hebben binnen
Ende seiden u niet die nu leven.
God moet ons allen hemelrike gheven!
CXLIX
Gheselle, mi en can verwonderen niet,
Want ghi dese wandelinghe siet
In lanc soe meer verderven.
Oec siedi de meneghen sterven,
Beide van breke ende van armoeden.
Ende ghire u niet en wilt hoeden?
Want in dinde es si al quaet.
Scuse voer, dat es min raet,
Ochte si sal u loenen saen,
Als si den meneghen heeft ghedaen,
Met ermoeden in ertrike.
Gheselle, ic bids u vriendelike.
Nu segt mi: in wat manieren
Soe modi dus calengieren
Die wandelinghe, ende achtersetten?
Gheselle, ic segghe u al sonder letten
Waerbi icse hebbe ghecalengiert:
Ghi hebt herde langhe gheantiert
Van goeden ende van quaden dinghen;
Maer woudi u noch ter neringhen
Setten, ende de wandelinghe scuwen,
Ic hope u en souts niet berouwen.
Dat seggic u bi Sente Janne.
Want soe langhe gheet die canne
Te water, seit men, datse brect.
Ay, gheselle, hoe wijsselic ghi sprect,
Ende laet u quincslaghe gaen!
Nochtan condier niet af ghestaen
Der wandelinghe, noch begheven.
Maer ic vinde wel bescreven,
Dat een enen anderen riet,
Die hem selven nochtan niet
Van mesdoen en conde gheraden.
Gheselle, ghine selt mine daden
Niet volghen, maer mine worden.
Want oest, west, suden ende norden,
Soe es die wandelinghe, dat verstaet,
Malisieeus worden, ende quaet,
Soe dat ic, noch gheen man
Bate daer in vinden can.
Maer vormaels, doe die heren milde
Rive waren van haren gelde
Te gheven den meesteren,
Doen mochten hen deghene gheneren
Die van consten werdech waren.
Maer al woudi nu openbaren
U ghedichte ende u meestrie,
En condi gheen reinaerdie,
Smeken, no leckenberden,
Men sal segghen: ‘Gaet uwer verden!
Hier en es u nu niet te doene,
Noch te horen van uwen sermoene.
Wi spreken hier omme anderen raet!’
Hieromme, gheselle, dunct mi quaet
De wandelinghe, woudijs mi lien.
Ay, gheselle, bider Maghet Marien,
Des soe lidic wel een deel,
Maer ic ete soe menech morsel,
Ende drincke soe meneghen nap met wine,
Daer ic om doe soe cleine pine,
In die taverne, achter straten,
Dat icker niet en can ghelaten
Der wandelinghe, ic moeter plien.
Wattan, gheselle? Ghi hebt ghesien
Vele wandeleers in haer daghen
Sonder vonnesse ende wet onttraghen,
Die ic wel kinne iii of vier:
Gielise van Trecht ende Jan van Lier
Ende Metter Huven meester Janne,
Ende noch meer dan ic can
Ghenoemen, die al hier te voren
Haer lijf in wandelinge verloren.
Hieromme, gheselle, soudicse laten,
Ende u selven daer toe saten
Te woenen met uwen vrienden.
Wattan, gheselle? Of sijs verdienden,
Soe waest recht dat mense verdede!
Het es ene cleine jammerhede
Dat deghene te nieute gaet
Die na eens anders mans doot staet,
Ofte na sijn goet, dat God verleent.
Maer wetti wat mijn herte meent?
Dats eten, drincken, metten bliden
Ende vroe te wesen tallen tiden,
Sonder bedwanc ende sonder aerch.
Dat soe doet mi laden maerch,
Dore therte, al in de ziele mijn.
Ende oec vendic int Latijn:
‘Liever haddic een beenken te bejaghen,
Ende dat sonder bedwanc te knaghen,
Beide openbaer ende stille,
Dan te stane in iemens wille,
Ofte in bedwanc te doene arbeit,
Ende ic der spisen hadde planteit.’
Dits bediedenes des Latijns.
Alsoe langhe als ic des goeds wijns
Mach drincken, dore mine craghe,
Ende ic mine derme ende mine maghe
Mach aisieren na minen eesche,
Beide met broede ende met vleesche,
Willic mi ane die wandelinghe houden,
Tes ic op crucken ga van ouden.
Niet eer en hulpt an mi castien.
Gheselleken, spade seldi bedien,
Alsoe ic ane u tale hore,
Want ghi sprect als een doere,
Die al sijn dijnxken wel can loven.
Hets quaet gapen jeghen enen oven;
Nochtan heefti den mont ontaen.
Maer woudi des noch ave staen,
Soe waerdi wijselijc bedacht.
Ende anteret u ambacht
Ghelijc dat ic ende anderen goede cnapen doen:
Cousen, cleeder ende scoen
Soudi cortelike wennen.
Maer neghi niet: ghi wilt rennen,
Van lande te lande, in dorp, in steden,
Daer ghi onorborlijc u leden
Verslit, dat ghi noch selt claghen.
Want als ghi comt touden daghen,
Ende ghi naect ten xl jaren,
De wandelinghe sal u, te waren,
Eer dat comt de lesten dach,
Roepen doen: ‘O wi, o wach!
Haddic thuus over minen eers
Gheseten, sone waere niet soe dweers
Mijn leven, noch dus sere verkeert!’
Och, lieve gheselle, dit vers soe leert,
Want, sekerlijc, wijldijt vroeden,
Soe moetti u van sonden hoeden.
Maer neech, ic hoort wel an uwe tale.
Gheselle, ghi cont spreken wale!
Mi wondert dat ghi niet en sijt
Een hoghe pape, hoghe ghewijt,
Want wel duncti mi gheleert.
Maer haddi u herte ghekeert
Van der loeser, dobbelder vrouwen,
Die ghi soe sere mint met trouwen,
Te baten waert u selven comen.
Och nenic, wat mi mocht vromen,
Sonder hemelrike allene,
So ne soudic niet de werde rene
Al dus ghedoen ute mijnre herten.
Gheselle, ghedinct u niet der smerten
Enter groter onvromen,
Die meneghe es van vrouwen comen?
Adam ende Samsoen,
David ende Salomoen,
Dese worden bedroghen van wiven.
Wie sal dan onbedroghen bliven?
Niemen, als Aristoteles sprect
In den Latijn, ende ons vertrect
Int boec Secreta secretorum.
Hi leert ons allen, ende niet somen:
‘Dat aldergoetlijcste venijn,
Dat te deser werelt nu mach sijn,
Dats de wandelinghe van wiven.’
Dan conde u gheen clerc bescriven,
Hoe goet dat es in den beghensel
Met hen te sine, maer int intsel
Smaect de morseel na den loeke.
Gheselle, soe goetliken roeke
En conde al de werelt niet ghegheven,
Als ic haer mach comen beneven
Te cussen haer mondekijn roet.
Al waric ghewont toter doet,
Ic worde ghenesen op die stat.
Haer wandelinghe en werdic niet sat;
Si heeft soe soeten, reinen lijf!
Gheselle, ghi blijft een keitijf!
En waer u borseken niet ghemint,
U wandelinghe waer saen ghescint,
Dat wel cortelijc sal sijn.
Wattan, gheselle? Jeghen tfenijn
Es si triacle bi te sine, sijts wijs.
Want selc spel ende selc jolijs
Als si ende ic te gader driven,
En conde u gheen clerc bescriven
Die woent tusschen hier ende Aken.
Dats in wandelinghen, ende in spraken,
Ende in groter, vrier coenheden,
Ende in allen goetliken seden.
Ic bidde den Here van den hoghen ghesaten
Dat hijt nemmermeer en late
Dorper weten, no keitiven,
Wat si ende ic te gader driven,
Als wi beide, naect ende werme,
Ligghen in mallexanders arme,
Openbaer met goeder minnen.
Solaes dat wi dan hebben binnen
Ende seiden u niet die nu leven.
God moet ons allen hemelrike gheven!
Onderwerp
AT 0201 - The Lean Dog Prefers Liberty to Abundant Food and a Chain 
AT 0201 - The Lean Dog Prefers Liberty to Abundant Food and a Chain 
ATU 0201 - The Lean Dog Prefers Liberty to Abundant Food and a Chain.
ATU 0201 - The Lean Dog Prefers Liberty to Abundant Food and a Chain.
Beschrijving
Twee sprooksprekers debatteren over de vraag wat de beste manier is om het sprekersvak uit te oefenen: rondzwervend of op een vaste plaats. De ‘gezel’ die de aanval opent, brengt zijn collega de hardheid van het zwervend bestaan onder ogen. De ander repliceert dat deze zélf de wandelinghe niet kan laten, waarbij hij voorlopig in het midden laat waarin deze wandelinghe dan wel bestaat - rondzwerven betekent het in ieder geval niet. Ter verdediging hanteert de rondzwervende gezel het argument van de vrijheid, want daaraan ontbreekt het bij de wandelinghe van de gezeten gezel blijkbaar. Hij bijt liever in vrijheid op een houtje dan dat hij weelde heeft in gevangenschap.
De rondzwervende gezel houdt zijn vakbroeder voor dat het beter zou zijn als hij zich eens zou afkeren van de onbetrouwbare vrouwen. De gezeten gezel dénkt er niet over. De rondzwervende roept Aristoteles' autoriteit in: in zijn boek Secreta secretorum vertelt hij dat het zoetste vergif de omgang met vrouwen is. Hoofs en snedig antwoordt de gezeten gezel dat zíjn geliefde juist een antidotum tegen vergif is, want het genot dat zij samen beleven valt door geen klerk tussen hier en Aken te beschrijven. De rondzwervende gezel: ‘Toch blijf je een ongelukkige, want als je beursje niet meer bemind zou worden, dan zou het gauw afgelopen zijn met die wandelinghe van jou.’
De rondzwervende gezel houdt zijn vakbroeder voor dat het beter zou zijn als hij zich eens zou afkeren van de onbetrouwbare vrouwen. De gezeten gezel dénkt er niet over. De rondzwervende roept Aristoteles' autoriteit in: in zijn boek Secreta secretorum vertelt hij dat het zoetste vergif de omgang met vrouwen is. Hoofs en snedig antwoordt de gezeten gezel dat zíjn geliefde juist een antidotum tegen vergif is, want het genot dat zij samen beleven valt door geen klerk tussen hier en Aken te beschrijven. De rondzwervende gezel: ‘Toch blijf je een ongelukkige, want als je beursje niet meer bemind zou worden, dan zou het gauw afgelopen zijn met die wandelinghe van jou.’
Bron
Hans van Dijk, W.P. Gerritsen, Orlanda S.H. Lie en Dieuwke E. van der Poel (eds.), Klein kapitaal uit het handschrift-Van Hulthem. Verloren, Hilversum 1992. p. 97-102
Commentaar
1410
Met de verzekering dat hij liever in vrijheid op een botje knaagt, verwijst de rondzwervende gezel vermoedelijk naar de fabel van de hond en de wolf: een hond en een wolf komen elkaar tegen in het bos en de wolf wil weten waarom de hond er zo weldoorvoed uitziet. De hond antwoordt dat hij het huis van zijn baas bewaakt tegen rovers en in ruil daarvoor eten en drinken in overvloed heeft. Dat lijkt de wolf ook wel wat en hij besluit met de hond mee te gaan. Maar dan ziet hij de uitgesleten plek in de nek van de hond. Het blijkt dat hij overdag wordt vastgebonden, opdat hij 's nachts des te agressiever kan zijn in het uitoefenen van zijn taak. Dan ziet de wolf er verder vanaf en kiest voor de vrijheid. Deze fabel komt ook voor in de Esopet (nummer 64).
In de hele tekst wordt al voortdurend gespeeld met vier betekenissen van het woord wandelinghe, dat afhankelijk van de context steeds naar iets anders verwijst: het rondzwerven; het houden van verblijf ergens; (sexuele) omgang; levenswijze, gedrag. Maar van de interpretatie van het woord wandelinghe in deze passage hangt de betekenis van het gedicht af. Wanneer men wandelinghe hier opvat als ‘omgang’, dan wijst de rondzwervende gezel zijn opponent erop dat wanneer zijn geldbeursje niet langer bemind wordt (nl. omdat het leeg is) de omgang met zijn ‘geliefde’ spoedig tot het verleden zal behoren. Het bedwanc van de gezeten gezel houdt dan in dat hij zich afhankelijk moet maken van zijn mecenas om verzekerd te blijven van regelmatige inkomsten, zodat hij zijn geliefde aan zich zal kunnen blijven binden. Een gedurfder, maar ook verleidelijker, interpretatie ontstaat wanneer men wandelinghe hier opvat als ‘verblijf, dienstverband’. Bepalend voor de voortzetting van het dienstverband namelijk is de relatie met de mecenas. Wanneer deze zijn beursje niet langer ‘bemint’, dan is de spreker gauw vertrokken. Maar waarom noemt de rondzwervende gezel hem dan een keitijf, een valserik, een opportunist? Het valt de gezeten gezel toch niet te verwijten als zijn beurs niet langer gespekt wordt? Maar wellicht valt hem wel iets anders te verwijten. Gesteld dat hier de relatie met een vrouwelijke mecenas in het geding is en dat zij ten opzichte van hem de dubbelrol van mecenas én geliefde vervult. Trekt de rondzwervende gezel dan wellicht de oprechtheid van de in hoofse termen bezongen gevoelens voor deze ‘geliefde’ in twijfel? Zolang zijn beursje bemind wordt, blijft hij met verve de hoofse minnaar spelen, maar zodra de geldkraan dichtgaat, is het gedaan met de wandelinghe en zal hij onverwijld zijn biezen pakken. Het bedwanc waarin de gezeten gezel zich bevindt, bestaat dan hierin dat hij haar wel móet behagen om het luxe-leventje te kunnen blijven leiden waar hij zo hoog van opgeeft.
De rondzwervende gezel leidt weliswaar een gevaarlijk en arm bestaan, maar is wel vrij; de gezeten gezel daarentegen leidt een comfortabel luxe-leven, maar moet daarvoor wel zijn persoonlijke vrijheid inleveren.
(Bron: Hans van Dijk, W.P. Gerritsen, Orlanda S.H. Lie en Dieuwke E. van der Poel (eds.), Klein kapitaal uit het handschrift-Van Hulthem. Verloren, Hilversum 1992. p. 95-97)
In de hele tekst wordt al voortdurend gespeeld met vier betekenissen van het woord wandelinghe, dat afhankelijk van de context steeds naar iets anders verwijst: het rondzwerven; het houden van verblijf ergens; (sexuele) omgang; levenswijze, gedrag. Maar van de interpretatie van het woord wandelinghe in deze passage hangt de betekenis van het gedicht af. Wanneer men wandelinghe hier opvat als ‘omgang’, dan wijst de rondzwervende gezel zijn opponent erop dat wanneer zijn geldbeursje niet langer bemind wordt (nl. omdat het leeg is) de omgang met zijn ‘geliefde’ spoedig tot het verleden zal behoren. Het bedwanc van de gezeten gezel houdt dan in dat hij zich afhankelijk moet maken van zijn mecenas om verzekerd te blijven van regelmatige inkomsten, zodat hij zijn geliefde aan zich zal kunnen blijven binden. Een gedurfder, maar ook verleidelijker, interpretatie ontstaat wanneer men wandelinghe hier opvat als ‘verblijf, dienstverband’. Bepalend voor de voortzetting van het dienstverband namelijk is de relatie met de mecenas. Wanneer deze zijn beursje niet langer ‘bemint’, dan is de spreker gauw vertrokken. Maar waarom noemt de rondzwervende gezel hem dan een keitijf, een valserik, een opportunist? Het valt de gezeten gezel toch niet te verwijten als zijn beurs niet langer gespekt wordt? Maar wellicht valt hem wel iets anders te verwijten. Gesteld dat hier de relatie met een vrouwelijke mecenas in het geding is en dat zij ten opzichte van hem de dubbelrol van mecenas én geliefde vervult. Trekt de rondzwervende gezel dan wellicht de oprechtheid van de in hoofse termen bezongen gevoelens voor deze ‘geliefde’ in twijfel? Zolang zijn beursje bemind wordt, blijft hij met verve de hoofse minnaar spelen, maar zodra de geldkraan dichtgaat, is het gedaan met de wandelinghe en zal hij onverwijld zijn biezen pakken. Het bedwanc waarin de gezeten gezel zich bevindt, bestaat dan hierin dat hij haar wel móet behagen om het luxe-leventje te kunnen blijven leiden waar hij zo hoog van opgeeft.
De rondzwervende gezel leidt weliswaar een gevaarlijk en arm bestaan, maar is wel vrij; de gezeten gezel daarentegen leidt een comfortabel luxe-leven, maar moet daarvoor wel zijn persoonlijke vrijheid inleveren.
(Bron: Hans van Dijk, W.P. Gerritsen, Orlanda S.H. Lie en Dieuwke E. van der Poel (eds.), Klein kapitaal uit het handschrift-Van Hulthem. Verloren, Hilversum 1992. p. 95-97)
The Lean Dog Prefers Liberty to Abundant Food and a Chain
Naam Overig in Tekst
Sint Jan
Sint Jan
Aristoteles
Aristoteles
Maria
Maria
Gielise van Trecht
Gielise van Trecht
Jan van Lier
Jan van Lier
Metter Huven meester Janne
Metter Huven meester Janne
Adam
Adam
Samsoen
Samsoen
Samson
Samson
David
David
Salomoen
Salomoen
Salomon
Salomon
Secreta secretorum
Secreta secretorum
God
God
Naam Locatie in Tekst
Aken
Aken
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:21