Hoofdtekst
JV: dat van die bonen op de achterkant van de lepel, dat kan hier misschien nog even bij. Het staat niet op de
DJ: nee, o ja, van die, hetzelfde. Datselde dus fan dy feint dy’t by in boer wennet of sa en dy feint dy mocht gjin beantsjes (FK: ja) Dat wolle wy graach even hearre (FK: ja) Stean op dy’t mei wol, wurdt der wol sein (FK: wat?) Stean op dy’t mei wol, seit er dan (FK: o) Of ha jo dat der net by (FK: nee) O, dat ken. Sjoch, dat seit er hieltyd: sta op die mee wil, stean op dy’t mei wol. En dy beantsjes, dy falle der altyd ôf, omdat dy leppel omkeard is. Of kenne jo it ferhaal net?
FK: ja, ik ken it wol. Ik wyt it wol sawat. Sju, de, mar soks ja. Ik soe it. Sa wie it ek al by ús pake en beppe. Dêr wie ek in lytsfeint en dat is no. Mar dit is de beantsjes, hin. Ja. Dy feint dy, hy komt fan achteren, achteren en dy seit: al wer brune beantsjes. Ja, beantsjes ite.Ek mei brune beantsjes. Hy sei: ik mei gjin brune beantsjes en de faam seit ek: ik mei gjin brune beantsjes. Sân kear yn de wike dat is my tefolle en hy sette de leppel der omkeard yn, hin. Mar sy krigen ek net wat oars, hin en dy frou helle gjin oar iten foar hun. Dat sy krigen wol honger op den dei, mar it gong sa fuort. Sy krigen gjin letter oar iten, dat hie holpen. En doe krigen se, komt de oare winter, doe wie er tink al troud en doe wie it slim. Honger, snije en alles en dêr kômen se by de ierappels. Woe sa graach wat ierappels ha, mar de boer sette de skeppe der omkeard yn. En sei er, sa krij ik gjin. Nee, sei er, ik doch no krekt as datst doe mei de beantsjes diest, doest beantsjes ite moest. Mar doe sei dy feint: miskien komt it ek noch wolris, dat de boer sa fier komt en gjin ierpels krije kin evenmin as dat ik se no út ‘e skeppe krij. Ja. Mar it kôm net, hy krige gjin. En hy gong wer fuort, mar by de boer dêr njonken, o ja, dêr krige er al. Dat hy kôm noch vergenoegd wer thús.
DJ: dit verhaal heb ik niet genoteerd
JV: ik heb nooit iets van dit verhaal begrepen. Het is een eigenaardig verhaal
FK: ja
DJ: maar het is wel een duidelijk verhaal
[Voskuil komt later weer op dit verhaal terug]
(29.00 min.)
JV: maar dat verhaal van die, van die bonen begrijpt u dat
DJ: jazeker. Dat is heel duidelijk. Dat is zo
JV: ik begrijp namelijk niet, dat die vent het lef heeft om te zeggen dat ie geen bonen wil hebben
DJ: ja, kijk, die knecht die is kieskeurig. Die lust alles niet en dat hoort zo niet. Van ouds moet je alles eten wat maar te eten is. Je moet eerbied hebben voor het eten. Wanneer je dus geen bonen lust, dan is dat erg lelijk van je. Zo is dat. Wij moesten vroeger ook altijd alles eten nou. Vader zei, als we iets niet lustten: knijp dan maar in de tafel. Dat moesten we zo doen. Maar eh, je moest alles eten wat op tafel kwam. En hij lustte geen bonen, terwijl dat toch uitstekend eten was. De boer die zei: slikje mar.
En later toen kwam hij dus heel erg in de armoede te zitten. Kijk, ook dit nog: hij had geen eerbied voor het eten. (FK: nee). Hij keerde de lepel om, zodat hij dus niets naar binnen kon krijgen (JV: ja), want die bonen gleden er af. Kwam hij later bij de boer. Het was winter, hij was getrouwd, er was geen werk voor hem, dus hij zat diep in de armoede. Of de boer voor hem wat te eten had. Toen zei die boer: kom maar mee naar de schuur. Ging mee naar de schuur en toen lagen daar een hoop bruine bonen (FK: o ja, ierappels). En de boer die zei: hou jij de zak maar bij, hè, hij zou dan bonen in een zak krijgen. En toen nam die boer een schop, maar wat ie deed, dat was precies hetzelfde wat die knecht ook gedaan had: die schop hield hij omgekeerd. Dus alles gleed van die schop af net als indertijd van die lepel. Er bleef dus helemaal geen boon op zitten. En toen had die knecht de les begrepen , hè, die boer die gaf hem dus een lesje en hij kon inderdaad die bonen nog wel likken, zoals wij dat dan zeggen en zover was het dan nu gekomen. En toen begon dan die knecht te schreien, die kreeg tranen in de ogen zo wordt er altijd verteld. En hij had de les begrepen en toen keerde de boer de schop om en kreeg hij dan de zak met bonen. Zo is het verhaal. (JV: ja, ja). Dus die boer wil hem een lesje geven, dat je dus nooit eten moet laten staan omdat je het niet lust.
JV: wat ik niet begreep, is, dat die knecht blijkbaar zo goed gevoed was, dat ie, dat ie geen bruine bonen, dat hij de bruine bonen kon weigeren. Je weigert natuurlijk pas bruine bonen als je gewend bent heel en goed te eten.
DJ: nou, er zijn wel mensen die geen bruine bonen lusten. Kinderen vooral niet. Dat heb je nog wel gauw eens (FK: ja). Bruine bonen en snert
(31.28 min. allen lachen)
DK: dat is ek it ferhaal fan Bartje, hè.
DJ: wat sei?
DK: it ferhaal fan Bartje
DJ: ja, Bartje lustte ook geen bruine bonen.
DK: nee
DJ: Bartje immers ook niet, Bartje wou niet bidden voor bruine bonen.
DK: it boek fan Bartje. Mar dat siet der ek noch wer yn by Bartje, dy mem, dy hie him toch dat prakje beloofd en dat woe der sa graach ha (DJ: ja, ja) en dat hie, sy hie har tiid ferpraat by buorfrou, dus wêr’t Bartje no eigenlik sa’n sin oan hie en dat him beloofd wie, dat krige er net en dan krige er ek noch sa’n pak op ‘e lea. Freeslik fûn ik dat. It wie dy mem har skuld, werkelik.
DJ: ja, ja, mar Bartje wol net foar bruine bonen bidde
DK: dy mem moest dat iten foar him klearmeitsje.
DJ: maar het was vroeger zo, het is eigenlijk een schande als je eten weigert, want eten kon je zelf niet maken, nou, dat groeide. Maar dat is het eigenlijk dus, die knecht die krijgt een lesje (FK: ja). Het is een mooi verhaal (JV: ja). Een heel mooi verhaal heeft betekenis.
FK: dêr sit wat yn
JV: meestal krijgt in de verhalen de boer een les
DJ: nee, hier niet, hier krijgt de knecht een les hè.
JV: ja, ja, meestal de boer juistin deze arme streken is het meestal de boer
DJ: ja, bijvoorbeeld met een heiligenbeeld en zo. Dat ze daar achter kruipen en zulke verhalen
DJ: nee, o ja, van die, hetzelfde. Datselde dus fan dy feint dy’t by in boer wennet of sa en dy feint dy mocht gjin beantsjes (FK: ja) Dat wolle wy graach even hearre (FK: ja) Stean op dy’t mei wol, wurdt der wol sein (FK: wat?) Stean op dy’t mei wol, seit er dan (FK: o) Of ha jo dat der net by (FK: nee) O, dat ken. Sjoch, dat seit er hieltyd: sta op die mee wil, stean op dy’t mei wol. En dy beantsjes, dy falle der altyd ôf, omdat dy leppel omkeard is. Of kenne jo it ferhaal net?
FK: ja, ik ken it wol. Ik wyt it wol sawat. Sju, de, mar soks ja. Ik soe it. Sa wie it ek al by ús pake en beppe. Dêr wie ek in lytsfeint en dat is no. Mar dit is de beantsjes, hin. Ja. Dy feint dy, hy komt fan achteren, achteren en dy seit: al wer brune beantsjes. Ja, beantsjes ite.Ek mei brune beantsjes. Hy sei: ik mei gjin brune beantsjes en de faam seit ek: ik mei gjin brune beantsjes. Sân kear yn de wike dat is my tefolle en hy sette de leppel der omkeard yn, hin. Mar sy krigen ek net wat oars, hin en dy frou helle gjin oar iten foar hun. Dat sy krigen wol honger op den dei, mar it gong sa fuort. Sy krigen gjin letter oar iten, dat hie holpen. En doe krigen se, komt de oare winter, doe wie er tink al troud en doe wie it slim. Honger, snije en alles en dêr kômen se by de ierappels. Woe sa graach wat ierappels ha, mar de boer sette de skeppe der omkeard yn. En sei er, sa krij ik gjin. Nee, sei er, ik doch no krekt as datst doe mei de beantsjes diest, doest beantsjes ite moest. Mar doe sei dy feint: miskien komt it ek noch wolris, dat de boer sa fier komt en gjin ierpels krije kin evenmin as dat ik se no út ‘e skeppe krij. Ja. Mar it kôm net, hy krige gjin. En hy gong wer fuort, mar by de boer dêr njonken, o ja, dêr krige er al. Dat hy kôm noch vergenoegd wer thús.
DJ: dit verhaal heb ik niet genoteerd
JV: ik heb nooit iets van dit verhaal begrepen. Het is een eigenaardig verhaal
FK: ja
DJ: maar het is wel een duidelijk verhaal
[Voskuil komt later weer op dit verhaal terug]
(29.00 min.)
JV: maar dat verhaal van die, van die bonen begrijpt u dat
DJ: jazeker. Dat is heel duidelijk. Dat is zo
JV: ik begrijp namelijk niet, dat die vent het lef heeft om te zeggen dat ie geen bonen wil hebben
DJ: ja, kijk, die knecht die is kieskeurig. Die lust alles niet en dat hoort zo niet. Van ouds moet je alles eten wat maar te eten is. Je moet eerbied hebben voor het eten. Wanneer je dus geen bonen lust, dan is dat erg lelijk van je. Zo is dat. Wij moesten vroeger ook altijd alles eten nou. Vader zei, als we iets niet lustten: knijp dan maar in de tafel. Dat moesten we zo doen. Maar eh, je moest alles eten wat op tafel kwam. En hij lustte geen bonen, terwijl dat toch uitstekend eten was. De boer die zei: slikje mar.
En later toen kwam hij dus heel erg in de armoede te zitten. Kijk, ook dit nog: hij had geen eerbied voor het eten. (FK: nee). Hij keerde de lepel om, zodat hij dus niets naar binnen kon krijgen (JV: ja), want die bonen gleden er af. Kwam hij later bij de boer. Het was winter, hij was getrouwd, er was geen werk voor hem, dus hij zat diep in de armoede. Of de boer voor hem wat te eten had. Toen zei die boer: kom maar mee naar de schuur. Ging mee naar de schuur en toen lagen daar een hoop bruine bonen (FK: o ja, ierappels). En de boer die zei: hou jij de zak maar bij, hè, hij zou dan bonen in een zak krijgen. En toen nam die boer een schop, maar wat ie deed, dat was precies hetzelfde wat die knecht ook gedaan had: die schop hield hij omgekeerd. Dus alles gleed van die schop af net als indertijd van die lepel. Er bleef dus helemaal geen boon op zitten. En toen had die knecht de les begrepen , hè, die boer die gaf hem dus een lesje en hij kon inderdaad die bonen nog wel likken, zoals wij dat dan zeggen en zover was het dan nu gekomen. En toen begon dan die knecht te schreien, die kreeg tranen in de ogen zo wordt er altijd verteld. En hij had de les begrepen en toen keerde de boer de schop om en kreeg hij dan de zak met bonen. Zo is het verhaal. (JV: ja, ja). Dus die boer wil hem een lesje geven, dat je dus nooit eten moet laten staan omdat je het niet lust.
JV: wat ik niet begreep, is, dat die knecht blijkbaar zo goed gevoed was, dat ie, dat ie geen bruine bonen, dat hij de bruine bonen kon weigeren. Je weigert natuurlijk pas bruine bonen als je gewend bent heel en goed te eten.
DJ: nou, er zijn wel mensen die geen bruine bonen lusten. Kinderen vooral niet. Dat heb je nog wel gauw eens (FK: ja). Bruine bonen en snert
(31.28 min. allen lachen)
DK: dat is ek it ferhaal fan Bartje, hè.
DJ: wat sei?
DK: it ferhaal fan Bartje
DJ: ja, Bartje lustte ook geen bruine bonen.
DK: nee
DJ: Bartje immers ook niet, Bartje wou niet bidden voor bruine bonen.
DK: it boek fan Bartje. Mar dat siet der ek noch wer yn by Bartje, dy mem, dy hie him toch dat prakje beloofd en dat woe der sa graach ha (DJ: ja, ja) en dat hie, sy hie har tiid ferpraat by buorfrou, dus wêr’t Bartje no eigenlik sa’n sin oan hie en dat him beloofd wie, dat krige er net en dan krige er ek noch sa’n pak op ‘e lea. Freeslik fûn ik dat. It wie dy mem har skuld, werkelik.
DJ: ja, ja, mar Bartje wol net foar bruine bonen bidde
DK: dy mem moest dat iten foar him klearmeitsje.
DJ: maar het was vroeger zo, het is eigenlijk een schande als je eten weigert, want eten kon je zelf niet maken, nou, dat groeide. Maar dat is het eigenlijk dus, die knecht die krijgt een lesje (FK: ja). Het is een mooi verhaal (JV: ja). Een heel mooi verhaal heeft betekenis.
FK: dêr sit wat yn
JV: meestal krijgt in de verhalen de boer een les
DJ: nee, hier niet, hier krijgt de knecht een les hè.
JV: ja, ja, meestal de boer juistin deze arme streken is het meestal de boer
DJ: ja, bijvoorbeeld met een heiligenbeeld en zo. Dat ze daar achter kruipen en zulke verhalen
Onderwerp
AT 1572F* - Turning the Shovel Backwards
AT 1572F* - Turning the Shovel Backwards 
ATU 1572F* - Turning the Shovel Backwards.
ATU 1572F* - Turning the Shovel Backwards.
Beschrijving
Een boerenknecht weigert bruine bonen te eten omdat hij die niet lekker vindt. Hij keert de lepel om zodat ze ervanaf glijden voordat ze zijn mond bereiken. Op een winter is de knecht getrouwd en tot armoede vervallen, en hij komt de boer om eten smeken. De boer schept hem aardappels (of: bruine bonen) in een zak, maar met de schep omgekeerd, zodat de aardappels er weer afvallen. De boerenknecht heeft nu zijn lesje geleerd en krijgt alsnog een zak aardappels / bruine bonen mee.
Bron
CD M.0531.2 (gedigitaliseerde bandopname van J.J. Voskuil)
Commentaar
Afschrift: Romkje Bosma.
Naam Overig in Tekst
Bartje
Bartje