Hoofdtekst
(34.34 min.)
FK: ja, ik ha it al earder heard, mar net dat ik it no sizze koe. Mar miskien ha wy it der ek wolris oer hân. Wy ha’t der ris oer hân.
DJ: ja, dat hoorde ik ook, dat. Bekend verhaal
JV: ja en dat verhaal wordt in heel Nederland wel verteld.
DJ: dat zal wel, ja. Koal, spek, dat soort verhalen
JV: maar je zou eigenlijk meer van dit soort verhalen verwachten in zo’n streek als dit dan zoals met die bruine bonen en met die knecht. Want dat is een verhaal, lijkt mij, over die knecht, dat toch stamt uit een gegoede kring. Zo’n verhaal wordt bedacht wordt,wordt verzonnen of het komt voort vanuit de boeren, denkt mij. Het zal toch niet onder, terwijl de meeste verhalen juist onder arme mensen beginnen te ontstaan, moet dit verhaal ontstaan zijn onder mensen, die zeggen die mensen weten niet wat, wat eh
FK: it is hjir near, tinkt dy net?
DK: sil’wy it glês opdwaan?
FK: doch it glêske mar even iepen, tinkt dy net
JV: dacht u niet, dat dit een sociaal, dus een verhaal uit een sociaal
DJ: ja, dat kan best zijn. In Zeeland is het ook een verhaal. Het is misschien wel leuk om eens na te gaan waar het verhaal precies voor komt (JV: ja ja). Maar ik heb het ook in Twijzelerheide gehoord. Uit arme gebieden wel genoteerd. En dan stiet hjir noch
JV: wordt u niet te moe?
FK: no, it giet no noch, mar it moat net in lang ferhaal wurde
DJ: gjin lange ferhalen, nee nee. Sadra’t jo sizze. Ja, no ha ik myn nocht der ôf, no bin ik warrich, dan hâlde wy op. Hjir stiet noch: de man wiens vrouw een koe voor een dubbeltje verkoopt en dan de wereld in trekt om drie vrouwen te vinden, die nog dommer zijn.
JV: dat is een lang verhaal. Wel een heel mooi verhaal.
FK: ja, dat wyt ik ek net
DJ: ken jo dit ferhaal net? Hoe kin dat?
FK: ik leau’t net
JV: van die domme. En dan komt hij bij een vrouw die probeert een gat te raspen
DJ: in gat yn it himd te raspen yn pleats fan te knippen
FK: ja ja, ha’k wolris heard. Waskguod stikken
DJ: mar ik wit it net, ik kan het verhaal niet herinneren. Ja, ik weethet wel van het gat natuurlijk, ik ken het verhaal wel (JV: ja ja). Ik kin me net herinnerje dat jo it my ferteld ha.
FK: nee, ik wyt ek net sa
DJ: jo moat’ it my toch ferteld ha. Ik ha it opskreaun.
FK: ik wyt it sa net. Wytsts do it ek?
DJ: fan it gat, dat raspe wie dat ha jo my ferteld. Mar noch twa dingen. (FK: no) Wyt jo it sa net mear? Ek net fan dy frou dy’t een koe foar in dûbeltsje ferkochte?
FK: och ja, mar der binne sa folle fan dy domme froulju
DJ: ja ja
JV: was het een koe en die geit? Nee
DJ: ik weet het niet meer
DK: nee, die koe en die geit
JV: nee, het was niet een koe en een geit, dat was met een duivel. Nee, het was een koe, die voor een dubbeltje verkocht werd, ja.
DJ: ik heb het niet van tevoren. Ik heb het wel
FK: it wie ek al ris. In frou is sa dom, hè. Mar dy frou, dy man, dy slachte in baarch, hè,sy slachten in baarch. En doe sei dy man: dêr moat’ wy mei sparje, want dy moat de kâlde winter ha. Bedoelde sizzen: mar dy moesten se yn de kâlde winter ha, opite.Dêr komt in man by de doar, ien mei negoasje of sa en dy sei: o wat in kâlde winter. O heden, sei de frou, bin’jo de kâlde winter? Ja, seit dy man, ik bin de kâlde winter. O, seit dy frou, dan moatte jo ús baarch mei ha. Ja, sei dy man. Sy hellentegearre dy baarch tefoarskyn en dy man leit him op de kroade en giet mei de baarch fuort. Har man komt thús en se seit: de kâlde winter hat de baarch al helle. Och heden, heden, heden hoe no. Ja, dat de kâlde winter hie de baarch meinôm en doe gong dy man fuort te sykjen at der mear sokke domme frouen wiene as sinen. Mar ja, hy gong fuort en dêr seach er in frou en dy stie mei in sekfol rapen op ‘e wein op ‘e rêch. Doe sei: mar leave minsk, wêrom dogge jo dat. Ja, doe seit’, hat it hynder it wat lichter, sjoch. Doe tocht er, dat wie al ien, hè, en sa gong it troch. Allegear domme, domme frouen, lykas dy frou. Dy man, dy sei ek: foaruit, hjir, tsjin de feint. Gean even mei twa dikke hyns fuort. In blauen en in swarten, net? As trije hyns en in koer fol apels. Dêr’t de man baas is, dêr mei er in hynder jaan. Mei er útsykje út dy trije, hè. En dan, dêr’t de frou baas is mei in apel jaan. Ja, dan kôm er dêr no. Sei de man: ik bin baas, ik bin baas. O, no dan meie jo hjir in hynder útsykje. O, dy man tocht, o dat dy moaie, dat blaue hynder, hè. Dy frou komt en dy sei: ja sjoch, sei er, ik mei in hynder útsykje, omdat ik hjir baas bin, sei de man. Ha ik dy blauen útsocht. Och heden nee, dy blauen, sa’n wol’k net ha, in swarte moat it wêze. Dy blaue is dalik wyt. O, sei de man, ik hear it wol. Jo binne gjin baas, jo frou is baas. Hjir ha jo in apel. En de man kôm mei de hyns wer thús en de apels wiene op.
DK: frou wie hielendal baas
(40.28 min.)
JV: maar dat is een ander verhaal
DJ: ander verhaal, ja
JV: het staat er trouwens ook bij heb ik nu gezien
DJ: staat er wel bij? Het staat hier niet bij
JV: o, staat het daar niet bij
DJ: staat hier niet bij
JV: o
(40.44 – 40.52 min. stilte)
FK: ja, ik ha it al earder heard, mar net dat ik it no sizze koe. Mar miskien ha wy it der ek wolris oer hân. Wy ha’t der ris oer hân.
DJ: ja, dat hoorde ik ook, dat. Bekend verhaal
JV: ja en dat verhaal wordt in heel Nederland wel verteld.
DJ: dat zal wel, ja. Koal, spek, dat soort verhalen
JV: maar je zou eigenlijk meer van dit soort verhalen verwachten in zo’n streek als dit dan zoals met die bruine bonen en met die knecht. Want dat is een verhaal, lijkt mij, over die knecht, dat toch stamt uit een gegoede kring. Zo’n verhaal wordt bedacht wordt,wordt verzonnen of het komt voort vanuit de boeren, denkt mij. Het zal toch niet onder, terwijl de meeste verhalen juist onder arme mensen beginnen te ontstaan, moet dit verhaal ontstaan zijn onder mensen, die zeggen die mensen weten niet wat, wat eh
FK: it is hjir near, tinkt dy net?
DK: sil’wy it glês opdwaan?
FK: doch it glêske mar even iepen, tinkt dy net
JV: dacht u niet, dat dit een sociaal, dus een verhaal uit een sociaal
DJ: ja, dat kan best zijn. In Zeeland is het ook een verhaal. Het is misschien wel leuk om eens na te gaan waar het verhaal precies voor komt (JV: ja ja). Maar ik heb het ook in Twijzelerheide gehoord. Uit arme gebieden wel genoteerd. En dan stiet hjir noch
JV: wordt u niet te moe?
FK: no, it giet no noch, mar it moat net in lang ferhaal wurde
DJ: gjin lange ferhalen, nee nee. Sadra’t jo sizze. Ja, no ha ik myn nocht der ôf, no bin ik warrich, dan hâlde wy op. Hjir stiet noch: de man wiens vrouw een koe voor een dubbeltje verkoopt en dan de wereld in trekt om drie vrouwen te vinden, die nog dommer zijn.
JV: dat is een lang verhaal. Wel een heel mooi verhaal.
FK: ja, dat wyt ik ek net
DJ: ken jo dit ferhaal net? Hoe kin dat?
FK: ik leau’t net
JV: van die domme. En dan komt hij bij een vrouw die probeert een gat te raspen
DJ: in gat yn it himd te raspen yn pleats fan te knippen
FK: ja ja, ha’k wolris heard. Waskguod stikken
DJ: mar ik wit it net, ik kan het verhaal niet herinneren. Ja, ik weethet wel van het gat natuurlijk, ik ken het verhaal wel (JV: ja ja). Ik kin me net herinnerje dat jo it my ferteld ha.
FK: nee, ik wyt ek net sa
DJ: jo moat’ it my toch ferteld ha. Ik ha it opskreaun.
FK: ik wyt it sa net. Wytsts do it ek?
DJ: fan it gat, dat raspe wie dat ha jo my ferteld. Mar noch twa dingen. (FK: no) Wyt jo it sa net mear? Ek net fan dy frou dy’t een koe foar in dûbeltsje ferkochte?
FK: och ja, mar der binne sa folle fan dy domme froulju
DJ: ja ja
JV: was het een koe en die geit? Nee
DJ: ik weet het niet meer
DK: nee, die koe en die geit
JV: nee, het was niet een koe en een geit, dat was met een duivel. Nee, het was een koe, die voor een dubbeltje verkocht werd, ja.
DJ: ik heb het niet van tevoren. Ik heb het wel
FK: it wie ek al ris. In frou is sa dom, hè. Mar dy frou, dy man, dy slachte in baarch, hè,sy slachten in baarch. En doe sei dy man: dêr moat’ wy mei sparje, want dy moat de kâlde winter ha. Bedoelde sizzen: mar dy moesten se yn de kâlde winter ha, opite.Dêr komt in man by de doar, ien mei negoasje of sa en dy sei: o wat in kâlde winter. O heden, sei de frou, bin’jo de kâlde winter? Ja, seit dy man, ik bin de kâlde winter. O, seit dy frou, dan moatte jo ús baarch mei ha. Ja, sei dy man. Sy hellentegearre dy baarch tefoarskyn en dy man leit him op de kroade en giet mei de baarch fuort. Har man komt thús en se seit: de kâlde winter hat de baarch al helle. Och heden, heden, heden hoe no. Ja, dat de kâlde winter hie de baarch meinôm en doe gong dy man fuort te sykjen at der mear sokke domme frouen wiene as sinen. Mar ja, hy gong fuort en dêr seach er in frou en dy stie mei in sekfol rapen op ‘e wein op ‘e rêch. Doe sei: mar leave minsk, wêrom dogge jo dat. Ja, doe seit’, hat it hynder it wat lichter, sjoch. Doe tocht er, dat wie al ien, hè, en sa gong it troch. Allegear domme, domme frouen, lykas dy frou. Dy man, dy sei ek: foaruit, hjir, tsjin de feint. Gean even mei twa dikke hyns fuort. In blauen en in swarten, net? As trije hyns en in koer fol apels. Dêr’t de man baas is, dêr mei er in hynder jaan. Mei er útsykje út dy trije, hè. En dan, dêr’t de frou baas is mei in apel jaan. Ja, dan kôm er dêr no. Sei de man: ik bin baas, ik bin baas. O, no dan meie jo hjir in hynder útsykje. O, dy man tocht, o dat dy moaie, dat blaue hynder, hè. Dy frou komt en dy sei: ja sjoch, sei er, ik mei in hynder útsykje, omdat ik hjir baas bin, sei de man. Ha ik dy blauen útsocht. Och heden nee, dy blauen, sa’n wol’k net ha, in swarte moat it wêze. Dy blaue is dalik wyt. O, sei de man, ik hear it wol. Jo binne gjin baas, jo frou is baas. Hjir ha jo in apel. En de man kôm mei de hyns wer thús en de apels wiene op.
DK: frou wie hielendal baas
(40.28 min.)
JV: maar dat is een ander verhaal
DJ: ander verhaal, ja
JV: het staat er trouwens ook bij heb ik nu gezien
DJ: staat er wel bij? Het staat hier niet bij
JV: o, staat het daar niet bij
DJ: staat hier niet bij
JV: o
(40.44 – 40.52 min. stilte)
Onderwerp
AT 1541 - For the Long Winter
AT 1541 - For the Long Winter 
ATU 1541 - For the Long Winter.
ATU 1541 - For the Long Winter.
AT 1375 - Who can Rule his Wife?
AT 1375 - Who can Rule his Wife?
ATU 1375 - Who Can Rule his Wife?
ATU 1375 - Who Can Rule his Wife?
Beschrijving
Een man bewaart een stuk spek voor "de koude winter", maar zijn vrouw begrijpt dat letterlijk. Zij geeft het spek mee aan een bedelaar die zich voordoet als de Koude Winter. De echtgenoot is boos, en gaat uitzoeken of alle vrouwen zo dom zijn. De mannen kunnen een paard krijgen als ze de baas in huis zijn, maar als de vrouw de baas in huis is, dan krijgen ze een appel. De man komt met een mand lege appelen thuis en legt zich neer bij het feit dat hij het slecht getroffen heeft mijn zijn vrouw.
Bron
CD M.0531.2 (gedigitaliseerde bandopname van J.J. Voskuil)
Commentaar
Met dank aan Romkje Bosma voor het maken van het afschrift.
Het lijkt alsof de vertelster hier in de fout gaat, want ze combineert twee verhaaltjes, die gecombineerd eigenlijk niet voorkomen. Nadat de domme vrouw zich het spek heeft laten ontfutselen, gaat de boze echtgenoot meestal op pad, óf om de dief te achterhalen, maar die is hem ook te slim af, óf om drie vrouwen te zoeken die net zo dom zijn als zijn eigen vrouw. Dit laatste lukt met gemak en de man besluit er dan maar in te berusten. Geeske laat de man juist onderzoeken of er nu geen slimmere vrouwen zijn. Uit het onderzoek blijkt dan dat de vrouwen zelfs meestal de baas in huis zijn. De man zal dus moeten onderkennen dat hij het met zijn eigen vrouw slecht getroffen heeft. Deze afwijkende moraal van het verhaal zou natuurlijk goed verklaarbaar kunnen zijn vanuit het gender van de verteller...
Het lijkt alsof de vertelster hier in de fout gaat, want ze combineert twee verhaaltjes, die gecombineerd eigenlijk niet voorkomen. Nadat de domme vrouw zich het spek heeft laten ontfutselen, gaat de boze echtgenoot meestal op pad, óf om de dief te achterhalen, maar die is hem ook te slim af, óf om drie vrouwen te zoeken die net zo dom zijn als zijn eigen vrouw. Dit laatste lukt met gemak en de man besluit er dan maar in te berusten. Geeske laat de man juist onderzoeken of er nu geen slimmere vrouwen zijn. Uit het onderzoek blijkt dan dat de vrouwen zelfs meestal de baas in huis zijn. De man zal dus moeten onderkennen dat hij het met zijn eigen vrouw slecht getroffen heeft. Deze afwijkende moraal van het verhaal zou natuurlijk goed verklaarbaar kunnen zijn vanuit het gender van de verteller...
Naam Overig in Tekst
Koude Winter
Koude Winter