Hoofdtekst
Doctor Faustus is nu een medicijn ende hy besweert den duyvel.
GHelijck als wy hierboven verhaelt hebben, soo hadde desen Doctor Faustus al tghene lief dat hy gheensins en behoorde lief te hebben, dwelcke hy dach ende nacht natrachte. Hy nam arentsvleughelen aen om also alle hoecken des hemels ende der aerden te ondersoecken, want zijne groote lichtveerdicheyt dreef hem soo verre, dat hy alderley tooversche vocabulen, figuren, characteren ende conjuratiën begoste te tracteren om daerdoor den duyvel tot hem te voorderen ende alderley tooverye daermede te proeven ende int werck te stellen. Het is ghebeurt, dat hy eens is ghecomen in een groot dicht woudt, ontrent Wittenberch gheleghen, hetwelcke men het Spesserwout noemt, ghelijck Doctor Faustus selve daernaer bekent heeft. In welcke wout dat hy eens teghens den avondt maecte een vierweegscheet of cruyswech, rontomme dewelcke dat hy met zijnen staf sommige circkelen maeckte ende boven deselve noch twee andere, soo dat de twee opperste in den grooten circkel quamen, ende beswoer also den duyvel des avends tusschen neghen ende thien uren. Dit doende, heeft sonder twijffel de duyvel wel in zijne vuyst gelacht ende gedacht: ‘Sa sa, ick moet u den moedt coelen ende u aen de simmebanc setten,aant.opdat my niet alleen dijne lichaem, maer oock dijne siele mach ten deele vallen. Ende ghy sult den rechten man zijn, die ick mijnen bode sal mogen senden als ick selve niet ghecomen en can’, ghelijck sulcx oock te ghebeuren quam, want de duyvel leydde hem wonderlic opt ys ende bracht hem rechtschapen int net. Want als Doctor Faustus den duyvel beswoer, so gheliet hem de duyvel als oft hy niet gheerne met Doctor Faustus en hadde willen te doene hebben. Ghelijck de voorseyde duyvel in dit wout alsulcken gheruchte ende alsulcken rumoer maecte, als oft hy hadde willen het wout dat onderste boven keeren, want de boomen quamen tot op de aerde te buyghen. Daernaer scheent als oft het wout vol duyvels gheweest hadde, die in ende rondom dese circkels haer vertoochden, makende alsulcken geruchte als oft anders niet en hadde gheweest als loopende waghens, asschietende bussen, alderley vier ende vlammen. In welcke woudt dat oock alderley snarenspel, alderley dansen ende springhen, daertoe oock alderley schermutsinge met spiessen ende sweerden gehoort wert, hetwelcke altesamen soo langhe bleef duerende, dat Doctor Faustus meynde uut den circkel te loopen. Dan hy wert wederomme van een ander opinie ende dachte op een ander godloosheyt, blijvende by zijne voorgaende condicie -God gheve watter uut soude moghen volgen- ende begoste op een nieu den duyvel te besweren. Daerop dat hem de duyvel alsulcken spokerije voor ooghen maecte als hierna volcht: het scheen dat boven op den circkel eenen vogelgrijp oft eenen drake sweefde ende fladderde ende als dan Doctor Faustus zijne conjuratie ghebruycte, soo kermde het dier jammerlick seere. Stracx daernaer, soo vielder een vierighe sterre, die in eenen vierighen cloot veranderde. Daerdoor dat oock de voorseyde Doctor Faustus seer verschrickte, doch soo bleef hy altijt by zijn voornemen. Ende het dochte hem een groote sake te wesen, dat hy hem den duyvel onderdanich maken conde, ghelijck Doctor Faustus in een seker gheselschap hem heeft laten verluyden ende hem daer af beroemt heeft, dat hem het hoochste hooft van de ghantsche werelt onderdanich ende ghehoorsaem was. Daerop dat hem oock van de studenten wierdt gheantwoort dat sy gheen hooger hooft op deser aerden en kenden als keyser, paus ofte coninck. Daerop dat wederomme Doctor Faustus antwoorde: ‘Het hooft dat my onderdanich is, dat is noch hooger’, ghelijck hy sulcx betuychde met de Epistel Pauli tot den Epheseren: ‘Den vorst op deser werelt ende onder den hemel, etc.’ Aldus beswoer hy dese sterre eens, tweemaels ende drymaels, uut dewelcke eenen vyerstroom ghinck eens mans lenghde hooghe, ende viel wederomme omleeghe. Daerop dat ses keerskens ghesien waren, waervan dat de eene opwaerts ende het andere soo langhe nederwaert trock, tot datter ten langen lesten het ghestalte van eenen man uut gheformeert wierdt, dewelcke rontomme den circkel liep, een halve ure lanck gheduerende. Stracks daernaer so veranderde hem desen duyvel ende geest int gedaente van eenen grauwen monnick, die met Fausto begoste te spreken ende te vraghen wat zijn begheeren was. Daerop dat hy antwoorde, dat hy morghennacht ten twaelf uren by hem soude willen verschijnen tot zijnen huyse, hetwelcke hem de duyvel eenen tijt lanck weygerde. Maer Doctor Faustus beswoer hem wederom by zijnen heere dat hy zijn begeeren soude willen naercomen ende int werck treden, hetwelcke hem den geest ten lesten beloofde te doen.
GHelijck als wy hierboven verhaelt hebben, soo hadde desen Doctor Faustus al tghene lief dat hy gheensins en behoorde lief te hebben, dwelcke hy dach ende nacht natrachte. Hy nam arentsvleughelen aen om also alle hoecken des hemels ende der aerden te ondersoecken, want zijne groote lichtveerdicheyt dreef hem soo verre, dat hy alderley tooversche vocabulen, figuren, characteren ende conjuratiën begoste te tracteren om daerdoor den duyvel tot hem te voorderen ende alderley tooverye daermede te proeven ende int werck te stellen. Het is ghebeurt, dat hy eens is ghecomen in een groot dicht woudt, ontrent Wittenberch gheleghen, hetwelcke men het Spesserwout noemt, ghelijck Doctor Faustus selve daernaer bekent heeft. In welcke wout dat hy eens teghens den avondt maecte een vierweegscheet of cruyswech, rontomme dewelcke dat hy met zijnen staf sommige circkelen maeckte ende boven deselve noch twee andere, soo dat de twee opperste in den grooten circkel quamen, ende beswoer also den duyvel des avends tusschen neghen ende thien uren. Dit doende, heeft sonder twijffel de duyvel wel in zijne vuyst gelacht ende gedacht: ‘Sa sa, ick moet u den moedt coelen ende u aen de simmebanc setten,aant.opdat my niet alleen dijne lichaem, maer oock dijne siele mach ten deele vallen. Ende ghy sult den rechten man zijn, die ick mijnen bode sal mogen senden als ick selve niet ghecomen en can’, ghelijck sulcx oock te ghebeuren quam, want de duyvel leydde hem wonderlic opt ys ende bracht hem rechtschapen int net. Want als Doctor Faustus den duyvel beswoer, so gheliet hem de duyvel als oft hy niet gheerne met Doctor Faustus en hadde willen te doene hebben. Ghelijck de voorseyde duyvel in dit wout alsulcken gheruchte ende alsulcken rumoer maecte, als oft hy hadde willen het wout dat onderste boven keeren, want de boomen quamen tot op de aerde te buyghen. Daernaer scheent als oft het wout vol duyvels gheweest hadde, die in ende rondom dese circkels haer vertoochden, makende alsulcken geruchte als oft anders niet en hadde gheweest als loopende waghens, asschietende bussen, alderley vier ende vlammen. In welcke woudt dat oock alderley snarenspel, alderley dansen ende springhen, daertoe oock alderley schermutsinge met spiessen ende sweerden gehoort wert, hetwelcke altesamen soo langhe bleef duerende, dat Doctor Faustus meynde uut den circkel te loopen. Dan hy wert wederomme van een ander opinie ende dachte op een ander godloosheyt, blijvende by zijne voorgaende condicie -God gheve watter uut soude moghen volgen- ende begoste op een nieu den duyvel te besweren. Daerop dat hem de duyvel alsulcken spokerije voor ooghen maecte als hierna volcht: het scheen dat boven op den circkel eenen vogelgrijp oft eenen drake sweefde ende fladderde ende als dan Doctor Faustus zijne conjuratie ghebruycte, soo kermde het dier jammerlick seere. Stracx daernaer, soo vielder een vierighe sterre, die in eenen vierighen cloot veranderde. Daerdoor dat oock de voorseyde Doctor Faustus seer verschrickte, doch soo bleef hy altijt by zijn voornemen. Ende het dochte hem een groote sake te wesen, dat hy hem den duyvel onderdanich maken conde, ghelijck Doctor Faustus in een seker gheselschap hem heeft laten verluyden ende hem daer af beroemt heeft, dat hem het hoochste hooft van de ghantsche werelt onderdanich ende ghehoorsaem was. Daerop dat hem oock van de studenten wierdt gheantwoort dat sy gheen hooger hooft op deser aerden en kenden als keyser, paus ofte coninck. Daerop dat wederomme Doctor Faustus antwoorde: ‘Het hooft dat my onderdanich is, dat is noch hooger’, ghelijck hy sulcx betuychde met de Epistel Pauli tot den Epheseren: ‘Den vorst op deser werelt ende onder den hemel, etc.’ Aldus beswoer hy dese sterre eens, tweemaels ende drymaels, uut dewelcke eenen vyerstroom ghinck eens mans lenghde hooghe, ende viel wederomme omleeghe. Daerop dat ses keerskens ghesien waren, waervan dat de eene opwaerts ende het andere soo langhe nederwaert trock, tot datter ten langen lesten het ghestalte van eenen man uut gheformeert wierdt, dewelcke rontomme den circkel liep, een halve ure lanck gheduerende. Stracks daernaer so veranderde hem desen duyvel ende geest int gedaente van eenen grauwen monnick, die met Fausto begoste te spreken ende te vraghen wat zijn begheeren was. Daerop dat hy antwoorde, dat hy morghennacht ten twaelf uren by hem soude willen verschijnen tot zijnen huyse, hetwelcke hem de duyvel eenen tijt lanck weygerde. Maer Doctor Faustus beswoer hem wederom by zijnen heere dat hy zijn begeeren soude willen naercomen ende int werck treden, hetwelcke hem den geest ten lesten beloofde te doen.
Onderwerp
SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet. 
SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet. 
Beschrijving
Doctor Faustus roept de duivel ’s avonds op in een bos bij Wittenberg. Een duivel verschijnt met veel bombarie en vraagt wat Faustus wil. Deze eist dat de duivel de volgende dag op dezelfde tijd bij hem thuis verschijnt. De duivel weigert dit aanvankelijk, maar als Faustus hem bij zijn meester bezweert geeft deze toe.
Bron
Carel Baten, Warachtighe historie van doctor Johannes Faustus. (ed. René Blankers) Jasper Troyen (?), Dordrecht 1592, 2r-3r.
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0003.php
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0003.php
Naam Overig in Tekst
Faustus
Faustus
Naam Locatie in Tekst
Wittenberg
Wittenberg
Plaats van Handelen
Wittenberg
Wittenberg
Word count group
500-1000