Hoofdtekst
Van eene gesticulatie, waermede dat eenen boer vier raders van den waghen in de locht wechspronghen.
DOctor Faustus was tot Bruynswijck ten huyse van eenen maerschalck, die doen-ter-tijdt in de teerende sieckte lach, om hem te helpen by hem beroepen. Nu hadde Doctor Faustus dit ghebruyck dat hy selden reet ofte voer, maer ginck alletijt te voete, waerhenen dat hy soude mogen beroepen zijn. Als hy nu dichte by de stadt was ende de stadt voor hem sach, so bejeghende hem eenen boer met vier peerden ende eenen ledigen wagen. Desen boer sprac Doctor Faustus vriendelick aen, opdat hy hem soude willen laten opsitten tot voor de stadt, hetwelcke hem desen boer weygherde ende seyde dat hy sonder dat ghenoech int uutvaren te voeren soude hebben. Nu en was Doctor Faustus dese begheerte gheen ernste, maer hy en heeft desen boer daermede maer willen proeven of by hem wel soveel beleeftheyt wesen soude. Maer Doctor Faustus sette den boer dese ontrouwe (gelijc sulcx veel by de boeren is) seer wel betaelt ende sprack tot hem: ‘Ghy plompen ezel! Omdat ghy my dese onbeleeftheyt hebt bewesen, ghelijck ick wel dencke dat ghy alle andere doet ende sonder twijffel ghedaen hebt, soo moet ick u dat betaelt setten. Ende ghy sult uwe vier raderen, by elcke poorte eene, gaen halen.’ Daerop spronghen die raders in de locht wech, soodat elcke radt voor eene besondere poorte der stadt Bruynswijck ghevonden was sonder dat yemant ghemerckt hadde hoe dat sy daer ghecomen waren. Des boeren peerden vielen oock neder ter aerden alsoft sy haer niet meer en hadden connen roeren, waerdoor dat den boer seer verschrickte ende hy en liet hem anders niet duncken dan dattet een besondere straffe was vanweghen zijne onbeleeftheyt, sodat hy Faustum, al weenende ende met ghevouwen handen, badt -zijne kniën buyghende- dat hy hem sulcks wilde vergheven ende bekende dat hy alsulcken straffe seer wel verdient hadde. Hy beloofde sulcks niet meer te doene. Doctor Faustus, medelijden met hem hebbende, seyde, hy soude toesien dat hy sulcks niet meer doen en soude, midts datter gheen schendigher dinghen en was als onbeleeftheyt, daeronder dat alsulcken stouticheyt ghemenght was. Ende hy seyde hem dat hy aerde opnemen soude ende werpen die op de peerden. So souden deselve wederomme opstaen ende ghesont wesen, hetwelcke oock alsoo gheschiede. Daernaer seyde hy tot den boer: ‘Uwe onbeleeftheyt en mach niet teenemael onghestraft wesen, maer ghy moet met ghelijcker mate betaelt worden. Midts dattet u dochte een groote moeyte te wesen dat ghy een goet man op uwen ledighen waghen soudt hebben laten sitten, daerom suldy uwe vier raders gaen soecken by vier poorten der stadt, alwaer dat ghy die vinden sult.’ Den boer ginck daerhenen ende hy vandtse aldaer, ghelijck hem Faustus gheseydt hadde, ende brachte die met grooten aerbeyt ende met groote versuymenisse aldaer den waghen was. Ende aldus loonde de onbeleeftheyt haren meester.
DOctor Faustus was tot Bruynswijck ten huyse van eenen maerschalck, die doen-ter-tijdt in de teerende sieckte lach, om hem te helpen by hem beroepen. Nu hadde Doctor Faustus dit ghebruyck dat hy selden reet ofte voer, maer ginck alletijt te voete, waerhenen dat hy soude mogen beroepen zijn. Als hy nu dichte by de stadt was ende de stadt voor hem sach, so bejeghende hem eenen boer met vier peerden ende eenen ledigen wagen. Desen boer sprac Doctor Faustus vriendelick aen, opdat hy hem soude willen laten opsitten tot voor de stadt, hetwelcke hem desen boer weygherde ende seyde dat hy sonder dat ghenoech int uutvaren te voeren soude hebben. Nu en was Doctor Faustus dese begheerte gheen ernste, maer hy en heeft desen boer daermede maer willen proeven of by hem wel soveel beleeftheyt wesen soude. Maer Doctor Faustus sette den boer dese ontrouwe (gelijc sulcx veel by de boeren is) seer wel betaelt ende sprack tot hem: ‘Ghy plompen ezel! Omdat ghy my dese onbeleeftheyt hebt bewesen, ghelijck ick wel dencke dat ghy alle andere doet ende sonder twijffel ghedaen hebt, soo moet ick u dat betaelt setten. Ende ghy sult uwe vier raderen, by elcke poorte eene, gaen halen.’ Daerop spronghen die raders in de locht wech, soodat elcke radt voor eene besondere poorte der stadt Bruynswijck ghevonden was sonder dat yemant ghemerckt hadde hoe dat sy daer ghecomen waren. Des boeren peerden vielen oock neder ter aerden alsoft sy haer niet meer en hadden connen roeren, waerdoor dat den boer seer verschrickte ende hy en liet hem anders niet duncken dan dattet een besondere straffe was vanweghen zijne onbeleeftheyt, sodat hy Faustum, al weenende ende met ghevouwen handen, badt -zijne kniën buyghende- dat hy hem sulcks wilde vergheven ende bekende dat hy alsulcken straffe seer wel verdient hadde. Hy beloofde sulcks niet meer te doene. Doctor Faustus, medelijden met hem hebbende, seyde, hy soude toesien dat hy sulcks niet meer doen en soude, midts datter gheen schendigher dinghen en was als onbeleeftheyt, daeronder dat alsulcken stouticheyt ghemenght was. Ende hy seyde hem dat hy aerde opnemen soude ende werpen die op de peerden. So souden deselve wederomme opstaen ende ghesont wesen, hetwelcke oock alsoo gheschiede. Daernaer seyde hy tot den boer: ‘Uwe onbeleeftheyt en mach niet teenemael onghestraft wesen, maer ghy moet met ghelijcker mate betaelt worden. Midts dattet u dochte een groote moeyte te wesen dat ghy een goet man op uwen ledighen waghen soudt hebben laten sitten, daerom suldy uwe vier raders gaen soecken by vier poorten der stadt, alwaer dat ghy die vinden sult.’ Den boer ginck daerhenen ende hy vandtse aldaer, ghelijck hem Faustus gheseydt hadde, ende brachte die met grooten aerbeyt ende met groote versuymenisse aldaer den waghen was. Ende aldus loonde de onbeleeftheyt haren meester.
Onderwerp
SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet. 
SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet. 
SINSAG 0539 - Hexe bannt an den Platz
SINSAG 0539 - Hexe bannt an den Platz
Beschrijving
Faustus is onderweg naar het huis van een zieke maarschalk in Brunswijk/Braunschweig. Hij is te voet en komt onderweg een boer tegen met een lege wagen. Hij vraagt aan de boer of hij mee mag rijden. De boer weigert dit. Nu is het voor hem niet nodig om mee te rijden, maar hij wilde toch even de beleefdheid van de boer testen.
Faustus tovert de wielen van de wagen weg; ze liggen nu verspreid over de vier poorten van de stad.
De boer begint te huilen en vraagt Faustus om vergiffenis. Hij krijgt medelijden en vertelt de boer waar hij zijn wielen terug kan vinden.
Boontje komt om zijn loontje.
Faustus tovert de wielen van de wagen weg; ze liggen nu verspreid over de vier poorten van de stad.
De boer begint te huilen en vraagt Faustus om vergiffenis. Hij krijgt medelijden en vertelt de boer waar hij zijn wielen terug kan vinden.
Boontje komt om zijn loontje.
Bron
Carel Baten, Warachtighe historie van doctor Johannes Faustus. (ed. René Blankers) Jasper Troyen (?), Dordrecht 1592, 41r-41v
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0049.php
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0049.php
Naam Overig in Tekst
Faustus
Faustus
Naam Locatie in Tekst
Brunswijk
Brunswijk
Braunschweig
Braunschweig
Plaats van Handelen
Brunswijk
Brunswijk
Braunschweig
Braunschweig