FAUST53 - Een monnick wilde Doctor Faustus bekeeren

Een monnick wilde Doctor Faustus bekeeren.

DEse wonderlicke aventueren ende guychelspelen van Doctor Faustus en wierden niet alleene tot Erfort ruchtbaer, maer oock over het gantsche landt. Daeromme dat veel edelluyden ende heeren der omligghende landen na Erfort by hem quamen om met hem kennisse te maken, om wat wonderlicks van hem te siene ende te hooren, om daervan wat te moghen naseggen. Ende mitsdien dese tsamencomste so groot was dattet te besorghen was dat haer de jonge jeucht daerinne soude mogen vererghert hebben ende sommige daerdoor souden moghen hebben vervoert gheweest, ghelijck die lichtelick tot alsulcken swarte consten lust crijcht, omdatse alsulcken dinghen maer voor een ghenoechte ende voor een guychelspel en achten ende niet en weten dat haerlieder salicheyt daeraen hangt, so warender sommige verstandige mannen die eenen minnebroeder (Doctor Clinghe ghenoemt) toespraken, mits dat hy seer gheschict was ende met Doctor Luter ende Doctor Langhe wel bekent was, denwelcken Doctor Faustus ooc wel kende, opdat hy desen Doctor Faustus wel ernstlic vermanen soude ende van alsulcken lichtvaerdicheyt soude straffen om te besiene oft hy hem noch uut des duyvels banden hadde connen trecken. Desen munnick nam den last aen ende ghinck by Fausto. Hy sprack hem int eerste vriendelick aen, daerna hart ende straf. Hy verclaerde hem den toren Gods ende de eewige verdoemenisse over hem, soo verre als hy in alsulcken duyvels wesen bleve persevererende ende seyde dat hy een fijn geleerder man was die hem wel andersins met God ende met eeren conde geneeren. Daeromme dat hy alsulcken lichtveerdicheyt soude verlaeten, daertoe dat hy hem moghelick in zijne jonckheyt door den duyvel (die een leugenaer ende een moorder is) hadde laten verleyden. Dat hy oock zijne sonde voor Godt soude belijden ende om ghenade bidden. So soude hy noch connen tot ghenade gheraken, mitsdien dat de genade Gods alletijt open stont etc.. Doctor Faustus hoorde neerstelick na hetghene dat hy seyde, totdat hy teenemael uutgesproken hadde ende doen seyde hy: ‘Mijn goede heere, ick gheloove wel, dat ghijt geerne goet met my saecht. Ick weet oock sulcx altsamen seer wel wat ghy my voorgheseyt hebt, dan ick hebbe my al te seer verloopen ende met mijnen eyghen bloedt my aen den helschen duyvel verschreven dat ick met lijf ende siele hem in eeuwicheyt toebehooren soude. Hoe can ic dan van hem vry wesen oft hoe can ick geholpen worden?’ Den munnick antwoorde: ‘Sulcx can seer wel gheschieden, so verre als ghy Godt om zijn ghenade van herten aenroept ende bidt, warachtich berouu ende boete doet, alle uwe sonden Godt afbidt ende teenemael daervan afstaet, oock van alsulcken tooverije ende duyvelsche gemeynschap onthout ende niemant meer en verarghert noch en verleyt. Dit doende so sullen wy messen voor u in onse clooster doen, daerdoor dat ghy seer wel van den duyvel sult ontslagen worden.’ ‘Messe hier, messe daer’, seyde Faustus, ‘mijne ghelofte heeft my al te hert verbonden. Daertoe soo hebbe ick Godt moetwillich veracht ende ben meyneedich ende trouloos aen hem gheworden, den duyvel meer toebetrout als hem. Daerom dat ick niet meer wederomme tot hem ghecomen ofte zijne ghenaede die ick verschorst hebbe, geraken can. Daertoe so en waert niet eerlick noch roemelick dat men my nae soude segghen dat ick mijne obligatie ende mijnen seghel, die ic met mijnen bloede onderteeckent ende gheschreven hebbe, wederroepen soude. Oock heeft my den duyvel eerlic ghehouden tgene dat hy my toegheseyt heeft. Daeromme dat ick hem oock redelick wille houden tghene dat ick hem toegheseyt ende verschreven hebbe.’ Doen ditte den munnick hoorde, wert hy toornich ende sprack: ‘Vaert dan alsoo voorts, ghy vervloect duyvelskindt, dewijle ghy u hier niet en wilt laten helpen ende niet beter en wilt hebben!’, scheydde also van hem ende gaf sulcx den rector van de universiteyt ende den magistraet te kennen, waerdoor dat hem gheboden wert uut de stadt te vertrecken. Ende aldus quam hy van Erfort wech.

SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet.    SINSAG 0881 - Der Teufelsvertrag. Mann schliesst einen Vertrag mit dem Teufel, welcher ihm bei seiner Arbeit Hilfe leistet.   

Deze toverij maakt Faustus niet alleen bekend in Erfurt, maar in het hele land. Hierom komen veel edellieden en heren naar Erfurt om met hem kennis te maken. Een minnebroeder, doctor Clinghe, komt naar Faustus toe met het doel om hem te bekeren. De monnik spreekt hem eerst vriendelijk toe, daarna hard en straf. Hij zegt tegen Faustus dat het wellicht door zijn jonge leeftijd kwam dat hij zich door de duivel heeft laten verleiden, maar dat er nog een weg terug is. Faustus gelooft de goede bedoelingen van de monnik wel, maar zegt dat hij het contract met zijn eigen bloed heeft ondertekend: hoe kan hij nu nog terug? De monnik antwoordt hem dat dit kan; hij moet afstand nemen van zijn zonden, van de gemeenschap met de duivel en de toverij. Als hij dit doet, zullen de monniken in het klooster een mis voor hem opdragen om hem van de duivel te bevrijden. Faustus gelooft niet dat dit nog mogelijk is. Bovendien vindt hij het niet eerlijk om zijn contract te herroepen. De monnik wordt nu boos en noemt Faustus een vervloekt duivelskind. Wanneer de monnik dit aan de rector en de magistraat van de universiteit vertelt, verzoeken zij hem uit Erfurt te vertrekken.

Carel Baten, Warachtighe historie van doctor Johannes Faustus. (ed. René Blankers) Jasper Troyen (?), Dordrecht 1592, 46v-47r
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0055.php

'Doctor Clinghe: Konrad Klinge (1483/84-1556), franciscaner, werd in 1518 beroepen naar Erfurt, waar hij in 1520 promoveerde tot doctor in de theologie. Was tot zijn dood de geestelijk leider der katholieken. Hij behoedde in het verloop van de reformatie als enige de katholieke kerk in Erfurt voor de algehele instorting en werd om die reden heftig door Luther bestreden. Hoewel sommige van zijn opvattingen een Lutherse tint verraadden, was hij het geenszins met de Lutherse leer eens. Als aanhanger van een bemiddelingstheologie hoopte hij op hereniging van de protestanten met de katholieken. Wellicht vanwege die bemiddelingsbereidheid werd hem gevraagd Faustus te bekeren toen deze zich in Erfurt bevond.'
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0076.php#a049

'Doctor Luter ende Doctor Langhe: ‘Doctor Luter’ is natuurlijk Martin Luther (1483-1546), de grote kerkhervormer van de zestiende eeuw. Met ‘Doctor Langhe’ wordt Johann Lange (1487-1548) bedoeld. Hij leerde Luther kennen in het Augustijnenklooster in Erfurt en was specialist in het Griekse en Hebreeuws, in welke talen Lange wel wordt beschouwd als Luthers instructeur. Lange, belangrijk geestverwant en vriend, is altijd in nauw contact met Luther blijven staan.'
http://www.dbnl.org/tekst/bate002wara02_01/bate002wara02_01_0076.php#a050

Faustus    Faustus   

Doctor Clinghe    Doctor Clinghe   

Maarten Luther    Maarten Luther   

Johannes Lane    Johannes Lane   

Erfurt    Erfurt   

Erfurt    Erfurt