Beschrijving
(a) Een man, (a1) jongen, (a2) boer, (a3) koopman, (a4) matroos, (a5) tamboer-bezembinder, verkoopt voor veel geld, (b) op instigatie van zijn vrouw, (b1) een vrouw, (b2) duivelbanner, (b3) kastelein, (c) aan (3) kooplieden, (c1) Joden, (c2) poepen, (c3) studenten, (c4) een man, (c5) kastelein, (c6) Jood, (d) die hem, (d1) zijn vrouw, (e) een koe, (e1) varken, (e2) koe en een paard, afgezet hebben, - (f) zij (hij) moest hem voor een "mooie stuiver" verkopen, en daarmee hadden zij betaald, (f1) de koe zou geen koe, maar een ezel, (f2) geit, zijn - (g) een paard dat een geldstuk schijt - dat hij het dier eerst in het achterwerk gestoken had -, (g1) varken dat als hij het een trap geeft een briefje van f 1000,--, (g2) f 100,--, produceert - het dier had per ongeluk een aantal briefjes opgevreten - [K111.1], (g3) een hoed, (g4) muts, (g5) (blikken) pet, die als hij hem omdraait een kastelein doet zeggen dat alles is betaald - dit had hij tevoren met deze afgesproken - [K111.2], (g6) een pakje faeces als een probaat geneesmiddel, (g7) een grote hoeveelheid zelfvegende bezems, (g8) wagenlading bezems. (h) Voorgeschie- denis van g8: Hij had in een herberg ontdekt dat de vrouw van de herbergier een verhouding met de pastoor had. Hij laat zich voor zijn zwijgen goed betalen. Later komt hij daar als bezemkoopman. Elke keer als hij probeert een verhaal te vertellen over een herbergiersvrouw en een pastoor roept de vrouw hem weg en geeft hem zwijggeld. Zijn toehoorders vertelt hij dat hij dit gekregen heeft door achter de herberg zijn bezems duur te verkopen, waarop zij er handel in gaan zien en hem er veel geld voor bieden. (i) De koper(s) probeert (proberen) tevergeefs met zijn (hun) nieuwkoop het verwachte resultaat te behalen. (j) Zij willen zich op de verkoper wreken. (k) Deze laat zijn moeder varkensdarmen onder haar schort verbergen en steekt haar daarna in hun tegenwoordig- heid zgn. neer, om haar daarna met een zgn. toverstokje weer tot leven te wekken; (k1) hij houdt zich dood, zijn vrouw wekt hem met een stokje. (l) De wrekers kopen de stok voor veel geld en slaan om hem te proberen een van hen, (l1) iemand, dood, maar nu weigert de stok elke dienst [K113.4]. (m) De verkoper, (m1) een boer die de genegen- heid van zijn arbeiders uit wil testen, houdt zich dood. (n) Een van de kopers, (n1) een arbeider, wil zijn behoeften op zijn gezicht doen. (o) Hij bijt deze in de edele delen, (o1) bijt ze eraf, (o2) dreigt ze eraf te bijten als hij niet nog eens een grote som krijgt [K911.1], (o3) snijdt hem een kruis op het achterwerk, (p) en zijn vrouw bewerkt hem met een gloeiende pook. (q) Als ze voor een tweede keer komen om zich te wreken laat de boer hen verdrinken in een valkuil vol water. De lijken hangt hij in spekschoorsteen (1536B).
Subgenre
mop
Literatuur
Debus 1951 236-238
Liungman 1961 307-308, 377. - H.S. Zijlstra [= Sytstra] in een brief aan T.R. Dykstra 5-11-1846 n.a.v. Müllenhoff 1845 458-460 (nr. XXIII): Zo'n sprookje hebben wij ook ongeveer, maar ik kan het niet goed vertellen, BROUWER & KALMA 1962, 139.