Hoofdtekst
De mottige Marian
Mieke Goossens, 'n daorzelke van 'n vrouwke, die ooit gruwelijk op haar stuitbeen gevallen was en 'nen emmer slijm kon ophoesten, woonde op 'n balscheut van de Dommel af, vlakbij het oude kerkhof. Ze had 'n klein huiske met een halfstrooien dak, 'ne gestruikte man, die Janus heette, en zeven kinderen, die er doorgaans verwaarloosd uitzagen. Mieke was 'n goedgemutst prolwijfke. Ze werkte de hele dag en deed eigenlijk niks of niet veel.
"'t Waar 'n tubberke, die nie hêndig iet afgewêrkt krijgen kos. Ze kos 't wêrk nie kwêt worren. Zo'n miensen hêdde", zei Kulhannes. Als Mieke iets van waarde doen moest, dan lukte het niet. Ook niet met de mottige Marian, die gedurigte bij d'r langs kwam.
De mottige Marian, die te voet van Schijndel kwam, was 'n smalgeschouderd schooierswijfke met zwarte haren en een grof gezicht, dat bedekt was met putjes en pukkeltjes, kuiltjes en gaatjes. Ze deed geen spier kwaad en schooide van huis naar haard. Wat ze aan klein spul verkopen kon, dat deed ze en wat ze krijgen kon, nam ze in dank aan. De mottige Marian had altijd 'ne grote platte korf bij d'r, die gevuld was met pennen, haarkammen, schoenpoets, luizekammen, knopen, naaigaren, spelden, motteballen, haken en ogen, schoenveters en aardappelschilmesjes. Met deze platte korf, boordevol klein gerei stond ze gedurigte bij Mieke op de stoep. Een klapscheet en ze was er. Mieke had een beetje schrik van dit schooierswijfke.
"Mêr toch, gelijk de koei van de köster op 't kerkhof weien mochten, zo hâ ok de mottige Marian bij Mieke 'ne tree vûr", meende Kulhannes.
Van Mieke kreeg de mottige Marian dan ook vaak 'ne boterham met vet, 'n stukske spek of 'n zakske boekweit, waarvan ze thuis in Schijndel, boekweitepap of pannekoeken van boekweit maken kon.
Het was in de tijd, dat Janus weer eens in de sprei gehuuid had en Mieke in de vochtige bedstee bevallen was van een wolk van een kind. Het was een jongentje, het achtste kind. Zeven pond en een beetje woog hij. De kleine lag overdag in de wieg en 's nachts ook. De houten wieg stond in d'n hêrd, naast het broodkastje waarop onder een glazen stolp de H. Familie stond, die vredig toekeek op het levensgebeuren in de kille woonruimte.
Mieke was nauwelijks het kraambed uit en had krêk d'ren kerkgang gedaan of de mottige Marian stond voor de deur. De platte korf met negosie had ze bij d'r en ook een aardappelpöpke voor de kleine. "Kom binnen", zei Mieke. De mottige Marian stapte naar binnen en kloefte recht naar de wieg toe. Ze keek naar de kleine, lachte 'ns tegen h'm, wreef 'ns over zijn kopke en zei:
"Sakkerdjuu Mieke, wè hêdde toch 'n skôn nêi kiendje".
Drie dagen later kwam ze weer en zeven dagen later ook. En iedere keer zei ze: "Sakkerdjuu Mieke, wè hêdde toch 'n skôn nêi kiendje".
Dat was ook zo. Mieke en Janus hadden 'n schoon kindje, alleen het jungske wilde niet groeien. Mieke voeierde het goed en deed de kleine kuis verbruuien (verwennen). Maar wat ze ook deed en hoe ze het êrmzieleke ook kwikte, het jungske wilde niet groeien. Hij was altijd effe greinzig en neutelijk en z'n ontlasting was zo dun als water en zo groen als gras. Na 'ne dag of tien zag de kleine er gruwelijk slecht uit. Z'n kopke werd kleiner, z'n oogskes lagen diep en dof in z'n oogkassen en z'n vel werd droog en rimpelig. Het was krêk 'nen aap op 'n stokske. Het koperzuur had ie met pijn in z'n buikske, meende Janus. Niks hielp. Zelf anisette water van Mieke van Abeelen van tegen het raadhuis en een drankske van vronwke Verdonk uit Velderen, hielpen niet. Tenlangelêste meenden Mieke en Janus, dat de kleine door de "kaoi haand" was geraakt. Misschien, dat de pastoor raad wist. Mieke ging naar de pastorie, maar de pastoor wilde van de "kaoi haand" niks waten en de kapelaan ook niet.
Na veel prakkizeren toepelden Mieke en Janus naar de paters in Eindhoven. Een goei vier uur hadden ze er over gedaan vóórdat ze bij het klooster in Eindhoven waren. Mieke trok aan de bel en Janus hoestte. 'n Magere pater deed de deur van het klooster open. "Welkom", zei de magere pater. Mieke en Janus stapten naar binnen en het was 'ne grote dikke pater met een doordringende stem, die hen naar een apart kamerke leidde. "Ga zitten", zei de pater, "en zeg 't 'ns". Nauwelijks hadden Mieke en Janus het hunne gezegd of ze moesten van de dikke pater een kleinigheid offeren en 'nen Onze Vader bidden. Toen riep de dikke pater de H. Benedictus aan. "Kijk", zei de pater na een poosje, "d'n H. Benedictus heeft gezegd, dat jullie op de bodem van het wiegske, onder de pulling, 'n kruiske moet leggen. 'n Klein kruiske van de doodstrijd, dat is groot zat. En het schooierswijfke, dat bij jullie altijd binnenkomt, die moet je weren. Hou de deur, als ze komt, maar op de ketting".
Na deze woorden kloeften Mieke en Janus weer naar Liempde. Toen ze thuis waren, deden ze wat de dikke pater en de H. Benedictus gezegd hadden. Het mottige vrouwke kwam er niet meer in en in het wiegske, onder de pulling, werd een kruiske gelegd. En werkelijk.... 't hielp. Na een paar dagen was de kleine beter. Zijn ontlasting werd zo mals als boter en hij groeide als boerenkool.
Mieke Goossens, 'n daorzelke van 'n vrouwke, die ooit gruwelijk op haar stuitbeen gevallen was en 'nen emmer slijm kon ophoesten, woonde op 'n balscheut van de Dommel af, vlakbij het oude kerkhof. Ze had 'n klein huiske met een halfstrooien dak, 'ne gestruikte man, die Janus heette, en zeven kinderen, die er doorgaans verwaarloosd uitzagen. Mieke was 'n goedgemutst prolwijfke. Ze werkte de hele dag en deed eigenlijk niks of niet veel.
"'t Waar 'n tubberke, die nie hêndig iet afgewêrkt krijgen kos. Ze kos 't wêrk nie kwêt worren. Zo'n miensen hêdde", zei Kulhannes. Als Mieke iets van waarde doen moest, dan lukte het niet. Ook niet met de mottige Marian, die gedurigte bij d'r langs kwam.
De mottige Marian, die te voet van Schijndel kwam, was 'n smalgeschouderd schooierswijfke met zwarte haren en een grof gezicht, dat bedekt was met putjes en pukkeltjes, kuiltjes en gaatjes. Ze deed geen spier kwaad en schooide van huis naar haard. Wat ze aan klein spul verkopen kon, dat deed ze en wat ze krijgen kon, nam ze in dank aan. De mottige Marian had altijd 'ne grote platte korf bij d'r, die gevuld was met pennen, haarkammen, schoenpoets, luizekammen, knopen, naaigaren, spelden, motteballen, haken en ogen, schoenveters en aardappelschilmesjes. Met deze platte korf, boordevol klein gerei stond ze gedurigte bij Mieke op de stoep. Een klapscheet en ze was er. Mieke had een beetje schrik van dit schooierswijfke.
"Mêr toch, gelijk de koei van de köster op 't kerkhof weien mochten, zo hâ ok de mottige Marian bij Mieke 'ne tree vûr", meende Kulhannes.
Van Mieke kreeg de mottige Marian dan ook vaak 'ne boterham met vet, 'n stukske spek of 'n zakske boekweit, waarvan ze thuis in Schijndel, boekweitepap of pannekoeken van boekweit maken kon.
Het was in de tijd, dat Janus weer eens in de sprei gehuuid had en Mieke in de vochtige bedstee bevallen was van een wolk van een kind. Het was een jongentje, het achtste kind. Zeven pond en een beetje woog hij. De kleine lag overdag in de wieg en 's nachts ook. De houten wieg stond in d'n hêrd, naast het broodkastje waarop onder een glazen stolp de H. Familie stond, die vredig toekeek op het levensgebeuren in de kille woonruimte.
Mieke was nauwelijks het kraambed uit en had krêk d'ren kerkgang gedaan of de mottige Marian stond voor de deur. De platte korf met negosie had ze bij d'r en ook een aardappelpöpke voor de kleine. "Kom binnen", zei Mieke. De mottige Marian stapte naar binnen en kloefte recht naar de wieg toe. Ze keek naar de kleine, lachte 'ns tegen h'm, wreef 'ns over zijn kopke en zei:
"Sakkerdjuu Mieke, wè hêdde toch 'n skôn nêi kiendje".
Drie dagen later kwam ze weer en zeven dagen later ook. En iedere keer zei ze: "Sakkerdjuu Mieke, wè hêdde toch 'n skôn nêi kiendje".
Dat was ook zo. Mieke en Janus hadden 'n schoon kindje, alleen het jungske wilde niet groeien. Mieke voeierde het goed en deed de kleine kuis verbruuien (verwennen). Maar wat ze ook deed en hoe ze het êrmzieleke ook kwikte, het jungske wilde niet groeien. Hij was altijd effe greinzig en neutelijk en z'n ontlasting was zo dun als water en zo groen als gras. Na 'ne dag of tien zag de kleine er gruwelijk slecht uit. Z'n kopke werd kleiner, z'n oogskes lagen diep en dof in z'n oogkassen en z'n vel werd droog en rimpelig. Het was krêk 'nen aap op 'n stokske. Het koperzuur had ie met pijn in z'n buikske, meende Janus. Niks hielp. Zelf anisette water van Mieke van Abeelen van tegen het raadhuis en een drankske van vronwke Verdonk uit Velderen, hielpen niet. Tenlangelêste meenden Mieke en Janus, dat de kleine door de "kaoi haand" was geraakt. Misschien, dat de pastoor raad wist. Mieke ging naar de pastorie, maar de pastoor wilde van de "kaoi haand" niks waten en de kapelaan ook niet.
Na veel prakkizeren toepelden Mieke en Janus naar de paters in Eindhoven. Een goei vier uur hadden ze er over gedaan vóórdat ze bij het klooster in Eindhoven waren. Mieke trok aan de bel en Janus hoestte. 'n Magere pater deed de deur van het klooster open. "Welkom", zei de magere pater. Mieke en Janus stapten naar binnen en het was 'ne grote dikke pater met een doordringende stem, die hen naar een apart kamerke leidde. "Ga zitten", zei de pater, "en zeg 't 'ns". Nauwelijks hadden Mieke en Janus het hunne gezegd of ze moesten van de dikke pater een kleinigheid offeren en 'nen Onze Vader bidden. Toen riep de dikke pater de H. Benedictus aan. "Kijk", zei de pater na een poosje, "d'n H. Benedictus heeft gezegd, dat jullie op de bodem van het wiegske, onder de pulling, 'n kruiske moet leggen. 'n Klein kruiske van de doodstrijd, dat is groot zat. En het schooierswijfke, dat bij jullie altijd binnenkomt, die moet je weren. Hou de deur, als ze komt, maar op de ketting".
Na deze woorden kloeften Mieke en Janus weer naar Liempde. Toen ze thuis waren, deden ze wat de dikke pater en de H. Benedictus gezegd hadden. Het mottige vrouwke kwam er niet meer in en in het wiegske, onder de pulling, werd een kruiske gelegd. En werkelijk.... 't hielp. Na een paar dagen was de kleine beter. Zijn ontlasting werd zo mals als boter en hij groeide als boerenkool.
Onderwerp
TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek 
TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek 
Beschrijving
Bij Mieke Goossens kwam de mottige Marian, die te voet van Schijndel kwam. Met een platte korf, boordevol klein gerei stond ze voortdurend bij Mieke op de stoep. Toen Mieke een baby kreeg, zei Marjan iedere keer: "Sakkerdjuu Mieke, wè hêdde toch 'n skôn nêi kiendje". Toen werd het kindje ziek, maar de pastoor wilde van de "kwade hand" niet weten en dus gingen ze naar de paters in Eindhoven en krijgen een kruisje om in de wieg te leggen en het advier het schooierswijfje te weren. Het werkt.
Bron
Roger van Laere, KULHANNES, Liempde 1992, 69-71
Commentaar
voor 1992
Heks maakt kind (mens) ziek
Naam Overig in Tekst
Kulhannes
Kulhannes
Mieke Goossens
Mieke Goossens
mottige Marian
mottige Marian
Naam Locatie in Tekst
Schijndel
Schijndel
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20